Geçtiğimiz sayıda yıllık izin hakkı ve ücretsiz izin uygulamasına yer vermiştik. Bu yazıda, mevzuatta düzenlenen diğer izin türlerine değineceğiz.
- İş Kanunu’nda “mazeret izni” olarak düzenlenen izin türünde işçiye evlenmesi, evlat edinmesi, anne, baba, eş, kardeş veya çocuğunun vefat etmesi halinde 3 gün; erkek işçiye eşinin doğum yapması halinde ise 10 gün ücretli izin verilir. İşçilerin en az yüzde 70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde 10 güne kadar ücretli izin verilir.
- Kanunda “analık hali izni” olarak bir diğer izin türü düzenlenmiştir. Kadın işçilerin doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 16 olmak üzere toplam 24 haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak 8 haftalık süreye 2 hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki iki haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir. Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler, doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılır.
Kullanılan doğum sonrası analık hali izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçiye talebi halinde birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda ise 180 gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. Çoğul doğum hâlinde bu sürelere otuzar gün eklenir. Çocuğun engelli doğması hâlinde bu süre 360 gün olarak uygulanır. Çalışılmayan döneme ilişkin işçiye gerekli koşulları sağlaması ve başvuru yapması halinde İŞKUR tarafından yarım çalışma ödeneği bağlanır.
Diğer yandan yine talebi halinde kadın işçiye, 24 haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde 26 haftalık süreden sonra 6 aya kadar ücretsiz izin verilir. Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde, hamile kadın işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde işçinin ücretinde bir indirim yapılmaz.
- İş Kanunu’nda düzenlenen diğer bir izin türü ise “süt izni”dir. Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 1,5 saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler ve günlük çalışma süresinden sayılır. Yani ücrette kesinti yapılamaz.
- İhbar süreleri içinde işverenin, işçiye yeni bir iş bulması için vermesi zorunlu olan izin türüne “iş arama izni” denir. Bu iznin mesai saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan verilmesi zorunludur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir.
- Son izin türü olan “zorlayıcı nedenlerle izin”, işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkması veya işçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması halinde kullanılır. Çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir.