İstanbul’daki lgbti+ hak savunucusu dernekler Lambdaistanbul, SPoD, HEVİ ve LİSTAG, “Ailem Güvende” adıyla yürütülen operasyonlara ve derneklere yönelik fesih taleplerine karşı 13 Kasım’da İnsan Hakları Derneği İstanbul Şubesi’nde ortak bir basın toplantısı düzenledi. Açıklamada, 12 Eylül’de başlayan operasyonlarda lgbti+ derneklerinin, hak savunucularının ve trans kadınların hedef alındığı belirtildi. Evlerin ve dernek ofislerinin basıldığı, çok sayıda kişinin gözaltına alınıp tutuklandığı, derneklerin internet sitelerine ve sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirildiği aktarıldı. Dernekler, yaşananların “lgbti+ hak savunuculuğunu kriminalize etmeye ve örgütlenme özgürlüğümüzü hedef almaya dönük sistematik bir saldırı” olduğunu söyledi.
İki ayda yaşananlar
Açıklamada operasyonların seyri gün gün aktarıldı. 13 Ekim’de Mersin’de tutuklanan dört kişi tahliye edildi. 3 Kasım’da İzmir Bornova’da trans kadınların yaşadığı evlere baskınlar düzenlendi ve altı trans kadın tutuklandı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2 Kasım tarihli iddianamesinde SPoD’un feshi ve ikisi tutuklu dört kurucu üyesinin cezalandırılması talep edildi. 11 Kasım’da Lambdaistanbul’un ofisi mühürlendi. 12 Kasım’da HEVİ LGBTİ+ Derneği hakkında fesih talep edildi, üçü tutuklu beş kurucu üye hakkında da tutuklama talebinde bulunuldu. Aynı gün Ankara’da beş trans kadın adli kontrol şartıyla tahliye edildi. 13 Kasım’da ise Lambdaistanbul kurucu üyesi oldukları için tutuklu yargılanan iki kişi tahliye edildi. Ancak Lambdaistanbul hakkında da fesih talebi olduğu öğrenildi.
SPoD: “lgbti+’ların kamu hizmetinden yararlanması kimin hakkını eksiltiyor?”
SPoD’un 2011’den bu yana işyerinde ayrımcılığa uğrayanların hak aramasına ve lgbti+’ların kamu hizmetlerine eşit erişimine destek verdiği hatırlatıldı. Dernek, savcılığın istihdamda ayrımcılığı önleme çalışmalarını “devletin içinde bir ayrıştırma” girişimi olarak gösterdiğini söyledi. İddianameye dayanak yapılan denetim raporunda ise eşitlik talebinin “azınlığın çoğunluğa tahakkümü” olarak yorumlandığını aktardı. Derneğe göre Lezbiyen Görünürlük Günü paylaşımı ve lgbti+’ların ebeveynlerinin konuştuğu Benim Çocuğum belgeseline dair paylaşım da iddianameye girdi. SPoD, bu paylaşımların kime nasıl zarar verdiğinin somut delillerle gösterilmediğini, bunun da iddianamenin siyasi gerekçelerle hazırlandığını ortaya koyduğunu söyledi.
Lambdaistanbul: “Bir dernek ofisinde UNO kartı olması ne zaman suç oldu?”
1993’ten bu yana faaliyet yürüten Lambdaistanbul, Türkiye’deki ilk Onur Yürüyüşü’nü düzenleyen örgütlerden biri. Derneğin 2008’de verilen kapatma kararını Yargıtay ertesi yıl bozmuştu. Dernek, 11 Kasım akşamı İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünün yazısıyla, savcılıktan mühürleme kararı bile çıkmadan 29 polisin Lambda Kültür Merkezi’ne geldiğini anlattı. Ofisteki 35 sandalye, çay ve kahve makineleri, okey takımı, UNO kartları ve kuirfeminist kitaplığın “kanıt” olarak tutanağa geçirildiği aktarıldı. Dernek, gönüllü emeğiyle yürütülen ve lgbti+’ların ekonomik krizin ortasında ücretsiz çay, kahve içebildiği bir alanın ticarethane olmakla suçlandığını söyledi. “Lambda bir ofisten ibaret olmadığı gibi, 33 yıldır birbirimize açtığımız kapılar da bir mühürle kapanmaz” denildi.
Bunu da okuyunBirçok kentte ortak açıklama: “Özgürlük İstiyoruz!”
HEVİ: “Hangi çoğunluğa tahakküm kurduk?”
2013’ten bu yana Kürt, mülteci ve azınlık lgbti+’lar için çalışan HEVİ, psikososyal destek, barış ve eşit yurttaşlık faaliyetlerinin fesih gerekçesi yapıldığını söyledi. İddianamede dernek, “bölücü ideolojik fikirler” doğrultusunda faaliyet yürütmek ve “azınlığın çoğunluğa tahakkümünü” kurmakla suçlanıyor. HEVİ, hak ihlallerini belgeleyen raporlarının da suç unsuru sayıldığını belirtti ve “Suç, bu ihlalleri belgelemek değil, yaşanmasına göz yummak ve cezasız bırakmaktır” dedi. Derneğe göre üyeleri 62 gündür cezaevinde.
LİSTAG: “Şimdi bunun hesabı mı soruluyor?”
Lgbti+ çocukları olan anne, baba ve yakınların örgütü LİSTAG adına yapılan konuşmada, “Ailem Güvende” operasyonlarıyla “bu ülkenin kendi anne babalarının hedef gösterildiği” söylendi. Konuşmada, çocuklarını koşulsuz kabul eden, evden atmayan, okutan, barındıran ve iş bulmalarına destek olan ailelerin de hedefte olduğu vurgulandı: “Bugün hedefte yalnızca bir dernek yok. Hedefte çocuğunun elini bırakmayan her bir anne baba var.” 2008’den bu yana çalışan LİSTAG, yalnızlığı dayanışmaya, dayanışmayı da örgütlü bir söze dönüştürdüklerini anlattı. Paylaşımı SPoD iddianamesine giren Benim Çocuğum belgeselinin “evlerimizden yükselen bu sesi tarihe kaydettiğini” belirtti. “Lgbti+ kişilerin hakları ise hiçbir ebeveynin onayına bağlı değildir” denilen konuşmada şu soru soruldu: “Eşcinsel dedik sarıldık, trans dedik sarıldık. Aile olduk, dayanıştık. Bunun neresi yanlış? Şimdi bunun hesabı mı soruluyor?” LİSTAG, fesih taleplerinin geri çekilmesini, Lambdaistanbul’un mekânının açılmasını ve derneklere yönelik işlemlerin temel haklar ışığında yeniden değerlendirilmesini istedi. Konuşma şu sözlerle bitti: “Aileler olarak sevgimizi de dayanışmamızı da, örgütlenme hakkımızı da savunuyoruz. Bu haktan vazgeçmeyeceğiz.”
“Örgütlenmek bizim için ekmek kadar, su kadar hayati”
Ortak açıklamanın ardından söz alan bir SPoD aktivisti, iddianamelerdeki “lgbti+ propagandası” suçlamasına değindi. Türkiye’de 30-40 yıldır var olan lgbti+ hareketini bir araya getirenin yaşanan şiddet ve ayrımcılık olduğunu söyledi. Örnek olarak doğar doğmaz bedenine müdahale edilen interseksleri, nefret cinayetlerinde öldürülen transları, ailesi reddettiği için ekonomik destek bulamayıp üniversiteyi yarıda bırakan eşcinselleri ve kimliği yüzünden işten atılan lezbiyenleri saydı. Aktivist, “Eşitsizliğin, şiddetin, baskının olduğu bir dünyada biz var olamayız” dedi. Yalnızca ortak ezilme üzerinden dayanışmadıklarını, herkesin bedeni ve yaşamıyla ilgili kararları kendisinin alabildiği, kimsenin şiddetine ya da eline bakmak zorunda kalmadığı bir dünya kurmaya çalıştıklarını anlattı. İddianameleri “hukuk adı altında sunulan, oldukça ideolojik, politik metinler” olarak niteledi ve şöyle sürdürdü: “Biz de evet, propaganda yapıyoruz. lgbti+’ların özgür olabildiği, birbirimize şiddet uygulamadığımız, adil ve eşit olabildiğimiz bir dünyanın propagandasını yapıyoruz.” Derneklerin kapatılabileceğini ama hareketin derneklerle başlamadığını hatırlattı: “Derneklerin kapatılması lgbti+ hareketinin biteceği anlamına gelmiyor. Örgütlenmek bizim için ekmek kadar, su kadar hayati bir ihtiyaç.” Aktivist, toplumun iki seçenek arasında bırakıldığını da söyledi. Ya özgür, adil ve eşit bir dünyada birlikte yaşanacak ya da “fabrikalarda iş kazası adı altında insanlar ölecek, çocuklar MESEM’de ölecek, trans arkadaşlarımız evlerinden atılacak.” Konuşmasını kamuoyuna, bu süreçte yanlarında olma çağrısıyla bitirdi.
Talepler ve duruşma çağrısı
Dernekler fesih taleplerinin reddedilmesini ve Lambdaistanbul Kültür Merkezi’ne vurulan mührün kaldırılmasını istedi. Yargılanan kurucu üyelerin ve operasyonlar kapsamında tutuklanan herkesin derhal serbest bırakılmasını talep etti. Mahkemeden her kişi için hangi somut fiilin hangi delille ileri sürüldüğünü ayrı ayrı değerlendirmesini istediler. Milletvekillerine de “azınlığın çoğunluğa tahakkümü” değerlendirmesinin hangi ölçütle yapıldığını ve bu ölçütün başka dernek denetimlerinde kullanılıp kullanılmadığını İçişleri Bakanına sorma çağrısı yaptılar. Basın toplantısı, SPoD ve kurucu üyelerinin yargılanacağı 18 Kasım’daki duruşma için Çağlayan Adliyesi’nde buluşma çağrısıyla sona erdi.
