İşçilerin Uluslararası Birliği-Dördüncü Enternasyonal’in (İUB-DE) Paraguay’daki bankacılık krizinin ardından Devlet Başkanı Santiago Peña’nın istifası ve halk seferberliği üzerine açıklamasıdır.
5 Kasım’da Paraguay Devlet Başkanı Santiago Peña, önemli kitlesel eylemlerle dolu bir günün ardından istifa etti. Peña; Trump, Milei ve Netanyahu’nun müttefiki ve diktatör Stroessner’in Colorado Partisi’nin üyesi. Stroessner 2006’da ölmesine rağmen hâlâ partinin onursal başkanı. Paraguay Merkez Bankası, Banco Ueno’nun zorunlu karşılık yükümlülüklerini yerine getirecek yeterli fonu kalmadığını tespit edince bankayı kapattı ve tüm hesapları dondurdu. Protestolar da bu gelişmeler üzerine başladı.
Ani kapatma, ülke nüfusunun yarısı olan 3 milyondan fazla insanı banka hesaplarına erişemez hale getirdi. Bu durum anında bir öfkeye yol açtı ve öfke kısa sürede başkent Asunción’un merkezine ulaşan eylemlere dönüştü. Başlıca talep, çok sayıda emekçi ailenin bankadaki birikimlerinin derhal iade edilmesi.
Eylemciler ayrıca hükümetin ve onun kapitalist ortaklarının, iş insanlarının ve bankerlerin yolsuzluğunu teşhir ediyor. Bunlar Banco Ueno’yu, işçilerin birikimleri ve emeklilik fonları, emekli aylıkları ile diğer kamu kurumlarının kaynakları üzerinden milyonlarca dolarlık kazançlar elde etmek için kullandılar.
Yolsuz bankacılar hükümetinin desteklediği bir piramit dolandırıcılığı
Banco Ueno, Paraguay’ın en büyük bankalarından biri ve Santiago Peña’nın 2023 seçimlerini kazanıp başkanlığı devralmasından bu yana olağanüstü bir büyüme gösterdi. Banka 1976 yılından beri faaliyet gösteriyor olsa da 2021’de, finans sektöründen ticarete, ulaşımdan iletişime ve gayrimenkule kadar uzanan faaliyetleriyle ülkenin en büyük şirketler topluluklarından biri olan Vázquez Grubu tarafından satın alındı. 2024’te Merkez Bankası Başkanı Carlos Carvallo, bankaya Paraguay genelinde faaliyet gösterme izni verdi. Bu, Banco Visión’u satın almasına ve bir milyondan fazla müşteriden oluşan kârlı bir portföy edinmesine olanak tanıdı.
Colorado Partisi hükümetinin üst kademelerinde tezgâhlanan açık bir saadet zinciri böyle başladı. Carvallo, daha önce Ueno Finans’ın başkanlığını yapmıştı. Ardından Başkan Peña tarafından Merkez Bankası başkanlığına atandı. Böylece kurt kuzuya bekçilik etmekle görevlendirilmiş oldu. Ancak mesele bununla da sınırlı değil. Başkan Peña’nın kendisi de Ueno Holding’in hissedarlarından biriydi. Ueno Holding; ITTI, Ueno Seguros ve Banco Ueno’nun ana hissedarı olan Vázquez Grubu gibi şirketleri bünyesinde barındırıyordu.
Bankacılık işlemleri kılığına sokulan dolandırıcılık, hükümetin bankaya kamu kaynaklarından yüz milyonlarca dolarlık yatırım yapmasıyla skandal boyutlara ulaştı. Sosyal Güvenlik Enstitüsü’nün kamu fonlarından yapılan yatırımlar 850 milyon dolara ulaşıyordu. Söz konusu kaynaklar arasında emeklilik fonları, emekli aylıkları ve diğer sosyal yardımlar için ayrılmış paralar da bulunuyordu.
4 Kasım günü her şey patladı ve gizli tutulan dolandırıcılık Paraguay halkının gözleri önüne serildi. Halk kitlesel biçimde sokaklara dökülerek derin bir siyasi krize yol açtı.
Bunu da okuyunTarihte bu ay: Susurluk Kazası
Peña istifa ediyor ve kendini kurtarmaya çalışıyor
Seferberlik, ilk kazanımlarını 5 Kasım öğleden sonra elde etti. Eski devlet başkanı ve mevcut Colorado Partisi Başkanı Horacio Cartes’in desteğini çekmesinin ardından Başkan Peña kamuoyuna istifasını açıkladı. Ayrıca Merkez Bankası, tasarruf sahiplerinin paralarının iadesine başlanması için Mevduat Garanti Fonu’nun devreye sokulacağını duyurdu. Tasarruf sahiplerinin paralarını alabilmeleri için başka bankalarda hesap açmaları gerekecek.
Ancak bu açıklamalara rağmen seferberlik devam etti. Çünkü Peña, istifasıyla birlikte dolandırıcı bankayla ilişkileri nedeniyle yargılanmaktan ve hapse girmekten kurtulmaya çalışıyor. Paraguay Anayasası, ülkenin tüm devlet başkanlarına görevlerinin ardından otomatik olarak ömür boyu senatör olma gibi eşi benzeri görülmemiş bir ayrıcalık tanıyor. Kimse tarafından seçilmeksizin senatoda söz hakkına sahip olabilecek, ancak oy kullanamayacaklar. Peña’nın asıl istediği ise ömür boyu senatör statüsüne geçerek ömür boyu dokunulmazlıktan yararlanmak ve böylece adli kovuşturmalardan kaçınmak.
Bütün bu manevralara rağmen Temsilciler Meclisi, Peña hakkında siyasi yargılama sürecinin başlatılmasını onayladı. Ancak Peña’nın sunduğu istifayı görüşmek üzere Temsilciler Meclisi ve Senato’nun katılımıyla toplanan ortak oturum sonuçsuz kaldı. Colorado Partisi, Peña’nın istifasını kabul ettirecek oy sayısına sahip olmadığı için milletvekillerini oturumdan çekerek toplantı yeter sayısını ortadan kaldırdı. Böylece siyasi krizi fazla gürültü çıkarmadan kapatmayı ve hükümeti Başkan Yardımcısı Pedro Alliana’ya devretmeyi amaçladı. Parlamentodaki muhalefet ise Temsilciler Meclisi’nde 78 oyla oybirliğiyle kabul edilen siyasi yargılama sürecini ilerletebilmek için istifanın kabul edilmemesini istiyor.
Yeni hükümete güven yok: Mücadeleye devam!
Peña’nın hükümetten ayrılması an meselesi. Göz yaşartıcı gaz, cop ve plastik mermilerle saldırıya uğrayan sokak seferberliği, “Peña defol!” talebini dile getirdi ve 24 saatlik mücadelenin ardından bu talebini kazandı. Şimdi Paraguay’ın geleneksel partilerinin hâkim olduğu yolsuz rejim, kendisini kurtarmaya çalışıyor. Bankaların, büyük sermaye gruplarının ve toprak sahiplerinin onlarca yıldır işçi sınıfı ve köylü halk üzerinde kurduğu sömürü ve çıkar düzenini ayakta tutmayı hedefliyor.
Müzakere yoluyla bir çıkış bulunması ve yine Colorado Partisi’nden Pedro Alliana’nın göreve getirilmesi, krizin yarattığı gerilimi düşürmeyi ve dolandırıcılığın asıl failleri olan bankaları ve hükümetin büyük şirket ortaklarını kurtarmayı amaçlıyor. Colorado Partisi’nden Alliana, parti içi mücadelelerden yararlanarak krizden avantajlı çıkmaya çalışıyor. Yeni hükümet, aynı zamanda emperyalizm yanlısı politikayı ve Donald Trump’la aktif ittifakı sürdürmeyi hedefliyor. Trump, yalnızca 72 saat önce ara seçimlerde ağır bir yenilgiye uğramıştı. Yeni hükümet ayrıca Milei ve soykırımcı Netanyahu ile ittifakları sürdürerek Amerika Kalkanı’nın bir parçası olmaya devam etmek istiyor.
Santiago Peña göreve gelirken finans alanındaki derin bilgisini, IMF’de çalışmış olmasını, Maliye Bakanlığı ve Merkez Bankası’ndaki görevlerini öne çıkarmış; ülkeyi krizden çıkaracağını ve 500 bin kişiye istihdam yaratacağını vaat etmişti. ABD, Şili, Peru ve Bolivya’da olduğu gibi aşırı sağ, iktidarda olduğu ve olacağı yerlerde bankacıların, yağmacı kapitalistlerin ve köylülerin topraklarına el koyan büyük toprak sahiplerinin çıkarları doğrultusunda yönetiyor ve yönetecek.
İşçilerin Uluslararası Birliği-Dördüncü Enternasyonal (İUB-DE) olarak baskıları kınıyor ve sokaklarda direnişini sürdüren Paraguay halkının mücadelesini destekliyoruz. Halk şu sloganları haykırıyor: “Santiago Peña’nın kellesini istiyoruz!”, “Santi hapse!”, “Dokunulmazlığa hayır!” Eylemciler, ülkeyi yönetenlerin yalnızca tasarruf sahiplerinin birikimlerini ve emeklilik fonlarını değil, bütün ülkeyi ve işçilerin, köylülerin, kadınların ve gençlerin kazanılmış haklarını da çaldıklarını teşhir ediyor.
Yeni Colorado Partisi hükümetine zerre kadar güven yok!
Çalınan bütün fonlar geri ödensin!
Peña hapse atılsın ve bütün mal varlığına ve finansal varlıklarına el konulsun!
Emeklilik ve emekli aylığı fonları üzerinden yürütülen çıkar ilişkilerine son!
Büyük özel bankaların vurgun düzenine son verecek tek bir ulusal banka!
Büyük vurgunlara değil; istihdama, sağlığa ve eğitime kaynak!
Baskılara son!
Yaşasın Paraguay halkının mücadelesi!
İşçilerin Uluslararası Birliği – Dördüncü Enternasyonal
PolitikaPatlayan fonlar rejimin temellerini sarsıyor
EmekFon vurgunu ve gösterdikleri
Latin AmerikaBrezilya: Flávio Bolsonaro ve Trump’ın yenilgisi için! İkinci turda oylar Lula’ya!
4. EnternasyonalAcil! Sosyalist Sol’un (Izquierda Socialista) Rosario’daki önderlerinden Mariano Soria’ya Filistin davasını savunduğu için uygulanan siyasi baskıyı kınıyoruz
