Dün İzmir’deki Habaş Demir Çelik Fabrikası’nda yaşanan patlamada 17 işçi hayatını kaybetti. Hemen ardından aynı fabrikada son üç haftada iki iş cinayeti daha yaşandığını öğrendik. İşçiler, üretim durmasın diye bakımların ertelendiğini, arızaların yamayla kapatıldığını anlatıyor. Nitekim dün mezar yerine dönen fabrikada üretim durmadan devam etti. İşçiler ölen arkadaşlarını defnedemeden çalışmaya zorlandı.
Aslında bu ülkede hemen her gün işçiler ölüyor. Fakat katliam niteliğinde olmadıkça, sayılar yükselmedikçe gündeme dahi gelmiyor bu ölümler. Sansasyonla gündem olduğunda ise istatistikten ibaret kalıyor ne yazık ki; her birinin bir hayatı, bir öyküsü olduğu, bizler gibi etten kemikten insanlar oldukları unutuluyor.
Faik Şentürk 52 yaşındaydı, emekli aylığı yetmediği için bir ilkokulun şantiyesinde bekçi olarak çalışıyordu. 15 Ekim günü İstanbul Valiliği “Evlerinizden çıkmayın” uyarıları yaparken şantiyeye sel suyunu boşaltmaya gönderildi ve suyla dolu bodruma düşerek hayatını kaybetti. Ölümü sel bilançosuna dahil edilmedi bile. Çevredekilerin aktardığına göre şantiyeyi daha önce de defalarca su basmıştı. Faik Şentürk’ün kardeşi Şahin Şentürk ağabeyinin ölümünün arkasından sordu: “Bu kadar zamandır burayı su basıyorsa neden bir önlem alınmıyor? Neden bir drenaj sistemi yapılmıyor? Bu kadar mimarı, mühendisi var, neden kimse burada bir hata var demiyor?” Cevabı da hazırdı: “Denetleme mekanizması sıfır. Onlar yapmıyorsa bile devletin yapması lazım.”
Mustafa El Abbas 16 yaşındaydı. Babasıyla birlikte Antep’teki bir hayvan çiftliğinde çalışıyordu. 14 Ekim günü elektrik akımına kapılarak hayatını kaybetti. Cenazesi defnedilmek üzere Suriye’ye götürüldü. Mustafa, 2026 yılında çalışırken ölen 68. çocuk, tabii bilebildiğimiz kadarıyla…
Bunu da okuyunRavive Kozmetik davası: “Kapı ve cam olsaydı herkes kurtulurdu”
Beş ay üst üste 200’den fazla ölüm
2013 yılından bu yana işçi ölümlerini raporlayan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi, eylül ayında yayınladığı raporda ilk kez 5 ay üst üste 200’den fazla işçinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Yılın ilk 9 ayında ise en az 1736 işçi hayatını kaybetmiş. Ölümler, sendikalılık oranının oldukça düşük, patronların hız baskısının ise bir o kadar yüksek olduğu güvencesiz sektörlerde yoğunlaşıyor: inşaat, taşımacılık ve tarım.
Bu ölümler birer cinayet, çünkü patronlar işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerini gereksiz bir maliyet kalemi olarak görüyor. Her bir yurttaşının canından sorumlu olan devletse işçileri patronların insafına bırakmış durumda. Verimlilik uğruna, maliyetlerin düşürülmesi uğruna alınmayan önlemleri işçiler canıyla ödüyor.
Üstelik açlıkla boğuşan, işini kaybetmekten korkan ve örgütlü mücadele imkânlarından yoksun bırakılan işçiler için tehlikeli koşulları reddetmek her geçen gün daha da zorlaşıyor. Derinleşen yoksulluk, hayat pahalılığı ve güvencesizlik, cinayetlerdeki artışın başlıca sebeplerinden. Geçtiğimiz günlerde açıklanan ve 2027-2029 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program da gösteriyor ki iktidar emekçiler için daha fazla yoksulluk, daha fazla ölüm anlamına gelen ekonomi politikalarında ısrarcı.
İşçinin sorununu işçi çözer
“Katil kim?” elbette retorik bir soru, ağabeyini kaybeden Şahin Şentürk’ün sorusu gibi. İş cinayetleri önlenebilir, fakat ne patronların ne de devletin böyle bir gündemi var. Öte yandan bu kırım tablosu, tek tek patronların kâr hırsından ya da iktidarın politik tercihlerinden ibaret değil; emeklileri ve çocukları bile yaşayabilmek için çalışmak zorunda bırakan bir düzenin sonucu. Bu düzeni değiştirmekse acil talepler etrafında sınıfın örgütlü mücadelesini büyütmekten geçiyor. Habaş’taki katliamın ardından hastane önünde konuşma yapan arkadaşımızın dediği gibi: “Ölen öldüğüyle kalmasın, hesabı sorulsun.”
Ölümlerin önüne geçmek için işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin eksiksiz uygulanması, bunun sağlanabilmesi içinse işçilerin dahil olduğu etkin denetim mekanizmalarının kurulması şart. İşçinin sorununu ancak işçi çözer, işçinin ihtiyacını ancak işçi bilir; ne patronlar ne de bürokratlar. Ölmemek, yaralanmamak da yetmez; insanca bir yaşam istiyorsak üretim patronların kârına göre değil, işçi ve emekçilerin ihtiyaçlarına göre planlanmalı. Bu da ancak işyerlerinin işçi denetiminde kamulaştırılmasıyla mümkün olabilir.
