Türkiye’nin en önemli sorunu, tüm yönleriyle, tartışmasız bir şekilde iktidar sorunu! Neden? 3 Kasım 2002 yılında “çözüm” iddiasıyla iktidara gelen AKP, 15 yılın sonunda bizatihi kendisi sorunun kaynağı haline geldi de ondan. 15 Yıl önce AKP, neyi olumlamışsa şimdi onun tam tersi konumda ve neyi olumsuzlamışsa ona dönüşmüş durumda. Sadece sözlere bakarak söylersek; 15 yıl önceki Erdoğan-AKP, bugünün Erdoğan-AKP’sinin en büyük rakibi-düşmanı olurdu. Dolayısıyla siyaset bir dünya görüşü, bir program anlayışı, bir hedeflediği hayallere ulaşma yoluysa, zaten Erdoğan-AKP çoktan yolunu da, mücadelesini de kaybetmiş durumda.

Bu değerlendirmeyi AKP’nin bir burjuva kapitalist siyasi parti olduğunu, Erdoğan’ın özde de, sözde de bir kapitalist olduğu gerçeğini ve Erdoğan dâhil AKP’nin özünde neoliberalizm ile siyasal İslam’ın harmanlanması olduğunu unutmadan, kendi iddiaları-sözleri-değerleri temelinde yapıyoruz. Erdoğan-AKP kendi gerçeği-değerleri içinde dahi yolunu yitirmiş, zaten mücadeleyi kaybetmiş durumda.

Sonradan AKP’ye monte olmuş Numan Kurtulmuş gibi isimler için de bu durum geçerli. Özsaygısı olan kaç kişi Numan Kurtulmuş’un yerinde olmak ister? Firavunlukla suçladığı kişinin siyasi hareketinin sözcülerinden biri olmak! Bırakın dünya savaşları gibi altüst oluşları, mevsim bile değişmeden Kurtulmuş gibi bu şekilde bir kutuptan öbür kutba geçmeyi kaç kişi hazmedebilir? Bu, muhafazakârlığın mı, sağcılığın mı, kapitalizmden kopamayışın mı, İslamcı hareketin mi, kâr her şeydir diyen omurgasız kapitalist sömürücülüğün mü, yoksa doğrudan kişinin kendi hamurunun mu bir sonucu? Cevap hem çok önemli hem de bir o kadar önemsiz; son tahlilde herkes aynaya baktığında kendi yüzünü görür. AKP’nin hemen her temsilcisini, kısa süreler içinde söylediklerinin tam tersini savunur durumda gösteren videolar, haberler dolaşımda iken, bu derece bir seviye kaybının işaret ettiği çürümenin sadece günümüzle sınırlı kalmayacağı da açık.

Şunu rahatlıkla söyleyebiliriz; Erdoğan ve AKP sadece siyaset bilimi açısından değil, akla gelebilecek tüm sosyal bilim dalları açısından da, üstelik tüm dünyada, çok uzun yıllar trajik-negatif örnekler olarak anılmaya devam edecekler. Erdoğan da dâhil olmak üzere bugün tek bir AKP’linin dahi yapmakta olduğu şeyleri, herhangi bir zorunlu gerekçelendirmeye başvurmadan, zaten “insan” olmanın ve inançlarının otomatik bir sonucu olarak, göğüslerini gere gere savunamıyor olmaları gerçeği, bu trajediyi gösteriyor.

Erdoğan-AKP 15 yılda, kendi gerçekliği içinde, kendi zıddına dönüşerek, bindiği dalı kesti ve her açıdan “yabancısı” olduğu bir yeni reel-politik zeminin hem cellâdı hem de kurbanı olarak yeniden vücut buldu. Eğer, “Erdoğan-AKP’nin üzerine bastığı ve yükseldiği zeminin sınıfsal, ideolojik-politik ve ekonomik gerçekliği zaten başka bir sonuç üretmeyi mümkün kılamazdı” denirse, yani her şeyin zaten en başından bu sonucu kaçınılmaz kıldığı söylenirse, kuşkusuz nasıl olup da öncüllerinin ya da çağdaşlarının hepsinin benzer sonuçlar üretmediğinin de açıklanması gerekir. En benzer örnek olarak Demokrat Parti – Menderes örneğini alabiliriz. Lakin sınıfsal zemin ve kimi politik benzerlikler bir yana, “zaten böyle olması kaçınılmazdı” otomatik açıklamasının yetersiz olduğunu, sayısız birincil ve ikincil faktörün mevcut tablonun oluşumunda, doğrudan-dolaylı etkisi olduğunu belirtmek zorundayız. Eğer sonuçlar önceden kestirilebilse ve önlemleri alınabilseydi, muhtemelen en eski imparatorluklar halen hüküm sürmekte olurdu. Böylesi bir bakış açısı muhalif olanın üzerine düşen sorumluluğu da ortadan kaldırdığı ölçüde siyasal-toplumsal hemen her şeyin kendi doğal seyri içinde, kendiliğindenci bir şekilde nihai sonuçlarına ulaşmasını beklemek anlamına gelirdi. Kuşkusuz insanlık tarihi böyle şekillenmez. İnsanlık tarihi yıkmazsan yıkılmadığını, değiştirmezsen değişmediğini defalarca göstermiştir; tarihte hiçbir şey kendiliğinden, otomatik olarak olmaz…

Sorun kaynağı olarak AKP!

Tekrar AKP’ye dönelim ve niçin Türkiye’nin en önemli sorunu iktidar sorunudur, biraz daha açalım. AKP siyasi programının temel taşıyıcı ayakları neydi? Yolsuzlukla, yoksullukla ve yasaklarla mücadele. Bu 3Y’yi bu kadar önemli kılan neydi? Çünkü ülke bu üç konuda iflas etmişti. Yolsuzluk siyasileri de içinde almış, mafya-siyaset-devlet-medya-iş dünyası kirli işlerde iç içe geçmişti. Susurluk kazası (1996) adeta bu durumun vesikalık fotoğrafını çekmişti. Özellikle 1990’lı yıllar boyunca “terörle mücadele” adına yapılanlar bu işin temelini oluşturmuştu. Dönemin TBMM raporlarına tanklar içinde uyuşturucu taşındığına dair belge-bilgiler dahi yansımıştı. Binlerce yargısız infazdan bahsediliyor, insanlar kaybediliyor, işkence sıradan bir işlem olarak hüküm sürüyor ve o esnada meclis kürsüsünden dönemin başbakanı, “…kurşun atan da yiyen de kahraman…” açıklamaları yapıyordu. O başbakanın diğer önemli bir açıklaması, “terörle” onların yöntemlerini kullanmaksızın, “sistem içinde” kalarak mücadele edilemeyeceğiydi. Dönemin başbakanına göre mücadelenin “kayıt dışı” olması, “işin” doğası gereğiydi. Anılan dönemin içişleri bakanlarından birinin de Meral Akşener olduğunu geçerken anmış olalım…

Diğer yandan 1980’lerin ikinci yarısından başlayarak ülkenin dört bir yanı grev ve direnişlerle sarsılıyordu. Enflasyon, pahalılık, yoksulluk işçi ve emekçileri eziyordu. 1960’lardan başlayarak ülkeyi bir şekilde idare etmiş tüm siyasi partilere karşı güvensizlik en üst seviyeye çıkmıştı. Siyaset ve siyasetçi hırsızlık ve yolsuzlukla birlikte anılır olmuştu. Bir dönem yüzde 20 küsur oyla hükümet ortağı olabilen bir parti, bir sonraki seçimlerde yüzde birlere düşebiliyordu. Bu derece yüksek bir siyasi-sosyal erozyon vardı. Aslında bu durum topyekûn bir çözülme ve çürümeydi. İnsanlar artık illallah etmişlerdi. İşte AKP’nin 3Y’si böylesi bir arka plan üzerine oturmaktaydı. Erdoğan-Gül-Arınç önderliğindeki parti yeni ve tertemiz bir Türkiye vaat ediyordu. Antidemokratik olan ne varsa ülkenin gündeminden sökülüp atılacaktı. Öyle ki, AKP tüzüğüne göre iki dönem vekillik yapanlar üçüncü dönem olamayacak, bürokratikleşme engellenecek, hantallığa izin verilmeyecek, sürekli bir yenilenme-gelişme söz konusu olacaktı…

Bu arka planı daha da uzun uzadıya anlatmak mümkün! Bir an duralım ve gelinen noktada yolsuzluk, yoksulluk ve yasaklar açısından Türkiye’nin şu an içinde bulunduğu duruma bakalım. Ve cevap verelim. Türkiye son 15 yılda, geldiği yer itibariyle, ileriye mi gitmiş, yerinde mi saymış, yoksa geri mi gitmiştir? Evet, maalesef Türkiye yerinde bile sayamamış, geri gitmiştir. Bir dönem gidiyormuş gibi görünmesine yol açan kısmi iyileşmelerin tümü hızla başlangıç noktasının da gerisine sürüklenmiştir. Amiyane tabirle gelenin gideni arattığı bir Türkiye tablosu ortaya çıkmıştır. Yozlaşma-çürüme-çözülme öyle bir noktaya ulaşmış durumdadır ki ülke adeta adı konmamış bir iç savaş yaşamaktadır. İşte bu tablo nedeniyle bugün Türkiye’nin en önemli, hatta hayati sorunu iktidar sorunudur diyoruz.

Bu tablo karşısında iktidarın çokça başvurduğu savunmaların başında, dünya ve bölge dengelerinin değişmiş olduğu, bu durumun ülke içi dengeleri de sarstığı ve bu nedenle “normal” dönem politikalarının uygulanamaz olduğu iddiası gelmekte. Örneğin OHAL rejimi ve KHK uygulamaları iktidar tarafından bu şekilde meşrulaştırılmaya çalışmakta. Bu noktada soralım; gerçekten de sorun iktidardan değil de konjonktürden mi kaynaklanmakta? İktidarın hemen hemen her “sorun” oluşturan konuda bu, “normal dışı” ve/veya “münferit” açıklamasına sarıldığını görüyoruz. Örneğin bambaşka bir alan: İstanbul Belediye Başkanı yoğun yağmur ve dolu nedeniyle kentin yaşadığı felç halini ve meydana gelen zararları “olağandışı” kavramıyla açıkladı. Kısacası “bu kadar yağışa biz ne yapalım?” demeye getirdi. Oysa konuyla ilgili tüm uzmanlar ve bilim insanları aynı şeyi söylemekte: Kentlerin alt ve üst yapıları olağanüstü durumlar dikkate alınarak tasarlanır; olağan durumlara göre değil. Tam da bu nedenle örneğin İstanbul Boğazı’nda çalışan vapur ve teknelerin batma olasılığı çok az olmasına rağmen, tüm vapur ve teknelerde yine de can yelekleri bulunur. Bu işi yapanlar, “40 yılda bir kere olan bir şey için niye para harcayayım?” demezler, çünkü bir kere olur ve o önlem alınmamış ise onlarca hatta yüzlerce insan ölür! Bu kadar basit ve hayati… Tabii eğer hesap verme gibi bir durum yoksa, yani bir tür mafya düzeni geçerli ise ya da kötü ürün-hizmet nedeniyle tercih edilmeme gibi bir korku bulunmuyorsa, yarını düşünmeden hareket edilebilir. Soma katliamında 301 işçi hayatını kaybetti. İhmalden denetimsizliğe her tür idari-siyasi sorumsuzluk ortalığı kapladı. Sonuç? Beş ay sonra 18 işçinin öldüğü Ermenek maden katliamı yaşandı. Soma katliamı ve AKP dendiğinde Erdoğan’ın müşaviri Yusuf Erkel’in madenci Erdal Kocabıyık’a attığı tekmenin hatırlanıyor olması boşuna değil. Pekiyi, en sonunda ne oldu? Tekme yiyen maden işçisi Erdal Kocabıyık makam arabasına salladığı tekme nedeniyle para cezası aldı. Yıllarca iş verilmedi…

Bu çerçevede Cumhurbaşkanının tüm karar ve uygulamalarından ötürü sorumsuz ve cezai işlem dışı olması hali ironik şekilde AKP iktidarının on beş yılının da özetidir. Tam da bu nedenle örneğin 15 Temmuz askeri darbe girişimi ve “FETÖ” davalarının ana konusu ve sorumlusu AKP-Erdoğan değil CHP-Kılıçdaroğlu-Cumhuriyet gazetesi olabilmekte. Bu irrasyonel gibi görünen saçmalık, iktidarın varlık temelini de oluşturmakta. Bu siyasi atmosferde örneğin önce iktidarın kırk farklı kolundan ana muhalefet lideri Kılıçdaroğlu’nun tutuklanacağı, hesap vereceği söylenir. Ardından Kılıçdaroğlu, “hazırım, hodri meydan” dediğinde de sanki “Kılıçdaroğlu tutuklanacak” diyen Erdoğan-AKP değilmiş gibi, “mağduriyet edebiyatı yapıyor, nereden çıkarıyor bu tutuklanma yalanlarını?” denir. Oysa bu manevralar öylesine hızlı yapılmaktadır ki AKP’nin başı ilk söylediğini değiştirdiğinde kuyruk kısımları halen ilk sözün propagandasını yapmaktadır. O yüzden AKP’de Erdoğan herhangi bir konuyla ilgili görüş açıklamadan konuşmama, konuşmak zorunda kalınırsa top çevirme bir tür siyasi refleks haline gelmiştir.

Aslında tüm bunlar AKP’nin bir siyasi parti hüviyetini tamamen kaybettiğinin de göstergeleri. Her şey, rejimin gerici yeni Bonapartist bir nitelik kazanmasına paralel olarak, Erdoğan’a tabi hale gelmiş durumda. Cumhuriyet’in 100. yılı hedefiyle 2023 yılına yapılan referanslar Erdoğan’ın tek adamlığıyla birlikte kelimenin gerçek anlamıyla siyasal-sosyal olarak yüz yıl öncesine dönmek anlamına gelir oldu.

Dümeninde Erdoğan-AKP olan Türkiye nereye gidiyor?

İktidarın bizatihi kendisi Türkiye’nin bir varlık-yokluk savaşı içinde olduğunu iddia ediyor. Yani iddia olunan bu savaş kaybedilirse artık Türkiye diye bir ülke kalmayacak. Mesele bu derece hayati! Pekiyi neden Türkiye bir yok olma tehdidiyle karşı karşıya? On beş yıl önce AKP dümenine geçtiğinde Türkiye bir varlık-yokluk savaşı içinde miydi? Hayır! Son on beş yıl içinde AKP’nin dışında bir başka parti hükümet oldu mu? Hayır! Hükümet oldu ama iktidar olamadı, diye bir söz vardır. Pekiyi, AKP hükümet olduğu halde iktidar olamamış bir parti mi? Tam tersine, iktidar olmak bir yana, AKP devletin ta kendisi oldu. Özellikle 15 Temmuz askeri darbe girişimi sonrası ilan edilen OHAL-KHK düzeninde Erdoğan-AKP mutlak iktidar oldu. Bu mutlak iktidar halinin zayıf ve kırılgan olması, birçok olumsuzlukla malul olması, sürdürülebilirliğinin birçok yeni taviz ve ittifak gerektiriyor olması bir gerçeklik. Ama bu, Erdoğan-AKP’nin tüm siyasi rejimi ele geçirdiği, devlet aygıtına tamamen nüfuz ettiği gerçeğiyle çelişmiyor. Evet, Türkiye’yi var eden siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel gerçeklik devlet ve rejimin kapsam alanından çok daha büyük bir alana karşılık geliyor. Başta Kürtler, Aleviler ve mevcut iktidarın (ve geleneksel Bonapartist devlet aygıtının) kapsam dışında bıraktığı diğer sınıfsal, sosyal, kültürel kesimler o “tek tek tek tek” diye ifade edilip yüceltilen cendere içinde eritilemiyor. Rıza ve ikna ile yapılamayınca geriye daha fazla baskı, daha fazla şiddet, daha fazla otoriter yöntem kalıyor. Bunlar bir devleti ve toplumu ayakta tutmak için yeterli olsaydı tarih bir başka şekilde yazılmış olurdu. Kuşkusuz zorbalıkla, baskıyla, şiddetle sonuç alınır ama sadece kısa vadede ve çok büyük mali, siyasi ve insani bedeller ödenerek. Sonuçta yapanın yanına da kalmaz.

Türkiye bugün bir beka sorunu yaşamıyor. Kaçınılmaz bir varlık-yokluk savaşı içinde değil. Bugün yaşadıklarımızın tümü mevcut iktidarın tercih ettiği ekonomik-siyasi politikaların bir sonucundan ibaret! Bu ekonomik-politik tercihler Türkiye’yi gerici yeni Bonapartist bir rejime sürükledi. Türkiye’yi bir tek adam rejimiyle karşı karşıya bıraktı. Kayyum atamalarıyla ve seçilmiş belediye başkanlarının tutuklanmasıyla yerel seçimler; milletvekillerinin ve siyasi parti genel başkanlarının tutuklanmasıyla ve dokunulmazlıkların kaldırılmasıyla birlikte genel seçimler ve meclis işlevsiz ve anlamsız hale geldi. Son 494 no.lu KHK ile bir yandan istihbarat doğrudan Erdoğan’ın emrine verilirken, diğer yandan milletvekilleri -zaman sınırlaması ve başka bir engel olmaksızın- başsavcılık tarafından soruşturma yetkisine tabi hale getirildi. Bütün bunların anlamı mevcut kurum ve kurallar içinde siyasetin ölüm fermanının verildiğidir. Bu, 7 Haziran seçimlerinin geçersiz, 16 Nisan referandum sonuçlarının geçerli sayıldığı ve kurumsallaştırıldığı yeni bir düzen anlamına gelmektedir.

Pekiyi, ne yapılması gerekiyor? Siyaset, seçim ve meclis geçersiz hale geldiyse bunların tümünü, ama bu kez emek, demokrasi, özgürlük ve adalet temelinde yeniden işler hale getirecek bir hamle yapmak gerekir. Kurucu Meclis bu noktada bir buz kıran olarak vazife görecektir. İşçiler grev yapmasınlar diye ilan edildiği söylenen OHAL’in aşılması için de, tek bir dava söz konusu olmadan kamu emekçilerinin tüm işlerini-aşlarını ellerinden alan KHK düzenine son vermek için de, kimliğin, inancın, hayat tarzının egemen ideoloji içinde eritilmemesi için de Kurucu Meclis bir yeni zemin oluşturacaktır.

Her zaman dış politikanın iç politikanın devamı olduğunu söylesek de bu kadarını beklemiyorduk. Birkaç gün önce Almanya Dışişleri Bakanı Gabriel, Cumhurbaşkanı Erdoğan’la yaşadığı tartışma nedeniyle eşinin telesekreterine tehdit mesajları bırakıldığını açıkladı. Gabriel, açıklamasında “Erdoğan’ın tarzı, belli ki bazılarını eşimi sıkıntıya sokmak, rahatsız etmek yönünde motive ediyor…” dedi.

Alman bakan kibarca, RTE’yi bir nevi “suça azmettirmekle” suçluyor.  Aynı günlerde Türk-Alman Parlamenterler Grubu Başkanı ve SPD milletvekili Müntefering’in görev aracının yanı sıra şahsi aracı da molotof atılarak kundaklanıyor! “Neden”  demeye kalmadan, adamın Türkiye’nin Almanya’ya verdiği ancak daha sonra geri çektiği, “FETÖ ile ilişkili” 200 kuruluş ve 300 kişiden oluşan listede yer aldığını öğreniyoruz.

Racon kesmek!

Alman yöneticiler ve politikacılar “raconun” taa Türkiyelerden kesildiğinden adeta eminler. Nitekim SPD Başkanı ve başbakan adayı Schulz da yaşanan olaylara işaret ederek, işi Almanya’da seçim boykotu çağrısına kadar vardıran RTE’den “bundan böyle Alman iç politikasına müdahale etmemesini” istiyor. Gazete haberlerine göre Schulz, “Dost bir ülkenin devlet başkanının Almanya’nın iç işlerine bu şekilde karıştığı bir ortamda bazılarının bu tür eylemlere cesaret edebileceğini” ve de “Türkiye’nin düşmanlarının demokrasiyi ortadan kaldırmak isteyenler” olduğu söylüyor.

Tabii, bunlar ağır ithamlar.  Almanları (Avusturya Dışişleri Bakanı’nın veya ABD’li bazı yetkililerin açıklamalarını saymıyoruz bile!) bu kadar açık konuşmaya iten şeyin RTE’nin “dobralığı” olduğu cümlenin malûmu. Sözünü ettiğimiz, Alman Dışişleri Bakanı’na hitaben “Sen kimsin ki Türkiye’nin cumhurbaşkanına konuşuyorsun, sen Türkiye’nin Dışişleri Bakanı ile konuş. Haddini bil. Bize ders vermeye kalkıyor. Senin siyasetteki geçmişin ne, kaç yaşındasın?” (58’miş!) çıkışı değil. Daha eski bir mevzudan söz ediyoruz; Gezi olayından…

Her taşın altında..!

Türkiye’nin her dönem “joker” olarak kullanılan bir “dış güçler” sorunu vardır. Ancak geçmiş bütün iktidarlar, hemen her türlü melanetin sorumlusu olarak ilan ettikleri bu güçlerin adlarını vermekten her daim kaçınmışlar, hatta bu belirsizliğin yaratmak istedikleri etkiyi güçlendireceğini düşünmüşlerdir. (İnsanlar bilinmeyen şeylerden daha fazla korkarlar!) Ancak ilk defa RTE, hissettiği tehlikelerin yol açtığı korku ve öfkenin etkisi ve de dış tehlikelere dayalı bir “milli birlik” havası yaratma amacıyla bu güçlerin adlarını açıkladı! Bunların başında Almanya geliyordu ve amacı “gelişip güçlenmemizi” ve bilhassa İstanbul’a yapılmakta olan “3. havalimanın Frankfurt havalimanı ile rekabetini engellemekti!” (Tabii, faiz lobisi ile birlikte) Gezi olaylarını da bunun için düzenlemişti. İş bununla da bitmiyordu. Aynı Almanlar, FETÖ’nün 15 Temmuz tertibini de desteklemişti… Sonrası malûm! Epeydir bir “istiklâl harbi”nin içindeyiz; RTE’nin “milli seferberlik” çağrıları, milletin bir bölümünü “gayrımilli” ilan etmesi hep bundan!

Mesele başka

Tabii, bunlardan bir  “emperyalist saldırı” ve haliyle bir “antiemperyalizm”  çıkarmak isteyenler olabilir; ama durum farklı. “Dış güçlerin” (Batılılar) tepkisinin asıl kaynağı, rejimin “antiemperyalist-bağımsız” iç ve dış politikası değil, birkaç yıl önce New York Times’ta çıkan bir yazıda da belirtildiği üzere, hükümetin otoriter tavrının (artık bir rejim değişikliği) sadece Türkiye için değil, ABD dâhil bütün NATO müttefikleri için tehlike yaratması; yani sistemin “arızalı” bir parçası olarak bütün sistemi tehlikeye düşürmesiydi.

Şu anda Türkiye, sistemin bir parçası olsa da ciddi bir dış politika krizinin içinde. Neredeyse bütün “stratejik müttefikleriyle” kavgalı. “Neticede her şeyin temelinde ekonomi yatar” deyip bütün bunların, mesela Almanya’da seçim dönemi “numaraları” olduğu, sonrasında işlerin yoluna gireceği söylenebilir. Nitekim Saray’ın da söylediği budur: “Avrupa ve Almanya ekonomik (ve elbette politik) çıkarları nedeniyle bizden vaz geçemez. Seçimlerden sonra her şey düzelir.” Bu, Alman devletinin ve hükümetlerinin nihayetinde kapitalist tekellerin siyasi bir aracı olduğu düşünüldüğünde mantıklı bir bakış olabilir. Ancak Batı sadece “tekellerden” ve dış ekonomik çıkarlardan ibaret değil. Belki kimse inanmayacak ama orada ayrıca halklar, sınıflar ve bunların bir basıncı var ve anlaşıldığı kadarıyla Türkiye ve RTE meselesi bir süredir bu toplumların “popüler” konusu haline gelmiştir; hem de en olumsuz yönleriyle.

Bilinmedik sularda…

Elbette eski bir alışkanlıkla, emperyalist sistem içinde kalındığı sürece her şeyin bir gün “yoluna gireceği” söylenebilir; ancak ondan önce her şeyin iyice yolundan çıkma ihtimali de vardır. Tabii, bir de o sistemin gelecekte ne haller alabileceği meselesini unutmamak kaydıyla…  Artık ne de olsa bir büyük uluslararası krizin etkisiyle bilinmedik sularda ilerleyen bir dünyada yaşamaktayız.  Üstelik Batılılar asıl dertlerinin Türkiye değil, RTE olduğunu açıkça söylüyorlar. Ancak bu durum sorunun çapını küçültmeyip aksine büyütüyor; çünkü Türkiye’nin iç ve dış sorunları çoktandır RTE’nin iktidar sorununda ve bundan kaynaklı korkularında düğümleniyor. Bu da elbette kendisi dâhil, yerli yabancı herkes için ciddi bir tehlike. İddialarının aksine, gerçek bir emperyalizm karşıtlığı olmasa da sistemin politik dengelerinin tehlikeye düşürülmesi, ekonomik bağımlılık ve çıkarlara rağmen ciddi krizlere yol açıyor. Bu da her şeyin altüst olmaya başladığı bir dünyada, bilinen ittifakların bozulması ve çatışma tehlikesi anlamına geliyor.

Eskiden ne rahattık; emperyalizm ve onun bir dediğini iki etmeyen “uşakları” vardı. Şimdi öyle mi ya; dünya çok değişti!

Uzun bir zamandan beri, AKP iktidarının parlamenter rejimi Tek Adam diktatörlüğüne dönüştürme hazırlıklarına başladığı andan itibaren, onun bu girişimlerine karşı ve ülkede gerçekten demokratik ve sosyal bir yönetim sisteminin inşa edilebilmesi için bir Kurucu Meclise ihtiyaç bulunduğunu ifade etmeye başlamıştık. Toplumun demokrasiden yana olduğunu iddia eden tüm kesimlerinin kendi özgür iradeleriyle katılabilecekleri ve engelsiz bir seçimle seçecekleri temsilcileri aracılığıyla inşa edilecek demokratik rejimin temellerini atabilecekleri bir meclis. Ama bu fikir o zamanlar gerek demokratik gerekse sol çevreler açısından fazlaca bir anlam ifade etmiyordu. Bütün dikkatler, kısmi protestolar, parlamenter direnişler ve nihayet referandum üzerinde yoğunlaşmıştı. Neticede bunların hiçbiri sonuç vermedi ve iktidar elinde bulundurduğu devlet aygıtının baskıları ve hileleri sonucunda antidemokratik anayasa değişikliği önerilerini meclisten geçirdi ve referandumu kazandığını ilan etti.

Böylece “yasal ve meşru” olarak dünya kamuoyuna sunulan Tek Adam rejimi şimdi bir gerçeklik halini almış durumda. Ve şimdi aynı demokratik ve sol çevreler kurulmasını engelleyemedikleri bu rejimden kurtulmanın arayışı içinde. Ama biz Kurucu Meclis fikrini bütün bu gelişmeleri dâhiyane bir biçimde önceden görebildiğimiz için ileri sürüyor değildik. Devlet aygıtının binlerce ışık yılı uzağında (ve tabii onun baskı alanı içinde) olan bir çevrenin, bu aygıtın gizli ve açık manipülasyonları sonucunda olabilecekleri kestirebilmesi imkânsızdır.  Başkanlık sisteminin yerleşmesi, sadece olasılıklardan biriydi ve o gerçekleşti.

Ne var ki biz Kurucu Meclis önerimizi bunun daha öncesinden, parlamenter sistemin az çok çalışır gibi göründüğü dönemden beri işliyorduk. Zira bu ülkede demokrasi, çok kısa zaman dilimlerinin dışında asla yürürlükte olmadı. Öyle ki, kamuoyunda genellikle ifade edilen “demokrasinin darbelerle kesintiye uğradığı” anlayışına karşı, esas olarak daha başından beri yürürlükte olan Bonapartist rejimin kısa aralıklı yarı parlamenter yönetimlerle kesintiye uğratılmış olduğunu söylüyorduk. Mafyatik ve silahlı, gerici cemaatlere dayalı, resmi ve paramiliter güçlerce desteklenen, emperyalizme bağımlı ve bir avuç oligarşiye hizmet eden bir devlet aygıtının egemenliği altında demokrasinin hayat bulması olanaksızdı ve bulmadı da. Kurucu Meclis, böyle bir rejimden kurtulmanın ve toplumu özgürleştirici bir demokratik ve sosyal sistemin kurulabilmesinin, yani baskı aygıtının çarkları arasında sıkıştırılmış tarihsel demokratik devrimin ilerletilebilmesinin bir yolu olabilirdi.

Geri mi dönülecek?

Şimdi ise antidemokratik yapılanmanın çok daha ileri bir noktasındayız: Yarı Bonapartist (yarı parlamenter) olarak adlandırdığımız rejimin yerini “yeni Bonapartist” olarak nitelediğimiz bir gerici, diktatoryal baskı sistemi, Tek Adam ve Tek Parti sistemi almış durumda. Halk egemenliğini temsil etmesi gereken parlamento hepten kâğıt üzerinde kalmış durumda; toplum yaşamına ait tüm kararlar toplumun denetimi dışındaki Tek Adam ve çevresindeki bir grup derin devlet mensubu tarafından alınıyor; yargı sistemi de onların kuklası haline getirilmiş halde; Olağanüstü Hal (OHAL) olağanlaştırılıyor, Kanun Hükmünde Kararnameler demokraside ayrı olması gereken yasama ve yürütme yetkilerini kalıcı biçimde birleştiriyor. Herkes bu rejim altında bu uygulamalardan geri dönüşün olmayacağını biliyor; OHAL resmen sona erdirilse bile baskıcı devletin olağanüstü ağırlığı fiilen toplumun üzerinde kalacak. Öte yandan anayasa değişiklikleri Tek Adam’a zaten ekonomik ve sosyal konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisini tanımış durumda.

Bu koşullarda demokratik bir rejimin kurulmasına yönelik bir Kurucu Meclis ihtiyacı daha da ağırlaşıyor. Dün tarihsel bir propaganda gibi görülen bir çözüm yolu, bugün acil bir ihtiyaç halini alıyor. Ama henüz “nesnel” açıdan, yani öznesine sahip olmaksızın. Demokratik toplumsal muhalefetin başını çeken büyük partiler (CHP ve HDP) böyle bir hedefi önlerine koymuş durumda değiller. CHP referandum sonrası felç halini üzerinden atıp bir seferberlik başlattı ve Adalet Yürüyüşü ve Maltepe mitingiyle önemli bir sıçrama gerçekleştirdi. Şimdi Ağustos sonlarında Çanakkale’de bir halk kurultayı toplayacak. Bu seferberlikleri elbette önemsiyoruz ve onlara katılan kitleleri destekliyoruz. Ama CHP liderliğinin şimdilik önüne koyduğu 2019 (veya 2018) seçimlerini kazanma hedefini ne gerçekçi ne de anlamlı görüyoruz.

Gerçekçi değil, zira mevcut baskıcı yürütme ve yargı gücüyle ve kukla bir seçim kurulu aracılığıyla gerçekleştirilen; binlerce demokratın ve toplum önderinin hapishanelerde bulunduğu (ve daha da bulundurulacak); kitlelerin zorbalıkla sandıktan uzaklaştırıldığı bir dönemde yapılan oylamaların nasıl sonuçlar verdiğini çok yakın tarihli deneyimlerimizden biliyoruz. Ama daha önemlisi CHP’nin önerisini anlamlı, yani tarihsel açıdan gerçekçi bulmuyoruz. Zira Kılıçdaroğlu’nun önerdiği şu: Seçilecek olan başkan kendisine son anayasa değişiklikleriyle verilmiş olan yetkileri kullanmayacak, parlamento bu değişiklikleri iptal edecek (tabii şimdiki muhalefet o zaman yeterli çoğunluğu oluşturursa) ve sistem eski haline dönecek. Ama sorun da tam burada: Eski sistem de demokratik değildi ki… Emperyalizme bağımlı, cemaatlerin iradesine köle, oligarşinin hizmetinde olan baskıcı asker-polis devlet aygıtını, sıradan seçimlerle oluşan bir parlamento demokratikleştiremez!

Dolayısıyla CHP’nin düzenlediği seferberlikler sadece Cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerine kadar kendi kitlesini ayakta tutmaya ve Hayır cephesini genişletmeye yönelikse, neticede bu stratejinin sonuç vermemesi durumunda kitlelerde moral bozukluğunun yaşanması kaçınılmaz olabilecektir. Öte yandan HDP de bazı seferberlikler düzenliyor (“Vicdan ve Adalet Nöbetleri, vs.), ama o da demokratik ve sosyal bir rejimin nasıl kurulabileceğine ilişkin politik bir proje sunmuyor. Ya henüz Tek Adam rejimine karşı protesto eylemliliklerinin ötesinde bir plan oluşturamadı ya da o da umudunu seçimlere bağlamış durumda. Öncülük ettiği kitleyi, CHP’ninkilerle aynı yenilgiye sürüklüyor olmasından korkarız.

Peki nasıl?

Toplumsal mücadelelerin geleceğine ilişkin kimsenin elinde net ve garanti çözümlerin bulunduğu iddia edilemez. Ama mücadelelerin tahlilinden kaynaklanan tahminler, belirlenen acil ihtiyaçlar ve bunları hedefle ilişkilendiren öneriler elbette vardır. Emekçi kitleler için acil hedefler elbette OHAL’e ve KHK’lere son verilmesi, tutuklu vekillerin, gazetecilerin, tüm ilerici ve demokratların serbest bırakılması, işten atılan akademisyenlerin görevlerine iade edilmesi, grev yasaklarının kaldırılması, sendikal faaliyetler üzerindeki baskıların durdurulması, toplanma ve gösteri özgürlüklerinin tanınması… Bu talepler Tek Adam rejimi karşıtlarınca genellikle kabul ediliyor ve dile getiriliyor. Düzenlenen seferberlikler de bu doğrultuda baskı rejimi üzerinde önemli bir baskı yaratıyor.

Bu taleplerin propaganda ve seferberlikler aracılığıyla dile getirilmesi önemli, ama baskı rejiminin üzerindeki bu basınca dayanma ve manevra gücünün bulunduğu da hesaba katılmak durumunda. “Terörizmle mücadele” ve “emperyalist baskılara direnme” demagojisi, rejimin kitlelerden demokrasi adına “anlayış ve fedakarlık” bekleme gücünü artırmakla kalmıyor, OHAL ve KHK uygulamaları resmen kaldırılsa bile, bunları “devletin bekasını tehlikeye sokan gelişmeler karşısında” olağanmışçasına uygulamaya devam edebilmesinin zeminini de hazırlıyor. Dolayısıyla da yukarıda sıralanan ve bir dizi başka kitlesel acil ihtiyacın karşılanabilmesi görevi, Tek Adam rejiminin yerini alacak yeni ve demokratik bir sistemin kurulabilmesine bağlı hale geliyor.

Dolayısıyla bütün bu demokratik ve sosyal taleplerin gerçekleşebilmesi için bir Kurucu Meclis önerisi anlam kazanıyor. Yeni demokratik ve sosyal rejimin inşasını üstlenecek ve onun temel yasalarını hazırlayacak olan; tüm demokrasi yanlısı oluşumların (partiler, işçi-emekçi örgütleri, toplumsal kuruluşlar, vb.) sıfır barajlı seçimler aracılığıyla temsil edilebilecekleri bir meclis. Bu çok uzak bir hedef mi? Hayır, her geçen gün daha acil bir ihtiyaç haline geliyor. Gerçekleşmesi olanaksız mı? Bu doğrultuda seferber olmadan bu soruya cevap verilemez; her şey kitlelerin mücadele gücüne ve buna önderlik eden kuvvetlerin kararlılığına bağlı olacaktır.

Böyle bir seferberlik hattı, bugün CHP ve HDP’ye gönül vermiş kitlelerin desteği olmadan inşa edilemez. Dolayısıyla da en acil ve demokratik istemleri (adı her ne olursa olsun) bir kurucu meclis hedefine bağlayan çağırıyı herkesten önce bu partilerin yapması gerekiyor. Bu tür bir çağırının, sadece o partilere oy veren milyonları değil, ekonomik ve toplumsal ihtiyaçlar altında ezilen, bu ihtiyaçlarını bugüne değin demokrasiyle ilişkilendirmeyip Tek Adam rejiminin demagojileri peşinden sürüklenen milyonlarca emekçiyi de etkileyeceği, kendine çekeceği kuşkusuzdur. Bunun yaratacağı toplumsal seferberlik, ülkede demokratik devrimin ateşleyicisi olabilecektir.

Geriye belki de en önemli soru kalıyor: Tek Adam rejimi ve onun hükümeti bu öneriyi kabul etmeyeceğine göre, kurucu bir meclisin seçimlerini kim çağıracak ve düzenleyecektir? CHP ve HDP yönetimleri bunun 2019 (veya 2018) seçimleri sonrasına bırakılacak bir öneri olduğunu söyleyebilirler; ama bu, demokratik bir rejimin kurulmasını bu seçimlerin istediği biçimde sonuçlanması için devlet aygıtının tüm imkânlarından yararlanacak olan Tek Adam’ın inayetine terk etmekten başka bir anlam taşımayacaktır.

Ama tüm muhalif milletvekillerinin “sine-i millete döndüğü”, milyonların seferber olduğu ve işçi ve emekçi yığınların geleneksel mücadele yöntemlerini harekete geçirdiği bir basınç sonunda çekilmek zorunda kalabilecek Tek Adam hükümetinin yerini alacak bir geçiş hükümeti pekâlâ sıfır barajlı ve demokratik bir kurucu meclis seçimi hazırlayabilir ve düzenleyebilir. Bu başarılabilir mi? Neden olmasın? Dünya toplumsal mücadeleler tarihi bunun örnekleriyle dolu. Ama biz, demokratik ve sosyal bir düzene geçişin başka bir yolunu gösteren herkesin önerisini öğrenmeye, tartışmaya ve uğrunda mücadele etmeye hazırız.

Son söz… işçilerin ve emekçilerin

Buraya kadar CHP ve HDP önderliklerinin politik çözüm ve kitle seferberliği noktalarındaki önemini vurguladık. Ama bu görevlerin üstlenilmesinde işçi ve emekçi yığınların, özellikle de onun öncü kesimlerinin büyük sorumluluğu var. Zira liberal kapitalist programı ile kendini izleyen milyonlarca emekçinin arasında sıkışmış bir “ulusalcı sosyal demokrat” partinin yalpalamaları; veya öncelikli dikkatini Kürt halkının genel (ve tabii ki haklı) demokratik istemleri üzerinde toplamış bir önderliğin kararsızlığı, ancak öncü işçilerin ve emekçilerin bir sınıf cephesi oluşturabilmeleriyle aşılabilir. Ekonomik ve sosyal sorunlarının politik düzlemde demokratik bir rejimin kurulmasıyla çözülmeye başlayabileceğini gören işçi ve emekçilerin kararlılığı ve disiplini, sadece destekledikleri partileri ileri itmekle kalmayacak, ama aynı zamanda gelişmekte olan seferberliklere güç, düzen ve cesaret kazandıracak, bu seferberliklerin önüne dikilen engelleri ortadan kaldıracaktır.

Bilinçli öncü işçilerin gücü bugün için dağınık halde olabilir, ama “işçi sınıfının en küçük hareketi bile, başlangıçta ne kadar mütevazı olursa olsun, kendini doğuran vesile ne kadar önemsiz olursa olsun, acil hedeflerini aşma ve tüm eski rejimin amansız yıkıcısına dönüşme tehdidini taşır. İşçi hareketi, bu sınıfın kapitalizm koşullarındaki temel özellikleri nedeniyle, her şey için, sömürü ve köleliğin tüm karanlık güçleri karşısında tam bir zafer için, çetin bir mücadeleye dönüşme yönünde kesin bir eğilim taşır”.

Bu anlamda demokratik bir rejimden yana olan işçi ve emekçi örgütlerinin (başta DİSK, KESK, meslek örgütleri olmak üzere) ve çeşitli türden meclislerde bir araya gelen emekçi halk temsilcilerinin, Tek Adam rejimine son vermeye yönelik yeni bir demokratik ve sosyal rejimin inşası için, bunu gerçekleştirecek olan bağımsız ve egemen bir kurucu meclis için birleşmeleri ve öne çıkmaları büyük önem taşıyor. Bu aynı zamanda bir işçi-emekçi cephesinin temellerini atarak, yeni rejimin gerçekten bağımsız, demokratik ve sosyal içerikli olabilmesinin garantisini oluşturabilir. Bizce, oluşturması da gerekiyor…

Rejim değişti. Ancak bu durumun iktidar sahiplerine kısa vadede sağladığı gücün ötesinde orta vadede (mesela 2019 başkanlık seçimi) ve uzun vadede gerçek bir güç sağlayıp sağlamadığı tartışmalı. Sözünü ettiğimiz fiziksel güç değil. Görüşümüze göre iktidar, yeni bir rejimin kurucusu olarak sahip olması gereken tarihsel gücü, avantajı ve toplumsal meşruiyeti kaybetmiştir. Bu kaybetme sürecinin dönüm noktası Gezi’dir. RTE, bunu hemen her konuşmasında en tepkisel biçimde dile getiriyor. Gezi’yle başlayan yeni sürecin bozduğu dengeler ve yol açtığı “sinir bozukluğu” o zamana kadar parlamentarizmin yerine konulacak, kısmen gönülsüz de olsa önemli ölçüde “rızaya” dayalı (hegemonik) bir sistem olarak tasarlanan başkanlığın bir rejim olarak inşasını zorunlu kılmıştır. Yani ummadığı sertlik ve yaygınlıkta bir direnişle karşılaşması, kendilerinin de itiraf ettiği üzere bütün alanlarda kontrolü sağlayamaması, ülkeyi başka türlü yönetemeyeceğini anlayan iktidarın, zaten var olan otoriter eğilimlerinin despotik biçimler almasına yol açmıştır. Tabii bu iç gelişmelere Arap devrimci dalgasının güçlendirdiği hayal ve heveslerle ciddi bir “stratejik derinlik” kazanan “yeni Osmanlıcı” dış politikanın kısa sürede iflasını da eklemeliyiz. Böylece başkanlık Türkiyesi projesinin hem iç hem de dış ayakları ciddi biçimde sakatlanmıştır. Bu durum iktidarı içeride daha sert ve çatışmacı yöntemlere, özellikle de yeniden “geleneksel” Kürt düşmanlığına yöneltirken, uluslararası planda da, emperyalist müttefikler dâhil hemen herkesle kavgalı duruma getirmiştir. Sorun yeni bir rejimin inşası olduğunda var olan bütün denge ve ilişkilerin altüst olması kaçınılmazdır.

Yeni bir rejim, yeni bir sistemden farklı olarak devletin biçiminin değişmesidir. İkincisi, (yani sistem değişikliği) aynı devlet biçimi dâhilinde, karşı çıkan kesimlerin varlığına rağmen nihayetinde iyi-kötü bir uzlaşmanın, en kötü ihtimalle karşı çıkanlar açısından bir kabullenmenin sonucunda yürürlüğe girer. Ancak ilki, yani rejim değişikliği, toplumun bir bölümüne yönelik zor kullanımını gerektirir. Bu zorun şiddeti, direnişin yaygınlığı ölçüsünde artış gösterir. Yani iktidarın muhalif kesimlere karşı uyguladığı toplumsal ayrıştırma temelli, çoğu zaman yasa ve hukuk dışı, esas olarak da yeni bir hukuku hedefleyen şiddet yöntemleri boşa değildir.

Sermaye o kadar çaresiz mi?

Sürecin bu noktaya gelmesi ve zorunlu olarak bir “iç savaş rejimi” karakteri kazanmaya başlaması iktidarın içerideki ve dışarıdaki müttefiklerinin muhafazakâr (da olsa) “demokrasi” ve “ılımlı İslam” (Bir İslam ülkesinde demokratik model) konusundaki beklentilerini hayal kırıklığına dönüştürmüştür. Politik nitelik kazanmış ve burjuvazinin iktidarını, toplumsal mülkiyetini tehdit eden sınıf mücadelelerinin yaşanmadığı koşullarda yerli ve yabancı büyük sermayenin, içeride ve dışarıda sonucu belirsiz belalara yol açabilecek böyle bir iç savaş rejimine kolaylıkla onay vermesi, ipini RTE’nin ellerine teslim etmesi beklenemez. Üstelik bu iktidar kendi siyasi tekelini ve ekonomik-sınıfsal tabanını güçlendirme amacıyla sermayenin bazı kesimlerine yönelik, ucu “müsadereye” kadar varan baskı ve cezalandırma yöntemleri uygulamaktaysa. Yani RTE’nin bunca hizmet ve faydasına rağmen, hem ulusal hem de uluslararası planda burjuvazinin tepkisiyle karşılaşması anlaşılır bir durumdur.

RTE, bütün güçlü görüntüsüne ve güç gösterilerine rağmen, emperyalizmin ve egemen sınıfın en güçlü fraksiyonunun gözünde, bir diktatörün sahip olması gereken avantajları kaybetmiştir. Sermaye, mülkiyetinin ciddi bir tehdit altında olduğu durumlarda, sınıf mücadelesinin yol açabileceği bir iç savaşı önleyen veya başlayan bir iç savaşı kazanmayı başarmış bir diktatörü kerhen de olsa destekleyebilir. Ancak bizim örneğimizde bu şahıs, bırakın bir iç savaşı önlemeyi, politikalarıyla bir iç savaşa yol açabilecek bir yöneliş içindedir. Kabul etmek gerekir ki, sermaye, henüz kendini, öngörülemez davranışlarıyla bilinmez tehlikelere sürükleyebilecek, ayrıca hizmetlerinin karşılığında büyük bedeller talep eden bir “tarihsel şahsiyete” teslim edecek kadar çaresiz değildir.

Kurumların meşruiyeti…

Ancak hem iktidarın kayıpları, hem de sermayenin endişeleri bunlarla sınırlı değildir. Ortada bütün düzen güçlerini gerçekten endişelendiren (veya endişelendirmesi gereken) bir başka durum daha vardır. Bu da devletin meşruiyet sorunudur. Bu sorun yaşanan rejim krizinin bir ürünüdür. Aslında her rejim değişikliği bir rejim krizine karşılık gelir. Bu aslında karşılıklı bir ilişkidir. Tabii, Türkiye’de böyle bir krizin ilk defa yaşanmadığı söylenebilir. Doğrudur, Türkiye daha önce de bu tür krizler sonucunda 12 Mart, 12 Eylül gibi rejim değişiklikleri yaşamıştır. Ancak onların bugünkünden farkı, bütün geçiş ve dönüşlerin, düzenin şu veya bu ölçüde meşru kabul edilen, sürekliliği olan kurumları üzerinden ve bazı zorlamalarla da olsa onlar vasıtasıyla gerçekleştirilmesidir. Bu nedenle, sözü edilen askeri darbeler bile neredeyse resmi prosedürün “gerekleri” olarak algılanmış ve bir süre sonra sisteme monte edilebilmiştir. Ayrıca Türkiye’de bir de azgelişmiş-bağımlı kapitalist ülkelerin çoğunda var olmayan görece güvenilir bir seçim geleneği vardır. Bu aynı zamanda çok ağır eleştiriler eşliğinde de olsa işleyen bir parlamentarizm geleneği anlamına gelir. Rejimin meşruiyetini sağlayan bir başka gelenek ise seçim kaybeden iktidarların, günlerini beklemek üzere muhalefete geçmeyi kabul etmesidir. Bu geleneklere, bütün sorunlarına ve hakkındaki söylentilere rağmen  “yargının bağımsızlığı” ve “adalet dağıttığı” inancını da ekleyebiliriz. Tabii, en az bunlar kadar önemli ve temel nitelikte olan bir de ordu kurumu, yani TSK vardır. Bunlar sadece muvafık-muhalif siyasilerin üzerinde bazen çok kavga ederek dahi olsa mutabakat halinde oldukları, uzlaşabildikleri temellerdir. Bunların “meşruiyeti” siyasi düzeyle de sınırlı değildir. Bu kurumlar genel olarak, sınıfsal sezgilere dayalı pek çok şikâyete, eleştiriye ve hatta galiz küfürlere rağmen halkın gözünde de “meşrudur”. Yani devlet ve politik olarak temsil ettiği toplumsal düzen, sadece örtülü veya açık zor yoluyla değil çoğu ezilenlerden oluşan toplumun şu veya bu oranda razı olması, var olanı “akla uygun ve zorunlu” kabul etmesi sayesinde de varlığını sürdürür. Yani, bütün toplumsal düzenleri ayakta tutan “başka bir hayatın” mümkün olmadığı “bilinci”, asker-polis-yargı şiddeti ve bu şiddetin yarattığı korkular dışında aynı zamanda bu “meşruiyet” inancına da dayanır.

Çöküş, boşluk…

Şimdi bütün bu kurumsal yapı hızlı bir çöküş süreci içindedir. Geldiğimiz noktada “eski rejimi” ayakta tutan, (ancak gerçekte ne kadar çürümüş olduğu sonradan anlaşılan) kurumsal güç, “saygınlık” ve “meşruiyet” büyük ölçüde ortadan kalkmış (veya kaldırılmış) ancak yerine yenisi tesis edilememiştir.

Parlamento, rejim değişikliği sonucunda anayasal olarak sembolik ve işlevsiz bir kuruma dönüşmüş, son iç tüzük değişikliğiyle artık (hiç olmazsa) “konuşulan yer” olma özelliğini de kaybetmiştir. Referandum rezaletinde görüldüğü üzere, seçimlerin, bundan böyle iyi kötü bir güvenilirliği ve yasal güvencesi olmayacağı anlaşılmıştır. 1950’den bu yana belki de ilk defa bir iktidarın seçimleri kaybetse dahi gitmeyeceği, muhalefet olmayı kabullenmeyeceği inancı yaygınlaşmıştır.

Devlet meşruiyetinin temel direklerinden yargının durumu ise vahimdir. Yargı, bugün Türkiye’nin neredeyse en güvenilmez kurumu durumundadır. Kimsenin “adaletle” ilgili bir beklentisi yoktur.

Eski rejimin çekirdeği ve temel gücü olan Ordu ise, artık her kesimin gözünde saygınlığını kaybetmiş, politik olarak pek ciddiye alınmayan bir “araca” dönüşmüş görünmektedir. (Bu durumun demokratikleşmeyle bir ilgisi olmadığı gibi, bazı malûm tehlikeler de otomatikman ortadan kalkmamıştır!) 15 Temmuz görüntüleri, TSK’nın “kurtarıcı, korkutucu ve dokunulmaz”  imajına ağır darbe vurmuştur. Bütün bunlara, şimdi başka tarikat ve cemaatlerle doldurulup idare edilmeye çalışılan birinci ve ikinci dereceden hemen her kurumun halini ekleyebiliriz. Ortada 1923’ten beri görülmeyen bir “boşluk” vardır…

İktidarın meşruiyetini, aslında sadece bir araç olarak baktığı “millet iradesine” dayandırmaya çalışması bu boşluktan kaynaklanmaktadır. Çünkü bu boşluk iktidar açısından çok ciddi bir meşruiyet eksikliğine işaret etmektedir. Yeni rejimin oturması, sadece kurumsal değil, toplumsal, ekonomik, siyasi ve kültürel pek çok yönü olan bu boşluğun doldurulmasına bağlıdır. Seçim başarılarına rağmen tarihsel ve toplumsal plandaki avantajlarını ve “zorunluluğunu” önemli ölçüde kaybetmiş bir rejimin böyle bir meşruiyeti sağlaması, karşıtlarının, çeşitli konjonktürel nedenlerle teslim olmak zorunda kalmamaları halinde, mümkün değildir.

Krizler, tehlikeler, fırsatlar…

Bu tür boşluklar ve onlarla iç içe geçmiş krizler, genel olarak tehlikeli durumlardır. Bu tehlike devletleri, iktidarları, farklı oranlarda olsa da bütün toplumsal kesimleri tehdit eder. Burjuva toplumlarında en büyük tehlike kuşkusuz işçi sınıfına, emekçilere yöneliktir. Ancak böylesine olağanüstü durumlar aynı zamanda devrimci fırsatlar da yaratır. Her devrim devasa bir boşluğun ve derinleşen bir krizin ürünüdür. Elbette, tarihin bize otomatik olarak vaat ettiği hiçbir şey yoktur. Yönünü devrime çevirecek güçlerin ve önderliklerin olmadığı veya hazırlıksız yakalandığı durumlarda tarih hükmünü pekâlâ karşı devrimlerden, gerici çözümlerden yana verebilir. Bu durum pek çok defa yaşanmıştır. İktidarın girdiği yolu çok büyük ihtimalle tamamlayamayacak olması, devrimci güçlere kendiliğinden bir başarı şansı tanımamaktadır. Verili koşullar ve “hallerimiz” göz önüne alındığında sözünü ettiğimiz boşluğun doldurulması ve krizin çözümü işi, bir kere daha burjuvazi tarafından halledilecekmiş gibi görünse de bu verileri ve halleri değiştirmek mümkündür. Bu elbette sınıfın birlik ve bağımsızlığının sağlanması ve görevlerinin bilincindeki devrimci bir önderliğin mücadele içinde yaratılmasıyla mümkündür. Kaderimiz burjuva gericiliğinin eski veya yeni biçimleri arasında bir tercih yapmak olamaz. Devrimci bir sınıfın önderliğinde ve bir işçi demokrasisi temelinde bütün bu “boşluk” ve “krizlerden” ve de kapitalizmin insanlığı boğan “deli gömleğinden” kurtulmamız mümkündür…

Marx, bir tarihte, Devlet içindeki bütün savaşımların demokrasi, aristokrasi ve monarşi arasındaki savaşımın, oy hakkı uğruna vb. savaşımın, çeşitli sınıfların yürüttükleri gerçek savaşımların büründükleri aldatıcı biçimlerden başka bir şey olmadıklarını söylemişti. Şimdi “Al işte işi yine sınıf mücadelesine bağladılar; demokrasi, laiklik, adalet vb. bunca dert varken sınıf savaşını da nereden çıkardınız; demokrasi için bütün sınıfları bir araya getirmeye çalışırken  ‘sınıfların gerçek savaşımlarından’ söz etmenin sırası mı?” diye soranlar olabilir. Evet, itiraf edelim bir sınıf mücadelesi “takıntımız” var, ama emin olun bu defa suç bizim değil! Bütün suç  Cumhurbaşkanının. Bakın TOBB’da yabancı yatırımcılara konuşurken ne demiş:

“İş dünyasında herhangi bir sıkıntınız, aksamanız var mı? Biz göreve geldiğimizde OHAL vardı, ama bütün fabrikalar grev tehdidi altındaydı. Hatırlayın o günleri. Şimdi grev tehdidi olan yere OHAL’den istifade izin vermiyoruz. Çünkü iş dünyamızı sarsamazsınız. Bunun için kullanıyoruz OHAL’i. Fotoğraf oldukça net.”

Her işin altında o..!

Fotoğraf hakikaten oldukça net! Cumhurbaşkanı, OHAL’in temel toplumsal amacının grevleri engellemek olduğunu açıkça itiraf ediyor. Böylece OHAL’in bütün siyasi gerekçelerinin ve uygulamalarının asıl nedeni, iktidarın bütün faaliyetlerinin iktisadi, toplumsal altyapısı, sınıfsal karakteri, yani tarihsel ve güncel olarak hangi sınıfa hizmet ettiği net biçimde ortaya çıkıyor. Bu bağlamda tartışılan bütün sorunların; FETÖ ile mücadele, başkanlık rejimi, parlamentonun işlevsiz hale getirilmesi, devletin ele geçirilmesi, KHK’lar, demokrasi, insan hakları, siyasi baskılar, muhaliflerin çeşitli bahanelerle içeri tıkılması, Kürtlerle savaş, sınır ötesi harekâtlar, laiklik, siyasi İslam, dindar ve kindar nesiller, Rabialar, tek devlet, tek millet… dörtlemeleri… Artık aklınıza ne gelirse, yani “devlet içindeki bütün savaşımların” gerçekte “çeşitli sınıfların yürüttükleri gerçek savaşımların büründükleri aldatıcı biçimlerden başka bir şey olmadığını” bir kere daha anlıyoruz…

Mesel sınıf çıkarları oldu mu…

“Sınıf indirgemeciliği” falan yaptığımız sanılmasın. Bizim için sınıf mücadelesi fabrika, sendika vb. mevzularla sınırlı değil. Aksine toplumsal, siyasal, ekonomik, kültürel bütün alanları kapsıyor. Bu mücadelenin pek çok zaman doğrudan değil, çeşitli dolayımlar üzerinden zuhur ettiğini ve bunların her birinin kendine has nitelikleri olduğunu da biliyoruz. Elbette, başta “siyasi demokrasi” olmak üzere bugün mücadele konusu olan bütün sorunlar, gerçek sorunlardır; ancak hiçbir gerçek sorun boşlukta var olmaz. Zaten Cumhurbaşkanının bunca açık konuşmasının nedeni de bu. Hemen her konuda “milletine” hikâyeler anlatırken bu konuya damardan giriyor. Amacı, bu temel sınıfsal konuda herhangi bir boşluk, eksik veya yanlış anlamaya yer bırakmamak. Mesele sınıf çıkarları oldu mu, her zaman hitap ettiği “milletini” bir kenara bırakıp kendi mensup olduğu sınıfa, patronlara hitap ediyor; hem de en doğrudan, en dobra haliyle: “…İş dünyamızı sarsamazsınız. Bunun için kullanıyoruz OHAL’İ…”

Bunlar, zor zamanlarda yatırım gelsin diye öylesine edilmiş  sözler değil. O, patronların karşısına çıktığı her defasında bazen tehdit, bazen teşvik, bazen de hizmetlerini hatırlatıp kendisine yapılan “nankörlükleri” muhataplarının yüzlerine vurmak amacıyla hemen hemen aynı sözleri söylüyor. TÜSİAD İstişare Kurulu’ndaki konuşmasında da, “Türkiye üç kat büyümüşse, buradaki işadamlarımızın işleri beş, on kat büyümüştür…Devleti denetleyici ve düzenleyici tutarak özel sektörün önünü açabildiğimiz kadar açıyoruz… OHAL bizim sanayicilerimizin neyini engelledi…” diyor.

Evet, işçi kardeşim, bu bir sınıf mücadelesidir!

Açık açık söylüyor; amacı, işçilerin maddi koşullarını biraz olsun düzeltmek için giriştikleri grevleri, iş dünyamızı “sarstıkları” gerekçesiyle engelleyip patronların işlerini beş-on kat büyütmek…

Adam daha ne desin; seçimlerde AKP’ye (veya diğer patron partilerine) oy veren, referandumda başkanlık rejimine “evet” diyen işçi kardeşim, daha ne desin?! Senin karşında  “milletin adamı” kesilip patronların karşısında asıl kimliğini açık ediyor: Evet, o bir kapitalist, yani senden değil..!

Türkiye’de demokrasi, laiklik, adalet, eşitlik, özgürlük vb. derdine düşülen bütün sorunların gerçek çözümü, açık bir sınıf mücadelesiyle mümkündür. “Yoksulla zengini bir arada tutan sahte cemaat dayanışmasını kırmanın yolu sınıf mücadelesidir” derken boşa konuşmuyoruz.  Bakın, farklı cephelerde yer alsak da bir konuda Cumhurbaşkanı ile aynı görüşteyiz. O da bizi doğruluyor: Bu bir sınıf mücadelesidir…

Adalet yürüyüşü iki milyon civarında kişinin toplandığı Maltepe mitingiyle sona erdi. İtiraf etmeli ki, tüm yürüyüş ve miting boyunca CHP örgütleri etkinliğin düzeni açısından olağanüstü bir başarı gösterdiler. İstediklerinde bu denli büyük bir seferberliği kusursuza yakın bir şekilde organize edebileceklerini kanıtladılar. Tabii bunun hemen ardından, “Neden bu kadar geç kaldılar?” sorusu geliyor. Bunun bazı yanıtları muhtemelen, reformist ve liberal bir parti olan CHP’nin Tek Adam rejimine karşı başkaldırışın kapitalist sistemin kendisine yönelebileceğinden endişelenmesi; parlamenter sistem için mücadelenin “meşru, hatta yasal” sınırlar içinde tutulması isteği; bu amaçla aynı sistemi savunan farklı sınıfsal kesitleri ve politik oluşumları bir araya getirme kaygısı olabilir.

Bir soru daha var: “Neden şimdi?” Belki de Tek Adam rejimine karşı biriken öfkenin şimdi örgütlenemezse yarın hiç denetlenemeyecek bir patlamaya dönüşmesi kuşkusu; partinin hızlı bir erime içine girebileceği endişesi; rejimin baskılarının kendilerine kadar uzanacağını korkusu; kitlelerden ve parti tabanından gelen taleplere bir cevap verme zorunluluğu nedenleriyle bu yürüyüşü ve mitingi örgütlediler. Muhtemelen de, kapitalist rejim içinde AKP’ye hakiki bir alternatif oluşturabilmek için sokağa çıktılar.

Bu soruları çoğaltmaya ve yanıtları vermeye elbette devam edeceğiz. Ama bunların üzerinde önem taşıyan bir nokta var: kitlelerin cesareti ve atılımı. Hep söylüyoruz: Sınıf mücadelelerinde politika boşluk tanımaz. Çok kısa aralıklarla oluşabilen geçici boşluklar hemen çeşitli politik ve ideolojik güçlerce doldurulur. Dün referandum sonrası doğan kısmi boşluğu bugün CHP doldurmuş durumda. Dolayısıyla Kılıçdaroğlu ve CHP’nin herkesin bildiği reformist ve liberal niteliğine atıflar yapmakta ısrar etmek yerine, yüzümüzü onun seferber ettiği kitlelere dönmekte yarar var. Dinamiğin gelişim yönünü iyi tarif etmeliyiz: CHP, Adalet yürüyüşüyle kitlelerin atılımını frenlememiş, tam tersine ileriye doğru itmiştir. Ve elbette bunu kendi programatik ve politik anlayışıyla yapmıştır. CHP’yi “yeterince sosyalist” olmamakla eleştirmekten ziyade, kitlelere onları bekleyen olasılıkları ve tehlikeleri anlatarak ulaşmalıyız.

Şurası muhakkak: CHP’nin yürüyüş ve miting sırasında empoze ettiği politik açıdan sınırlayıcı kurallara rağmen (hatta ciddi bir çoğunluk için bu kurallar nedeniyle), ülkenin yarısından fazlası heyecanlanmış, ümitlenmiş ve cesaretlenmiştir. Bu heyecanın, rejim tarafından 15 Temmuz anmaları sırasında ne oranda gölgeleneceğini göreceğiz; ama CHP’nin burjuva karakterini bilen, seferberliğin çok sınıflı heterojen niteliğinin farkında olan ve kitleleri bekleyen tehlikelerin neler olduğunu kestirebilen biz sosyalistler için hedef, işçi ve emekçi yığınların cesaretini teşvik etmek ve onlarla gerçek bir politik diyaloga girmektir. Bonapartist rejimin niteliğini anlatabilmek, o rejimden gerçek kurtuluşun hangi talepler ve sloganlar doğrultusunda mücadele etmekten geçtiğine işaret edebilmek ve seferberliklere önderlik edebilecek bir işçi ve emekçi cephesi yaratabilmek için. Bunu yapamadığımız takdirde, tekrar edelim, politika boşluk tanımaz.

Sosyalist hareket

Adalet yürüyüşü, sosyalist hareketin kabaca iki kampa bölünmesine neden oldu. Bir kesim, Kılıçdaroğlu’nun başlattığı seferberliği, onun ve partisinin sınırlılıklarına hemen hiç değinmeden desteklemeyi yeğledi. İkinci bir kesim ise, seferberliği emperyalizmin ve burjuvazinin Kılıçdaroğlu ve CHP aracılığıyla kitleleri denetim altına alma girişimi olarak görüp onun karşısında veya en azından dışında yer almayı tercih etti. Birinciler, eylemin liderliğini üstelenen politik öznenin niteliğini, onun kitlelerin bilincinde ateşlediği reformcu hayalleri ve seferberliğin sınıfsal açıdan heterojen yapısını dikkate almadı. Buna karşılık ikinci kesim, tezlerini “saf propagandist” bir tutumla sadece Kılıçdaroğlu ve CHP üzerinden kurup yüz binlerce protestocuyu kendi yanına davet etmekle yetindi.

Seferberliğin yegâne sloganı olan “Adalet” çağırısının içini doldurmaya pek özen göstermeyip nerdeyse CHP ile “demokrasi için bir halk cephesi” kurma fikrinde olan birinci kesimin bu tutumu, onun tipik reformist ve Stalinist asgari program ve azami program ayrımından kaynaklanıyor. Dünyanın pek çok yerinde bu tür akımlar, “önce demokrasi, sonra sosyalizm” anlayışıyla politika yapıyorlar. Asgari programları “demokrasi”. Hangi demokrasi? Nasıl bir demokrasi? Demokratik devrimini tamamlayamamış ve burjuvazinin ve/veya küçük burjuvazinin dâhil olduğu bir politik iktidarla asla tamamlayamayacak olan bağımlı bir ülkede, devletin sürekli Bonapartist karakteri yok edilebilir mi? Bu soruları yanıtlamak istemedikleri gibi, azami programları olan “sosyalizm” için mücadeleyi sürekli olarak belirsiz bir geleceğe erteliyorlar, demokrasi uğruna mücadelenin sosyalist bir iktidara nasıl evrilebileceğini tartışmalarının içine çekmiyorlar.

İkinci sol kesim ise kitlelerin çok uzağında saf bir sosyalizm propagandası ile yetinmekte. Kendilerinin başında olmadığı her seferberlik, neredeyse emperyalizmin ve burjuvazinin bir oyunu onlara göre. Eğer bir seferberlik reformist ve bürokratik bir önderlik altında gelişiyorsa, tanımsız ve araçsız bir “sınıf tavrı” ile onun dışında kalmayı, onu uzaktan eleştirmeyi yeğliyorlar. Kitlelerle diyalog kurmanın, basitçe onların o andaki önderliğini eleştirmek olduğunu sanıyorlar. Aslında hitap ettikleri kesim kitleler de değil; onların amaçladıkları sadece bazı sol militanlar. Patilerini ya da akımlarını kitle seferberlikleri içinde değil, solcu militanlar arasında inşa etmek. Üstelik seferberlikler dışında bu tip bir propagandayla kazanılan militanların partilerinin kitlelerden daha da uzaklaşmasına yol açacağının farkında olmadan yapıyorlar bunu. Tıpkı yukardakiler gibi, demokrasi için mücadele ile sosyalist iktidar hedefi arasındaki köprüyü kurmamakta ısrar ediyorlar.

Ve böylece her iki akım da kitleleri sosyalizmden, sosyalist partileri de kitlelerin nezdinde inşa olmaktan uzak tutuyorlar. Netice olarak da, tekrar edelim, politika önderlik boşluğu tanımıyor.

Demokrasi için devrim

Bunları söylemek elbette hiçbir partiyi ya da sosyalist akımı diğerlerinden üstün kılmıyor. Hepimizi büyük güçlükler ve daha da önemlisi kitleleri ciddi tehlikeler bekliyor. CHP’nin bütün stratejisini 2019 seçimlerine yönelik olarak kurmuş olduğunu sadece bizler değil, Tek Adam da biliyor. Bu nedenle de seferberlikler karşısında rejimin Haziran 2015 seçimlerinden sonraki saldırı taktiğine başvuracağı mutlaka beklenmesi gereken bir olasılık. Kılıçdaroğlu’nun yargılanmasına ilişkin ortalıkta dolaşmaya başlayan söylentiler, bunun şimdilik bir ihtimal olarak ortaya konmuş olmasına rağmen, ciddiye alınması gereken bir sinyal.  Bu nedenle başkanlık rejiminden parlamenter sisteme geri dönüşün demokratik ve hilesiz bir seçimle gerçekleşebilmesi oldukça düşük bir ihtimal. Kaldı ki, öyle olsa bile Türkiye’nin politik ve idari dokusunu oluşturan Bonapartist (diktatoryal) yapı, gerçek bir demokrasinin, emperyalizmden bağımsız ve sosyal bir devlet rejiminin inşasını olanaksız kılacaktır.

Biz bu sorunun ancak bir işçi-emekçi hükümeti aracılığıyla aşılabileceğini düşünüyoruz. Bugünden bakıldığında çok uzak gibi görünen bu perspektif hiç de imkânsız değil. CHP’nin önderliğinde açılan yeni seferberlikler dönemi yeni politik alternatifler doğurmaya gebedir. Eğer demokratik ve sosyal hak talepleriyle seferber olan, Adalet yürüyüşü ve mitingiyle cesaretlenen kitlelere, politik ve sosyal açılardan gerçek adaletin ancak rejimin tüm diktatoryal unsurlardan arındırılmasıyla; ülke kaynaklarını sömüren oligarşinin işbaşından uzaklaştırılmasıyla; ülkedeki tüm halklara kendi kaderlerini tayin hakkının tanınmasıyla; büyük sanayi üretiminin ve dış ticaretin merkezi olarak ve halkın çıkarları doğrultusunda planlanmasıyla kurulabileceğini anlatabilirsek; bunun ancak bir işçi-emekçi hükümeti eliyle gerçekleştirilebileceği görülecektir. Bu politik ve sosyal talepler, böylesi bir hükümetin zeminini oluşturacak bir işçi ve emekçi cephesinin inşasını da olanaklı kılabilecektir.

Ve nihayet, bu tür bir hükümet ve “gerçekten adil” bir rejim, sadece ve sadece bağımsız ve egemen bir Kurucu Meclis aracılığıyla kurulabilir. İçinde işçi ve emekçi örgütleri kontenjanı taşıyan, tüm siyasal ve sosyal örgütlerin serbestçe katılabilecekleri sıfır barajlı seçimler sonucunda kurulacak bir Kurucu Meclis. Adalet seferberliğiyle politika sahnesine adım atmış olan kitlelere bunları anlatmaya çalışacağız. CHP’ye gönül vermiş olan işçileri ve emekçileri, partilerinin 10 maddelik manifestosunu bu taleplerle genişletmeye çağıracağız. CHP önderliğinin reformist ve liberal sınırlarının aşılması ve seferberliklerde işçi-emekçi önderliğinin inşası ancak bu yolla mümkün olacaktır.

İktidara göre adalet sokakta aranmaz. Pekiyi, nerede aranır? İktidar meclisi işaret ediyor!

Suriye’deki yeni gelişmeler ışığında, güç dengelerinde ve kurulan işbirliklerinde/ittifaklarda değişimler gerçekleşmeye ve yeni çatışma dinamikleri oluşmaya devam ediyor. Bu gelişmelerin başında, ABD’nin desteğiyle, YPG’nin başını çektiği Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) 6 Haziran’da Rakka’ya dönük operasyon başlatması oldu. Bu operasyon yalnızca, ABD’nin Rakka operasyonunu YPG’yle gerçekleştirmesini engellemek için başından beri canhıraş çalışan Türkiye’nin tepkisini çekmedi. Suriye’nin doğusunda YPG aracılığıyla ABD’nin gücünün artırmasından Rusya ve Esad rejimi de oldukça rahatsız.

Geçtiğimiz günlerde, bu gerilimin sıcak çatışmalara dönüştüğü gelişmeler de yaşandı. Esad rejimi güçlerinin Rakka’nın güney batısından kente doğru ilerleyişi SDG tarafından kesildi ve bu iki kesim arasında çatışmalar yaşandı. Bu arada SDG’ye operasyon yapan Esad rejimine ait bir uçak ABD tarafından düşürüldü. SDG Rakka şehir merkezinde kontrolü tamamen ele geçirmek üzereyken, YPG’nin ABD ile işbirliğinin bir üst evreye sıçramış olması, Rusya ve Esad rejimi ile arasını bozmuş durumda. Bu durumun doğrudan sonucu, Suriye’nin kuzey batısında yer alan ve Rusya’nın himayesiyle YPG’nin denetimi altında bulundan Afrin’den, Rusya’nın Türkiye karşısındaki korumasını kaldırması oldu.

Rusya’nın tutumunu değiştirmesinde tek etken, YPG’nin ABD ile ilişkilerinin stratejik bir noktaya ulaşması değil. Türkiye’nin Fırat Kalkanı operasyonunu düzenleyebilmek için, Rus uçağının düşürülmesi sonrasında Rusya’yla kopan ilişkilerini tamir etmek zorunda kalmasının ardından, Trump yönetiminin de YPG’ye destek politikasını sürdüreceğinin kesinlik kazanmasıyla birlikte, Rusya ve Türkiye arasındaki yakınlaşma devam ediyor. Türk ordusunun ve desteklediği güçlerin El Bab’a kadar inebilmesi karşılığında, Halep’teki askeri güçlere desteğini çekmesi ve şehrin Esad rejiminin kontrolüne geçmesini kabul etmesi çerçevesinde Türkiye ve Rusya arasında bir anlaşma yapılmıştı. Bu anlaşmanın ardından, Astana’da yapılan görüşmelerde Türkiye, Rusya ve İran’ın garantörlüğünde Suriye’de “çatışmasızlık bölgeleri” oluşturulmuştu. Bu “çatışmasızlık bölgeleri” politikasının bir devamı olarak, şu anda Türkiye’ye yakın Ahrar el Şam’la içinde El Kaide’nin de yer aldığı Tahrir el Şam’ın denetiminde olan İdlib vilayetinin Rusya ve Türkiye’nin doğrudan askeri denetimine geçirilmesi planlanıyor. Türkiye’nin İdlib’e Rus ordusunun ve dolayısıyla Esad rejimi güçlerinin girmesini kabul etmesi karşılığında, Rusya’nın YPG’nin kontrolünde olan ve Azez’den İdlib’e giden yol üstünde bulunan Tel Rıfat ve Afrin’in bazı bölgelerine Türk ordusu ve desteğindeki güçlerin operasyon yapması için yeşil ışık yaktığı tahmin ediliyor. Bununla birlikte Türkiye’nin Afrin’in tamamını ele geçirmesine ilişkin Rusya’nın tutumu veya Türkiye’nin planladığı operasyonun bu boyutta olup olmadığına dair bir işaret henüz yok.

Yapılması planlanan operasyon çerçevesinde Türkiye Kilis’e ve Kuzey Suriye’de Afrin sınırına binlerce asker, askeri araç ve mühimmat sevkiyatı yapmış durumda. Geçtiğimiz hafta Türk ordusu topçu ateşiyle Afrin’i bombalarken, YPG’den de havan toplarıyla karşılık geldi. “Kuzey Suriye’de bir devlet kurulmasına asla müsaade edilmeyeceği” ve Suriye’nin kuzeyinde “geniş çaplı bir operasyon düzenlenebileceği” açıklamasında bulunan Erdoğan ise, Afrin’e saldırının işaretini vermiş durumda.

Saray rejiminin Afrin’e saldırı planı Türkiye ve bölge halkları açısından çok tehlikeli yeni bir adım anlamına geliyor. Erdoğan Suriye’deki maceracı, mezhepçi ve Kürt düşmanı politikasının iflasa uğramasının ardından, bu iflasın faturasını halklar arasında düşmanlığı artıran yeni saldırgan politikalarla, bölge halklarına kesmeye çalışıyor. Fırat Kalkanı harekâtında verilen onlarca kaybın ardından, şimdi Afrin’de çok daha fazla kaybın yaşanabileceği yeni bir kumar oynanmakta. Türkiye emekçilerinin Türk ve Kürt halkları arasında düşmanlığı körükleyen bu politikadan hiçbir çıkarı bulunmuyor. Saray rejimi Suriye’ye dönük müdahaleci ve saldırgan politikalarına derhal son vermelidir.

Öte yandan, yaşanan son gelişmeler, PYD ve YPG’nin Kürt halkı ve bölge halklarının çıkarlarını temel alan uzun vadeli bir strateji izlemek yerine, ABD ve Rusya’yla girdiği kısa vadeli pragmatik ilişkilerin başarısızlığa mahkum olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır. Diplomatik manevralarla elde edilen kazanımlar, güç dengeleri değiştiğinde bir anda ortadan kaybolabilmekte ve bu politikaların faturasını Kürt halkı ve tüm bölge halkları ödemektedir. Son 6 yılda yaşanan deneyimler, Ortadoğu’daki temel çelişkinin emperyalizm ve bölge gericilikleriyle emekçi halklar arasında olduğunu tekrar tekrar göstermiştir. Bu gerçekliği temel almayan hiçbir “gerçekçi” politikanın bölge halkları lehine bir değişim sağlaması mümkün olmayacak.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)’in verilerine göre Türkiye, 2017 yılının ilk çeyreğinde %5 büyüdü. 2016 yılının 1. 2. 3. ve 4. çeyreklerinde sırasıyla %4.5, %5.3, %-1.3,% 3.5 oranlarında bir büyüme kaydedilmişti. %5’lik büyüme ile artık yapısal durgunluktan çıktığımızı söyleyebilir miyiz? Kesinlikle hayır. Çünkü bu büyüme ne işsizlik oranına ne enflasyona ne de döviz kuruna yansıyacak, ne de alım gücümüzü artıracak bir büyümedir. Bir illüzyonla karşı karşıyayız hem de usulsüz bir illüzyonla…

Ekonominin büyümesi denilen şey aslında, Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH)’nin bir önceki yılın aynı çeyreğine göre değişim oranıdır. GSYH ise ekonomiyi oluşturan sektörlerde üretilen katma değerin toplamına eşittir. Peki, bu nasıl hesaplanır? Daha doğrusu nasıl hesaplanırdı? Piyasa değerleri ile ölçülen sektör çıktılarından diğer sektörlerden alınan girdilerin ve sabit sermayenin amortisman bedelleri çıkartılır; böylelikle brüt toplam katma değere ulaşılır. Dolayısıyla büyüme oranları açıklanırken temel veriler; sanayi ve hizmet sektörlerini kapsayan üretim, iş, ciro, istihdam ve maaş serileridir. Yani GSYH’nin üretim verileriyle elde edilmesi gerekir. Fakat TÜİK nedenini hâlâ açıklamayarak emri vaki ve oldubittiye getirilmiş bir şekilde, büyüme oranlarının hesaplanma yöntemini tüm üretim verilerinden kopartarak,  Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan elde edilen güvenilirliği meçhul idari verilere göre hesaplamaya başlamıştır. Normalde 2010-2015 arasındaki reel GSYH artış hızı %5.2 iken yeni hesaplama yöntemine göre %7.3 olmaktadır. Son büyüme oranı (%5), eski usül ile hesaplansaydı büyüme yaklaşık %1.7 olacaktı.

Görünen o ki TÜİK, iktidarın güdümüne girdikçe onun lehine istatistiki çarpıtmalar yapan bir kurum haline gelmektedir.

Yukarıdaki tablo çarpıtmanın verilerini açıkça gösteriyor. Ayrıca bir başka usulsüzlük GSYH’nin hesaplanmasıyla ilgili alınan baz yılının 2009 olması. Bu yıl ekonominin 2008 krizini etkisiyle büyük oranda küçüldüğü bir yıldı. Bu yıl baz alınarak sonraki oranların olduğundan da büyük gösterilmesi sağlanmış. Resmen resmî evrakta usulsüzlük!

Bundan sonra TÜİK büyüme verilerini gerçek verilerin olumlanarak çarpıtılmış hali olarak okumalıyız.

Gerçek büyüme nasıl olur?

Spekülatif olmayan üretime dayalı ekonomik büyüme, ihracata dayalı, dış ticaret fazlası veren sektörel bazda en fazla sanayinin katma değer ürettiği bir ekonomide gerçekleşebilir. Türkiye ise ithalata, dış borca ve inşaata dayalı “büyümektedir”. Bu durumda istatistiklerde bir büyüme rakamı oluşsa bile cebimizde bu büyümeyi hissedemeyiz. Bu yüzden yaratılan artı değer üzerinden değil, bir vergi soygunu üzerinden gelir elde eden bir iktidar var.

Son dış ticaret verilerine göre ihracat 2017 yılı Mayıs ayında, 2016 yılının aynı ayına göre %12,5 artarak 13 milyar 616 milyon dolar, ithalat %21,7 artarak 20 milyar 923 milyon dolar olarak gerçekleşti. İthalatın ihracattan daha fazla artması sonucu dış ticaret açığı %43.3 arttı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış dış ticaret istatistiklerine göre ise ihracat, yine mayıs ayında bir önceki yılın mayıs ayına göre %0.2 azalmışken ihracat %9 arttı.

En fazla ihracatımızı bu yılın mayıs ayında göstermelik didiştiğimiz Almanya’ya yaptık; 1 milyar 237 milyon dolar. Almanya’ya sattığımız bu kadar maldan daha fazlasını 1 milyar 816 milyon ile ithal ettik. İşte hazır yiyen ülkenin dış ticareti böyle olur. 15 yılda artıya çıkamadık. Bu gidişle de çıkamayacağız.

Üretimden kopuk sanal büyümeler ne alım gücünde bir iyileştirme sağlıyor ne de işsizlik oranlarında azalma… Ekonomide sanayinin payı gittikçe küçülürken artı değer yaratamadan nereden geldiği belirsiz sıcak paralara bakmak durumda kalıyoruz.

Sadece Türkiye’deki ilk 500 şirketin değerinin bir Volkswagen etmediğine bakarak neden “yerli ve milli” otomobil üretemediğimizi anlayabiliriz. Çünkü üretsek bile hem Türkiye’deki hem de dünya pazarındaki rekabete dayanamayarak bir Alman ya da Fransız otomobil firması tarafından satıl alınmasıyla bitecek bir fiyasko durumuyla karşılaşacağız.

Emperyalizmden dolayısıyla kapitalizmden kopmadan bir “yerli ve milli üretimden” de bahsedilemez. Sadece otomobil içinden değil, tüm ürünler için… Bu ise planlı ve merkezi bir ekonomiyi gerektirir. İşte o zaman gerçek ve hissedilir büyümeleri sadece istatistiki olarak değil bizzat deneyimleyerek görebiliriz.

Tek Adam Rejimi’nin işçi sınıfına dönük artan saldırılarına ve “Adalet Yürüşü”ne ilişkin İşçi Demokrasisi Partisi ve Sosyalist Emekçiler Partisi’nin ortak bildirisi.

Tek Adam Rejimi’nin koruması altındaki AKP hükümetinin ve işverenlerin, işçi sınıfı ve emekçi kitleler üzerindeki saldırıları tüm hızıyla sürüyor. Şu anda ellerindeki en büyük silah Olağanüstü Hal uygulaması. OHAL gibi son derece antidemokratik bir uygulamayı, neoliberal kapitalist planlarını hayata geçirebilmenin en etkili silahı olarak halkın üzerine doğrultmuş durumdalar.

Bütün hışım ve nefretleriyle işçilerin iş, ücret ve sosyal hak taleplerini püskürtme çabası içindeler. Hükümetin “kıdem tazminatı”nı yok etmeye yönelik girişimi kitlelerden gelen tepkiler üzerine şimdilik netleşmemiş gibi gözüküyor, ama Cumhurbaşkanı’nın “işçinin grev tehdidini engelleme” talimatının uygulanması bütün hızıyla sürüyor. Sadece OHAL döneminde EMİS kapsamındaki metal fabrikaları, Asil Çelik, Şişecam, Mefar İlaç ve Akbank’ta çalışan işçilerin grevleri; 6 ay içinde toplam 5 grev hükümet tarafından yasaklandı. Zaten grev yasağı kapsamında olan PETKİM’de ise sendikacılar gözaltına alındı.

Hükümetin işçi sınıfına yönelik saldırılarında açtığı yeni bir cephe de Hafta Tatili Hakkında Kanun’un iptali oldu. Bu iptalin gerekçesi, işverenlerin hafta sonu çalışma izni almalarındaki bürokratik işlemlerin ve ödenecek harçların yok edilmesi oldu. Ama AKP, bir süre sonra hafta tatilinin İş Kanunu’ndan çıkarılmasını da mutlaka gündeme getirecektir. İşçinin “bir tam gün izin kullanmadan 6 günden fazla çalıştırılamayacağı” konusundaki kanun maddesi (zaten uygulanmıyor), işverenlere köle emeği kullanma arzularının önünde bir engel gibi görünüyor. Dolayısıyla, sınıf olarak bu olası saldırıya karşı mücadeleye de hazırlıklı olmamız gerekiyor.

Antidemokratik baskılar ve direniş sürüyor

Onlarca milletvekili, gazeteci ve seçilmiş belediye başkanı hapishanelerde tutulmaya devam ediyor. Tek Adam Rejimi, diktatörlük uygulamalarıyla başta Kürt demokratları ve ilericileri olmak üzere, tüm muhalefet odaklarını baskı altına alma ve yok etme çabası içinde. Kürt halkının demokratik taleplerini dile getiren HDP eş başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ, “PKK üyesi” olmakla cezalandırılmak isteniyor. Enis Berberoğlu milletvekilleri ve Ahmet Şık gibi gazeteciler, herkesin bildiği ve önceden açığa vurulmuş gerçekleri yayımladıklarından ötürü “devletin güvenliğine zarar vermek” ve “darbecilik” suçlarından neredeyse ömür boyu hapis cezalarıyla karşı karşıyalar. Hükümet böylece kendisine muhalefet edenlerin gözlerini oymak ve dilini koparmak gayreti içinde.

Ne var ki, AKP diktası halk kitlelerini nihai olarak susturmakta ve gerçeklerin yayılmasını önlemekte başarılı olamıyor. Enis Berberoğlu’nun tutuklanmasının ardından CHP’nin başlattığı “Adalet Yürüyüşü” geniş kesimler tarafından destekleniyor ve sempati toplamaya devam ediyor. Gayrimeşru şekilde sonuçlanan Referandum sonrasında kitlelerin sokağa çıkmasını istemeyen Kılıçdaroğlu’nun “Bıçak kemiğe dayandı” diyerek şimdi “Adalet Yürüyüşü”nü başlatması gecikmeli bir eylem olmasına rağmen ve nedenleri ne olursa olsun, işçi ve emekçi kesimlerin seferberliğinde yeni bir gelişme olması son derece önemli ve olumludur.

Sosyalistlerin görevi, yürüyüşe katılan tüm kitleyi desteklemek ve yüreklendirmektir. Ve bunu, son derece genel ve soyut olan “Adalet” sloganının içeriğini doldurarak yapmak zorundayız. İşçi ve emekçi kitleler için Adalet;

OHAL’in derhal kaldırılmasıdır,

Tüm gazetecilerin ve seçilmiş vekillerin hemen serbest bırakılmasıdır,

KHK’ler ile görevden uzaklaştırılanların işlerine iade edilmesidir,

Grev yasaklarına son verilmesidir,

Kıdem tazminatında değişiklik yasasının nihai olarak gündemden kaldırılmasıdır,

Hafta sonu tatiline dokunulmamasıdır.

Önümüzde zorlu bir mücadele dönemi açılıyor. Tüm demokratik, sosyal ve ekonomik hakların korunması ve geliştirilmesine yönelik bir mücadele dönemi. Bu döneme işçi sınıfının ve emekçi kitlelerin örgütlü seferberlikleriyle girmek zorundayız. Devrimci sosyalistlerin birleşik etkinliği ve mücadelesi, dönemin ihtiyacı olan bir Birleşik İşçi ve Emekçi Cephesinin yaratılabilmesinde önemli bir dinamik oluşturacaktır. Böyle bir emek hareketi, AKP’nin tabanında kırılmaların oluşması ve iktidarının hâlâ sahip olduğu toplumsal dayanaklarının parçalanması için de tek yoldur. Tek Adam Rejiminin saldırılarını ancak böyle geri püskürtebiliriz.

İşçi Demokrasisi Partisi – Sosyalist Emekçiler Partisi

Temmuz 2017

Enis Berberoğlu’nun tutuklanmasının ardından CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun başlattığı adalet yürüyüşü devam etmekte.

Enis Berberoğlu’nun tutuklanması ve Kılıçdaroğlu’nun 25 gün sürecek yürüyüşe başlaması iki şeyi ispat ediyor. Birincisi MİT tırları davasında hükümet hiç de kendisini savunduğu gibi Suriye’ye insani yardım falan göndermiyordu. Öyle olsaydı Enis Berberoğlu’nun tutuklanmasına gerek kalmazdı, yalnızca tırlar açılıp insani yardımlar sergilenirdi. Bu durum, Türkiye’nin Suriye politikasında “açıklamakta epey zorlandığı” işlere bulaştığının bir kanıtı.

Açığa çıkan ikinci şey de Erdoğan yönetiminin yarattığı tepkilerin Kemal Kılıçdaroğlu’nu 25 günlük bir yola sürükleyebilecek bir seviyeye ulaştığıdır. Bu durum, tek adam rejiminin ana muhalefet partisine dahi tahammülünün olmadığını, CHP’nin yeni rejime ancak koşulsuz bir biçimde bir biat ettiğinde yaşama şansı bulabileceğini ortaya koyuyor.

CHP’nin baskıcı tek adam rejiminin durdurulmasına dönük olarak sokağı işaret etmesi önemli ve olumlu bir gelişmedir.

Ancak adalet yürüyüşünün barındırdığı iki büyük tehlike söz konusudur. İlk olarak, gerici yeni rejimin değişmesinin yalnızca bir kitle seferberliği ile mümkün olabileceğini uzunca bir zamandır ifade ediyoruz. CHP ve tüm işçi ve emekçi örgütleri bütün güçlerini bu protesto yürüyüşünün kitleselleşmesi için seferber etmelidirler, zira aksi bir durum yürüyüşün tamamlanmasının ardından kitlelerde sokağın çare olmadığına dair bir fikir oluşturabilir ve derin bir umutsuzluk yaratabilir. Bu nedenle işçi örgütleri ve sosyalist hareket, bu sürece kendi somut talep ve sloganlarıyla dahil olmalıdır. Rejime karşı mücadelede CHP önderliğine önce güven beslenmesi ve ardından yeni bir hayal kırıklığı ve umutsuzluk yaşanmaması için tek çözümün milyonların seferberliğinden geçtiği ısrarla vurgulanmalı, CHP yönetimine bu yönde adım atması çağrısında bulunulmalıdır.

İkinci büyük tehlike ise adalet yürüyüşünün taleplerinin net olmamasıdır. Bugün yürüyüşün ana fikri olan adalet kavramı OHAL’in derhal sonlanması; KHK ile işlerinden atılan emekçilerin işlerine geri dönmesi; tüm siyasi tutsakların ve gazetecilerin serbest bırakılması ve elbette ki iş cinayetlerine kurban giden, grevleri yasaklanan, örgütlenmesi önüne pek çok engel koyulan, kıdem tazminatı gasp edilmek istenilen ve sarayın ve zenginlerin bekası için sefalet koşullarına zorlanan işçi ve emekçilerin tüm haklarının tanınmasıdır. Kılıçdaroğlu yürüyüşünün gerçek adalet sağlanana dek süreceğini açıklamıştı. Madem öyle, gerçek adaletin bu olduğunun da açıklanması gerekiyor.

Adalet için de, sarayın tesis ettiği gerici rejimin yerine adaleti garanti edecek bir rejimin temin edilmesi gerekiyor. Bunun tek dayanağı da Bağımsız ve Egemen bir Kurucu Meclis olabilir. Başta işçi ve emekçiler olmak üzere yoksul ve ezilen kitlelerin her kesiminin temsil edildiği, demokratik hakları garanti altına alacak bir Kurucu Meclis!

CHP yönetimi ve Kılıçdaroğlu bugün büyük bir ikilemle karşı karşıyadır. Eğer gerçekten söyledikleri gibi, gayrimeşru bir dikta rejimiyle karşı karşıyaysak, o halde bu dikta rejimine karşı milyonların seferber olduğu kararlı bir mücadele yürütülmek zorundadır. CHP böyle bir mücadelenin parçası olmak yükümlülüğü ile karşı karşıyadır. Bir yandan Saray rejimini meşrulaştıran diğer yandan onu eleştiren tutumlar, toplumsal muhalefete ağır bedeller ödetmektedir.

Gerçek adalete kavuşana, sarayın egemenliğini sonlandıracak Bağımsız ve Egemen bir Kurucu Meclise dek seferberlikler genişlemeli ve devam etmelidir! İçinde bulunduğumuz koşullardan başka bir aydınlık çıkış yolu mevcut değildir.

Kılıçdaroğlu bıçağın kemiğe dayandığını söylüyor. Aslında bıçak çoktan kemiğe dayanmıştı, fakat canı ancak şimdi yanmış olacak ki ana muhalefet partisi, “adalet” sloganıyla sokağa çıkmaya karar verdi. Yani CHP, ülkede bir rejim değişikliğinin gerçekleşmesine rağmen sürecin “olağan” aşamalarında yapmadığı bir şeyi sonunda yaptı. Bu “olağanüstü” durum eski Hürriyet Genel Yayın Yönetmeni ve CHP Milletvekili Enis Berberoğlu’nun meşhur MİT tırları davası kapsamında “casusluktan” tutuklanmasıyla ortaya çıktı. Uzun süredir sözü edilen güçlü bir ihtimal gerçekleşmeye başladı ve yeni rejim, sesini soluğunu kesmek amacıyla CHP’ye de yöneldi. Bir süre önce milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılması konusunda CHP’nin de verdiği destekle HDP’yi hedef alan Saray kaynaklı sindirme operasyonunda sıra CHP’ye geldi. CHP de bunun farkında ki, 7 Haziran’dan (2015) bu yana aslında defalarca sokağa çıkması gerektiği halde, burjuva karakteri, rejim ve devletperestliği nedeniyle bundan uzak duran ana muhalefet, dışarıdaki “silahlı adamlara” rağmen sonunda bir açık hava mücadelesine girmeye karar vermiş görünüyor.

Sana hukukun yolları..!

Liderliğinin bilinen performansı nedeniyle hepimizi şaşırtan bu durum iktidar çevrelerini de şaşırtmış görünüyor; o nedenle “şaşırtıcı” laflar ediyorlar. Mesela “Başbakan” Binali Yıldırım, sokağın ana muhalefete yakışmadığını, çözüm yerinin meclis olduğunu ve meseleye hukuk içinde bir çözüm bulunursa bulunabileceğini (!) söylüyor. Yani tam bir “Size hiç yakıştıramadım!” durumu.

Adalet Bakanı Bekir Bozdağ ise, “Kanun yolları sokaklarda değil, kitaplardadır, muhakeme usulünü belirleyen kanunlardadır!” diyerek CHP’yi mücadelesini hukuk çerçevesinde yürütmesi konusunda uyarıyor!

Elbette yeni rejimin efendisi RTE de hukuki yollar konusunda ısrarlı! Ankara’dan İstanbul’a doğru bir uzun yürüyüşe geçen Kılıçdaroğlu’nu uyarırken, “Eğer adalet arıyorsan parlamentoda kürsüde aranır. Eğer bu yolla hukuk elde edeceklerini sanıyorlarsa bu da mümkün değildir. Adaleti aramanın yeri parlamentodur” dedikten sonra Anayasa’nın 138. maddesini hatırlatıyor. O madde şöyle:

“Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler. Hiçbir organ, makam, merci ve kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz. Görülmekte olan bir dâva hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”

Nasıl? “Reis”in ağzından çıkınca şaka gibi değil mi? Ancak belli ki Kılıçdaroğlu’nun şaka kaldıracak hali yok. Dedik ya durum vahim; CHP için bile! Aslında hâlâ Gezi şokunu üzerinden atamamış olan RTE’nin de şakası yok. İlk günlerde (bir “lütuf” olarak) derhal yasaklama yoluna gitmese de, üstünü hukuka dair hikâyelerle örtmeye çalıştığı o fokur fokur kaynayan öfkesini bir ölçüde zaptederek baklayı ağzından çıkarıyor: “Yargı yarın sizi de davet ederse şaşırmayın!”

Tehditler eşliğinde sıra CHP’de…

Böylece, başta “FETÖ ile ilişkiler” olmak üzere “vatan hainliği”nin her türlüsünü kapsayan suçlamalar eşliğinde sıranın CHP’ye geldiği iyice anlaşılıyor. Ayrıca “şaşırmayın” biçiminde bir uyarıya da gerek yok. Söz, RTE’nin ağzından çıkmışsa, şaşıracak bir şey olmadığını ve onun her tehdidinin mutlaka gerçekleşeceğini herkes biliyor.

Dedik ya, zaten CHP’yi de o çok riskli ve tehlikeli bulduğu sokaklara çıkmak zorunda bırakan da bu gerçeklik. Böylece en azından şimdilik, Baykal’ın şiddetle tavsiye ettiği, durumu kabullenip 2019 seçimlerini bekleme çizgisi bir ölçüde aşılmış görünüyor. Bu durum iktidarda sadece bir şaşkınlığa değil telaş ve paniğe de yol açıyor. RTE’nin o hiç içinden çıkmayan Gezi korkusu, yani milyonlarca insanın özgürlük talebiyle sokaklara dökülme ihtimalinin dehşeti yeniden zuhur ediyor. Ancak bu defa hazırlıklı sayılırlar. Gezi’yi epeydir dış mihrakların tertiplediği bir darbe teşebbüsü olarak 15 Temmuz’la ilişkilendirme taktiği ve dolayısıyla yeni bir Gezi’yi bu defa çok daha büyük bir şiddetle bastırma politikası hazırda tutuluyor. Tabii, yeni bir “darbe” teşebbüsü, daha doğrusu hükümetin dış destekli bir darbe olarak suçlayacağı bir halk hareketi, 15 Temmuz tecrübesi eşliğinde bu defa o “evlerinde zor tuttukları yüzde elli”nin harekete geçirilmesine de yol açabilir. İktidar medyası, sahte bir “antiemperyalist” söylem ve çeşitli tehditler eşliğinde böyle bir bastırma operasyonunun yolunu yapıyor.

Tabii “Kambersiz düğün olmaz!” İş tehdit olunca MHP de devreye giriyor ve artık iyice sarayın “hınk” deyicisi durumuna gelmiş olan Bahçeli, “İstanbul’dan da bir karşı yürüyüş başlarsa ne olur?” diye soruyor. Bahçeli ayrıca “masumane olmadığını” söylediği bu yürüyüşün “muhtemel ve kestirilemeyen hadiselerin patlak vermesine” yol açabileceğini öne sürüyor. Nasıl; tam da sorumluluğu karşı tarafa “yansıtarak” niyet beyan etme usulü değil mi! Nereden belli? Bir başka MHP yöneticisi de “adalet yürüyüşü” bağlamında “solun kanlı tarihinden” söz ediyor. Dedik ya tam bir “yansıtma” durumu, hem de Maraş’ın, Çorum’un, Malatya’nın ve pek çok başka kanlı kıyımın faili olan bir partiden…

Kısacası iktidar ve ortağı kendi tertipleyecekleri ve paramiliterleri de devreye sokacakları bir bastırma operasyonunun yollarını döşemekle meşguller. Yani tehlike büyük. Bu nedenle çok dikkatli olmak gerekiyor. CHP’nin yasadışı referandumun ardından sokağa çıkmama gerekçesi olarak ileri sürdüğü “silahlı adamlar” gerçeği elbette ciddiye alınmalı. Ancak bu, sokağa pencereden bakmanın bir gerekçesi olamaz; çünkü yeni rejimin tam olarak oturması durumunda sadece siyasi hayatımız değil, hayatımızın her alanı o “silahlı adamların” sürekli tehdidi altına girecektir.

CHP ve sokaklar..?

Bilen herkes, CHP’nin bu iddialı başlangıcın ardından bir biçimde sokaktan çekilip muhalefetini, işi daha da büyütmeden kapalı alanlarda 2019 hazırlıklarıyla sınırlayacağını düşünüyor. Ancak daha önce de belirttik CHP için, en azından düşündüğü ve beklediği gibi bir 2019 olmayabilir. Yani yeni rejim, doğası gereği beklemeyecek ve bir biçimde CHP’nin üzerine gidecektir; Berberoğlu’nun casusluktan 25 yıl yemesi bunun işaretidir. Kılıçdaroğlu ve diğerleri de muhtemelen FETÖ ile ilişki gerekçesiyle içeri atılmak istenecektir. Operasyon başlamıştır. “Reis” ve öteki iktidar ileri gelenlerinin CHP’ye muhalefetini “parlamento” ve “hukuk” gibi “nafile” alanlarda sürdürme tavsiyeleri bunun bir parçasıdır. Bu operasyonu durdurmanın yolu iktidar ve ortağı kaynaklı her türlü provokasyon, saldırı ve tehditten özenle korunan kitlesel hak ve özgülük eylemleridir. Elbette hak ve özgürlüklerin zerresinden bile yararlanıp onları olabildiğince genişletmeye çalışacağız; ancak bugün artık parlamento, hukuk vb. bu ülkede zaten çok sorunlu olan alanların fiilen veya yasal olarak tasfiye edildiğini, tamamen iktidar denetimine geçtiğini unutmadan. Zaten bu alanlarda yeterli bir hareket imkânı olsaydı iktidar CHP’yi mücadelesini buralarda sürdürmeye çağırmazdı! CHP de bunun farkında ki sonunda sokağa çıkmaya karar verdi. Belki bunda o meftunu olduğu “eski rejimin” artık sona ermiş olmasının da rolü var. Yani başka çare yok. Ancak onca yılın alışkanlıklarının yarattığı “hamlığı”, “parlamenter budalalığı” ve dokunulmazlıklar meselesinde olduğu gibi “ya bana da terörist derlerse…” korkusunu unutmayalım. Yani bildiğimiz CHP liderliği gerçekte sınıfsal karakterinden kaynaklanan “agorafobi”sinin de etkisiyle muhtemelen geri dönüp “eve” girmenin yollarını arayacaktır. Ancak biz CHP’ye oy veren emekçilerin mücadele gücüne inanıyoruz. Onlar aynı Gezi’de yaptıkları gibi partilerini ileri itip başka zamanlarda bir araya gelemedikleri toplum kesimleriyle yan yana durmayı bileceklerdir. Evet, pek çok eleştirimiz var ve bu eleştirilerimizin haklılığına yürekten inanıyoruz. Ancak bunların hiçbiri ortak mücadelemize engel değil; bayrakları karıştırmadan ama hep birlikte! Çünkü başka çare yok…

16 Nisan referandumu ile birlikte Gezi isyanından beri yaşanmakta olan rejim değişikliği hukuki zeminini kazanmış oldu. Her ne kadar saray dışında işleyiş sahibi yeni bir kurum yaratamamış olsa da artık devletin biçimi değişti. Eski Türkiye rejimi, ki buna yarı Bonapartizm ya da yarı demokrasi diyorduk, yıkıldı ve kolaylıkla yeniden inşa edilemeyecek bir hale geldi.

Eskiden TRT’de İnanç Dünyası isimli bir dini program yayınlanırdı. “İnananlar için bir zeytin dalı yeter” diye başlardı, bu program. Ne kadar güzel, değil mi? Şimdi besmelesiz açılış yapmayan dini bütün AKP hükümetinin Başbakanı Binali Yıldırım soruyor: “Zeytin mi önemli, tesis mi?” Gerçi gemi filoları olan, betonsuz bir hayat düşünemeyen bir adam, başka ne desin, zeytin mi?

İşin hoş tarafı dinsiz imansız ilan edilen “materyalist solcular” ağacı-böceği, çayırı-çimeni, havayı-suyu koruma peşindeyken, dört lafının üçü din-iman olan bu adamların böylesine yeşile düşman betonseverler olmaları. Öyle ya aksi takdirde “çevrecinin daniskası” olmadan örneğin, dünya güzeli Karadeniz yaylalarını Yeşilyol adıyla zifte-betona çevirebilmek başka nasıl mümkün olabilirdi?

İnanırsanız başımızdaki hükümet mensupları hayat felsefesi olarak dünya nimetlerine tamamen sırtını dönmüş, bir kuru ekmek, bir hırka ile nefislerini terbiye etmiş müminlerden oluşuyor! İnsan ya tersi olsaydı, yani bir de dünya nimetlerine gönül indirselerdi (örneğin yüz binlerce liralık saatler taksalar, milyon dolarlarını ayakkabı kutularına tıksalar, güç ve iktidar peşinde olsalar…) ne olurdu diye, korku içinde düşünmeden edemiyor! Eskiden çocuk aklımızla yalan söylemeye, çevremizi kandırmaya kalktığımızda mübarek annelerimiz, “yalan söyleyeni Allah çarpar, günah” derdi. Ne diyelim, inşallah!

Kıdem ve güvence

Hükümetin tüm gerekçeleri yalan, dedik. Biraz daha açalım! Şimdi gündemde kıdem tazminatının fona devredilmesi var. Binali Yıldırım diyor ki, çalışanların yüzde 86’sı bu haktan yararlanamıyor. Kıdemi fona devredersek bütün çalışanlar, bir gün bile çalışsa, kıdem hakkından yararlanacaklar! Yani bir kez daha kendileri için bir şey istiyorlarsa namertler durumu. Yedi-yirmi dört, işçinin, emekçinin hakkını hukukunu koruma geliştirme peşindeler.

Tabi şeytan dürtüyor, soralım: 15 yıldır iktidarsınız, neden yüzde 86’nin hakkını bunca yıldır aramadınız, korumadınız, geliştirmediniz? İşyerleri belli, çalışanlar belli, maaşlar belli, ödenen vergi-sigorta primleri belli, her şey ortada. Herkesin kıdem hakkından yararlanmasını sağlamak için başka ne gerekli ki?

Yine de bir an için kıdemin fona devrinin her şeyi daha da kolaylaştıracağını varsayalım ve soralım: Mevcut durumda bir yıllık çalışma sonucu bir aylık brüt maaş kadar kıdem alınıyor. Bunu neden 15 güne hatta 8-10 güne düşürmeye çalışıyorsunuz? Madem tek derdiniz işçinin-emekçinin hakkını korumak, neden çalışan kişi işten atılsa dahi 10 yıl kıdem tazminatına dokunamıyor? Neden 10 yıl sonunda dahi çalışan kıdem tazminatının tamamını değil de sadece bir bölümünü alabiliyor. Tamamını almak için neden emekli olması gerekiyor?

Kıdem tazminatı fona devredilirse bugün ilk kez sigortalı olarak işbaşı yapmış 20 yaşındaki bir genç, emekli olmak için tam 40 yıl beklemek durumunda kalacak. Bu 40 yıl boyunca fonda duracak kıdem tazminatı, çok açık ki, piyasanın çakallarına yem yapılacak. Ve aynı zamanda işçiler belki de ellerinde kalmış tek iş güvencesini de yitirmiş olacak.

Niyet başka!

Olayın adını koyalım: Resmi işsiz sayısının dahi 3,7 milyona ulaştığı (gerçekte 7 milyon), çalışanların büyük çoğunluğunun zaten yoksulluk sınırı altında ücret alabildiği (yoksulluk sınırı 4979 TL), asgari ücretin açlık sınırı altında olduğu (açlık sınırı 1529 TL) bir ülkede kıdem tazminatının herkes yararlanacak diye fona devri doğrudan emek sömürüsünün yoğunlaştırılması anlamına gelir. Zaten bugüne dek uygulanmış ve kâr etmiş, konut fonundan tasarrufu teşvike kadar, tek bir fon örneği de mevcut değil.

Pekiyi ama ya gerçekten tesis zeytinden önemliyse! Ya kıdem tazminatı fona devredilince gün sonunda hepimizi gerçekten zengin olacaksak! Ya başımıza talih kuşu konacak ve biz hayır diyerek gerçekten büyük bir fırsatı kaçırıyorsak? Acaba zırt-pırt grev yapılmasını engelleyen, ekonomiyi, siyaseti ve hukuku trafik ışıksız otobana çeviren OHAL’in nimetlerini göremiyor muyuz? Belki patron olmadığımız içindir…

Hikâyeyi bilirsiniz; Kırmızı Başlıklı Kız büyük annesi zannettiği Kurt’a sorar: Dişlerin neden sivri peki, diye! Büyük anne kılığına girmiş Kurt artık dayanamaz ve cevap verir: Seni daha iyi yiyebilmek için! Kıssadan hisse soralım: Bu kadar iktidar gücünü neden tek elde topluyorsunuz!?

15-16 Haziran Direnişi, Türkiye’deki işçi sınıfının birleşik mücadeleyi gerçekleştirebildiğinin bir kanıtı olarak tarihe geçti.

Direnişin gerçekleştiği dönem ve öncesi (1960’lar), işçi hareketinin yükselişte olduğu yıllardı. İşçiler, sendika kanalıyla iş yerlerinde örgütlenebiliyor, hakları için mücadele ederek önemli kazanımlar elde ediyordu. 1960’tan 1970’e, pek çok grev ve direniş gerçekleşti. Mücadele etmesi gerektiğinin bilincine varan işçiler, devlet güdümündeki TÜRK-İŞ’ ten sıyrılarak, o günlerde sendikal mücadelenin odağı haline gelen DİSK’i kurdu.

Dünyadaki işçi hareketinin de etkisiyle, Türkiye’de işçi sınıfı, bu modern kölelik düzenine boyun eğmeyeceğini gösteriyordu. İşçi aleyhine patron yararına bir düzenleme getirilmeye çalışıldığında, işçiler hemen bir araya gelerek bu saldırıyı geri püskürtüyordu. Artık, işçi sınıfının devlet ve sermayeden bağımsız olarak hareket edebileceği, kendi yaşamı hakkında söz sahibi olabileceği ortaya çıkmıştı. Elbette ki, sermayenin yanında hareket eden devlet için bu elverişli bir ortam değildi. Devlet, bunun çaresini, işçilerin örgütlenmesini sağlayan sendikayı kendi eline geçirmekte buldu.11 Haziran 1970’te yeni bir yasa düzenlendi. Bu yasadaki hükümlerin uygulanması halinde, DİSK’in kapatılması ve iş yerlerinde yalnızca devletin etkisi altındaki TÜRK-İŞ’in bulunması sonucu ortaya çıkacaktı. Bu durum, iş yerlerinde sendikal mücadelenin tamamıyla sona ermesi anlamına geliyordu. Ancak, unuttukları bir şey vardı. İşçiler, yıllar boyunca elde ettikleri tüm bu kazanımları, tek bir yasayla kaybetmeyi kabullenecek değildi.

İş yerlerinde Anayasal Direniş Komiteleri kuruldu ve bu saldırının geri püskürtülmesi için direniş örgütlenilmeye başlandı. Yasanın geri çekilmesi için hükümetle yaptıkları görüşmelerden bir sonuç alamayan işçiler, 14 Haziran’da direniş kararı aldı. Tarih 15 Haziran’ı gösterdiğinde, İstanbul, beklenmeyecek derecede büyük bir direnişe sahne oldu. Kartal’dan Topkapı’ya, Bakırköy’de Eyüp’e, İstanbul’un her noktasında işçiler yürüyüşteydi. 16 Haziran geldiğinde, yüz binlerce işçi sokaklardaydı. Polis saldırılarıyla yılmayan işçiler İstanbul’da direnişine devam ederken; Ankara, İzmir, Gebze ve İzmit’te de kitlesel eylemler gerçekleşti. TÜRK-İş’in sokağa çıkan üyelerinin sayısı neredeyse DİSK üyelerini geçmişti. Bu, neredeyse tüm Türkiye’deki fabrika işçilerinin bir araya gelerek direniş örgütlemesi anlamına geliyordu.

Direniş karşısında çaresiz kalan hükümet, bugün de bize çok tanıdık gelen bir yola başvurdu. İstanbul ve Kocaeli’de sıkıyönetim ilan edildi ve fabrikalar askeri denetime alındı. Ancak pek çok işçi, iş bırakma eylemine devam etti. İlk etapta yasa geçmiş olsa da, başlangıçta yasanın destekçisi olan ancak sonrasında yüz binlerce işçiyi karşısına almaya cesaret edemeyen muhalif milletvekilleri, yasayı Anayasa Mahkemesi’ne götürdü ve iptal ettirdi.

15-16 Haziran’da, Türkiye’de işçi sınıfı, birleşik mücadeleyi gerçekleştirebildiğini hepimize gösterdi. Görüyoruz ki, Türkiye’deki ilk yönetememe krizi bugünkü değil. Toplumun direnişiyle karşılaşan ya da karşılaşacağını öngören hükümetler, OHAL ya da sıkıyönetime başvurarak kendilerini krizden sıyırmaya çalışıyorlar. Bu olağanüstü yöntemler, hükümetlerin ne kadar çaresiz kaldığının göstergesidir ve bu yöntemler dahi birleşik mücadele karşısında, hükümetleri kurtarabilecek nitelikte değildir.

15-16 Haziran direnişi hala devletin hafızasında. Kendi döneminde Gezi direnişini de yaşamış olan bir hükümetin ise, eylemin hiçbir şekline artık tahammülü yok. İşçilerin birleşik mücadeleyle direnişi halinde neler yapabileceğini hafızasında saklayan devlet, iki eğitim emekçisinin açlık grevine bile tahammül edemiyor. Aslında bu tahammülsüzlük, bizlerin başarıya ne kadar yakın olabileceğinin göstergesidir. Yeni bir 15-16 Haziran direnişinin örgütlenebilmesi, yalnızca yeniden o günlerdeki o inanca ve bilince ulaşabilmemize bağlıdır. Bizlere engel olarak gösterilen OHAL usulleri, birleşik mücadeleyle bir çırpıda yok olabilecek niteliktedir. Planlı bir örgütlenmeyle oluşacak birleşik mücadelenin gerçekleşmesiyle, başarıya ulaşmamız ve artık kendi hayatımız üzerinde kendi söz hakkımıza sahip olmamız kaçınılmaz olacaktır.