Erdoğan, 16 yıllık AKP iktidarının en önemli özelliğinin sosyal devletin gerekliliklerini yerine getirmek olduğunu iddia etti ve sözümona müjdeleri birbiri ardına sıraladı.

*Düzenli sosyal yardım alan yoksulların 150 kilovat saate kadar olan elektrik tüketimini devlet karşılayacak,

*Kredi kartı borcu olanlara Ziraat Bankası’ndan kredi hakkı tanınacak,

*Halkbank esnafa, Ziraat Bankası ise çiftçiye kredi dağıtılacak.

Vaatlerde seçim kaygısının olduğu açık olsa da sorun bununla sınırlı değil. Devletin yoksulları kollamak ve yoksulluğa savaş açmak gibi bir görevinin olmasını herkes ister. Ancak sistem o kadar işçi düşmanı ki yardımı dahi sadece zengine katkı için.

Erdoğan ülkeyi şirket gibi yönetmek istediğini hiçbir zaman gizlemedi. Köprü inşaatları bunun en iyi göstergesi. Öyle ki, vergilerimiz köprüyü yapan inşaat şirketlerine gitti. Bu şirketler gelir vergisi ödemediler. Üstelik köprülerin işletmesine de aldılar. Devlet geçiş garantisi verdiğinden hiç risk almamış oldular. Günlük 40 bin araç geçiş garantisi verilen Osmangazi Köprüsü’nün işletmecisine vergilerimizden yılda 1,3 milyar TL gönderiliyor. Erdoğan’ın müjdeleri bu düzene birebir benziyor. Şöyle ki;

*Elektrik fiyatları o kadar arttı ki elektrik tüketiminin azalmasından korkuluyor. Bu yüzden enerji patronları AKP’yi santral kapatmakla ve yeni santraller inşa etmemekle tehdit ediyor. Öyle ya, 2,5 milyon hane yerli ve emperyalist şirketlere fatura ödeyemeyecekse, enerji tüketimi azalacaksa niçin Türkiye’ye yatırım yapsınlar? İşte Erdoğan burada devreye giriyor: Patronlara 2,5 milyon hanenin elektriğinin alım garantisini veriyor.

*Ziraat’ten borç ödeme için kredi almanın zorlu kriterlerini şimdilik bir kenara bırakalım. Bankalar kredi kartı borçlarını temin edemediği için batma tehlikesi yaşıyor. Erdoğan da aslında yerli ve emperyalist bankaların kredilerini sigortalıyor. Nereden? Bizden alınan vergilerden.

*Çiftçiye/esnafa açılan kredinin ise bir manası yok. Her gün yeni bir vergi gelirken tarım ürünleri ithalatından artık vergi alınmayacak. Tarımın bu koşulda ilerlemesi mümkün değil. Krediyi almaya cesaret eden çiftçi de toprağını terk etmeden önce ucuz, tohum vermez ve toprağı zehirleyen İsrail tohum ve gübrelerine yönelecek. Bu kredi de İsrail’e gidecek.

Ama yok, AKP işçi dostu olmamak için her şeyi yapıyor. İsrail tohumlarını bile yiyor, yediriyor. Aynı zamanda patrona yardımcı olmak için garibana yardım ediyor gibi görünüp bizim vergilerimizi para babalarının hesaplarına havale ediyor.

Çözüm elbette ki mevcut. Patronlara para vermek yerine elektrik hatlarını yenileyerek yüzde kırka varan enerjinin kaybolmasını engellemek, böylece elektriği ucuzlatıp istihdam yaratmak, bir tarım programı çıkarmak pekâlâ mümkün. Ama bu sistemle değil. Çünkü Tek Adam rejimi tüm gücünü sadece patronları sevindirmek için kullanıyor.

Murat Ülker, Erman Ilıcak, Hüsnü Özyeğin, Rahmi Koç, Ferit Şahenk… Bu isimleri muhakkak tanıyorsunuz… Peki, en önemli ortak özellikleri ne biliyor musunuz? Hepsi aynı listenin bileşenleri… 2018’e Türkiye’nin en zenginleri olarak girdiler.

Benzer bir başka listenin bileşenleri ise TÜPRAŞ, FORD, TOYOTA, TOFAŞ… Bu şirketler de 2018’e girerken Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşu araştırmasında ilk 4’te yer alıyorlardı.

İşte 2018’in o zor günleri kapımızı çaldığında aynı gemiyi paylaştığımız kişi ve şirketler!..

Krize karşı topyekûn mücadele sürecine girdiğimizde “aynı gemide” olduğumuz bu kişi ve kurumlar nasıl fedakârlıklar yaptılar, hatırlayabiliyor musunuz?

Mesela, herhangi biri kazancından veya kârından fedakârlık yaptı mı?

Duymadık, bizim duyabildiklerimiz daha çok borç yapılandırma talepleri, vergi borcu yapılandırmaları ve/veya indirimleri, sermayenin/varlıkların yurtdışına aktarılması gibi örnekler oldu.

TOFAŞ’ta üretime ara verilmesi, TÜPRAŞ’ta vardiya sisteminin işçilerin aleyhine değiştirilmesi, birçok şirkette işçi çıkartma vb. örnekler de karşımıza çıktı.

Yani, bu isimler, en’ler listelerindeki yerlerini kaybetmemek için ellerinden geleni yaptılar.

Böylece, krizle mücadelenin “topyekûn mücadele” olarak lanse edilen ilk dönemi topyekûn işçi ve emekçilerin omzuna yüklenmiş oldu.

Çünkü topyekûn mücadelede emekçilerin payına düşen fedakârlıktı. Fedakârlıkla anlatılmak istenen ise açıktı: Daha çok çalış, daha az harca…

Gelir azaldı, ekmek küçüldü, kemer sıkıldı…

Ancak buna rağmen, işverenler kârlarını korumayı hatta artırmayı başarabildi.

Bunun en fütursuz örneği ise marketler oldu… Son bir yıldaki TL değer kaybı yüzde 40’lardayken, market ürünlerindeki son bir yıllık zam ortalaması yüzde 70’leri buldu. İşte mücadelenin tarafları, işte krizin bedelini ödeyenler ile onu fırsata çevirenler!

Şimdi ise devletin krizle mücadelesinde “müjdeler” olarak lanse edilen ikinci döneme girmiş bulunuyoruz. İlk dönem fedakârlığın tümünü işçi ve emekçiler yapınca, beklenti de artık müjdeyi hak ettiğimiz oluyor haliyle…

Oysa “müjde”nin teşvikler, vergi indirimleri, imtiyazlar yolu ile yine emekçiden çok sermaye sahipleri ile bankaları sevindirdiği apaçık… Ekonomik durgunluğun hızla arttığı, ekonomiye güvenin ise çoktan yitirildiği günlerde, devlet bir çeşit garantörlük görevi üstlenerek sermayeyi rahatlatma derdinde.

Çünkü defalarca ifade ettiğimiz gibi, krizin bedelini kimin ödeyeceği politik bir tercihtir. Ve rejimin bu konudaki politik tercihleri en başından beri açık. Bu tercihler, ücretleri yüzde 50’ye yakın değer kaybetmiş emekçilerin, işveren ücretlerde yüzde 25 zammın altından nasıl kalkacak diye düşünüp, işinin devamlılığı için kaygı duymasını istiyor.

Emekçiler, bedelini yerel seçimler sonrası çok daha fazla ödeyecekleri bariz olan bu politik tercihi, bu ekonomik ve sosyal yıkımı reddetmek, bunun karşısına kendi politik cevaplarını sunabilmek zorundalar.

Enflasyon yeniden bir canavara dönüşüyor, en iyimser beklentiler dahi ücretlerimizin eriyeceğini söylüyor. Asgari ücret ise hem yoksulluk sınırının altında hem de en düşük ücret değil, çoğumuzun çalıştığı ortalama ücret haline geliyor. İhtiyaçlarımız çok olmasına rağmen, dış borç ve kriz fabrikaların kapanmasına ve işten çıkarmaların artmasına sebep olmaya başlıyor. Üretim azalacak, fabrikalar kapanarak çerez fiyatına yabancı şirketlere satılacak. İşsizliğimiz artarken en şanslı olanlarımız ise asgari ücret ya da onun biraz üzerinde bir ücretle sefalet koşullarına mahkûm edilecek.

Türkiye 31 Mart yerel seçimlerine, etkilerini emekçi kitleler üzerinde giderek daha fazla hissettiren ekonomik krizin ortasında ve Tek Adam rejiminin baskı politikalarının hız kesmeden sürdüğü bir ortamda giriyor. 2017 Anayasa Referandumunu ve 24 Haziran seçimlerini MHP ile olan ittifakı sayesinde kazanabilen Erdoğan yönetimi, bu seçimlere de uzun pazarlıkların ardından “Cumhur İttifakı” olarak katılıyor. Toplumun yarısını karşısına almış olan siyasal iktidar, şimdi ekonomik krizin etkisiyle, hoşnutsuzluğun kendi oy tabanına da yayılması ve seçimlerde özellikle büyükşehirleri yitirme endişesi taşıyor. Başta, İstanbul ve Ankara olmak üzere anakentleri kaybetmesinin ve toplamda yaşayabileceği oy kaybının Tek Adam rejiminin meşruiyetini sarsabileceğinin farkında olan Saray, bu seçimleri de “beka sorununa” bağlayarak ve çeşitli ekonomik tavizler vererek, tabanındaki çözülme ihtimalini engellemeye çalışıyor. Bu çerçevede, 31 Mart’ta gerçekleşecek yerel seçimler, sıradan bir yerel seçim olmaktan çıkıp Tek Adam rejiminin ve onun politikalarının oylanacağı bir nitelik kazanmış durumda.

Böylesi bir durumda sormak gerekir: Kimin bekasından söz ediyoruz? Herhalde işçilerin ve emekçilerin bekasından değil… Zira, son olarak İZBAN grevini yasaklayan iktidar, sermaye çevrelerine net bir mesaj göndermiş oldu. “Her şey olabilirim, ama işçi dostu asla olmayacağım!” İşte Cumhur ittifakının “bekası”.

İşsizlik, açlık ve yoksunluk tehlikesiyle karşı karşıya kalan işçilerin en ufak tepkisi, seferberliği bu rejim için bir tehdit. Daha düne kadar sözde antiemperyalist söylemlerle yüksek perdeden Trump ile atışan Erdoğan, Trump tarafından açıkça “ekonomik yıkıma uğratılmakla” tehdit edilmesine rağmen alabildiğine düşük bir perdeden bu açıklamayı geçiştirmeyi tercih etti. Erdoğan ve onun rejimi her şey oldu; sözde antiemperyalist bile oldu! Bir tek şey olamadı; işçi dostu!

Ekonomik kriz derinleşirken, hâlâ özelleştirmeler devam ediyor, fabrikalar kapanıyor, işsizlik artıyor, enflasyon cebimizdeki parayı durduğu yerde eritiyor. Tek Adam rejiminin çözümü ne? İşçilere saldırmak! 16 yıldır her başarısızlığını örtmek için aynı yola başvuran iktidardan başka ne beklenebilir ki? Bir şeyi netleştirelim; bu ülkede ortalama ücret haline gelen asgari ücretle ve ekonomik krizin pençesinde hayatta kalmaya çalışan işçi ve emekçilerin beka sorunu var, sarayların değil!

Ekonomik kriz bir başarısızlıktır!

Unutmayalım; kriz bir başarısızlıktır. Kapitalizm denilen patronlar rejiminin mutlaka girmek zorunda olduğu bir bataktır ve sadece Tek Adam rejiminin baskısı ve tehdidi ile basitçe atlatılabilecek bir şey değildir. 16 yıldan uzun süredir iktidarda olan AKP, bizlerin hayatını etkileyen hiçbir başarıya imza atamadı. Bu başarısızlık patron düzeninin kaderi olduğu gibi, Tek Adam rejiminin de beceriksizliğini göstermektedir, ona alınyazısı olarak yapışmıştır. Tek Adam rejiminin başarılı olduğu tek iş işçi düşmanlığı oldu. Şimdi bu düşmanlığı “beka sorunu” ile örtmeye çalışıyorlar.

Bahçeli’nin “Ankara, İstanbul gibi büyük kentlerin kaybedilmesi başkanlık rejiminin meşruiyetinin sorgulanmasını getirebilecektir” sözleriyle ifade ettiği “beka sorunu” gerisinde bir dizi pazarlık ve çıkar ilişkisini barındırıyor. Erdoğan yönetiminin MHP’nin desteğine olan hayati ihtiyacının farkında olan Bahçeli, bu dönemde Saray’la kıran kırana pazarlıklar yürütmüş, ittifak bir ara dağılma noktasına gelmişti. Ancak belediyelerdeki rant pazarlığı ve iki partinin ayakta kalabilmek için birbirlerine duydukları ihtiyaç, ittifakın devamını sağladı.

Kısacası, sermaye partileri ve onların belediye başkan adayları yoksulluğumuzu bir oy potası haline çevirmeye bile çalışmıyorlar. Biz ise, yalnızca patronların belirleyici olduğu bir yerel seçime sürüklenmek istemiyoruz. Tam da bu zorluklar ve imkânsızlıklar biz işçi ve emekçileri yerel seçimlerde daha da aktif olmaya, söylenmeyeni söylemeye itiyor. Krizden işçinin çıkarına olmayan bir çıkış yalnızca bizim yıkımımızla mümkün olabilir. Emekten yana olanlar düzen partilerine değil, emekten yana bir programa yönelmelidir.

Sermayeden yana değil, işçiden ve emekçiden yana bir yerel yönetim için mücadele edelim!

Kâr odaklı, sermayeden yana hiçbir belediyecilik anlayışı acil ihtiyaçlarımızı yerine getirmez, yerine getirmediği gibi bunları dışlayacak şekilde örgütlenir. Çünkü bu anlayışın öznesi sermaye sahipleridir, patronlardır. Zaten, bu anlayışta belediyenin kendisi çöp toplama ve temizlikten, konut ve işyeri inşaat izni ve ruhsatı verilmesine; emlak vergisi toplama işinden, bir dizi ihalelerin özel şirketlere verilmesine kadar birçok konuda bir “patron” konumundadır. Bu belediyelerde taşeronlaştırmanın devamı özelleştirme, özelleştirmenin devamı ise sendikasızlaştırma olarak gelir. Ve “patron” belediye, yüzünü bu sefer de belediye işçilerine karşı hak gaspları ile gösterir.

Sermaye partilerinin aldatmacasına karşı savunmamız gereken, kaynak yaratıcı, yönlendirici, düzenleyici, katılımcı; çevreye duyarlı; Kürt halkının ve tüm ezilen kesimlerin demokratik taleplerini benimseyen; kadın-erkek eşitliğini ve kadına pozitif ayrımcılık anlayışını gözeten ve emekçi kesimlerden yana bir yerel yönetimdir. Böyle bir yerel yönetim çağrısı belediyelerde emekçi denetimi; herkese bir konut; belediyelerde kadına eşit temsil, söz, karar hakkı; herkese ücretsiz sağlık ve eğitim; kâr gözetmeyen güvenli toplu ulaşım; ekolojik yıkım ile mücadele; belediye çalışanlarına ve bütün emekçilere yeterli ücret, sigorta ve sendika hakkı gibi taleplerimizin sahiplenilmesinin yolunu açabilir.

Dünyanın bütün patronları ve onların iktidarlarının ortak bir özelliği var: Alırlarken deve pire oluyor ama iş vermeye gelince bir de bakıyoruz pireler deve oluvermiş.

Masal değil, gerçek!

Asgari ücret açlık sınırının bile altında. Buna rağmen asgari ücretin yarısı doğrudan ve dolaylı vergilerle işçinin elinden uçup gidiyor. Türkiye’de toplanan her yüz liralık verginin yetmiş lirasını çalışanlar yani işçiler, emekçiler ödüyor.

Sözün özü, bütçe dedikleri sonuçta biz işçilerden, emekçilerden, bu ülkenin alın teri döken insanlarından toplanan paralardan ibaret. Toplanan bütün o paraları bir pasta olarak hayal edelim. İşte iktidar o pastadan hangi kesime ne kadar dilim düşeceğine karar veriyor.

Peki, iktidar o pastadan en büyük dilimleri kime kesip veriyor? Tabii ki patronlara! Teşviklerin, desteklerin, iltimasların ardı arkası kesilmiyor. Kırk yılın başında asgari ücrete yüzde yirmi altı zam yapıldı. Bu zam patronlara yansımasın diye seksen tane destek paketi açıklandı. O yüzden patronlar ağızları kulaklarında, asgari ücret zammını memnuniyetle karşıladıklarını ifade ettiler. Neden etmesinler; yoksul halkın gerçek çarşı pazar enflasyonu yüzde kırkları bulmuşken zil takıp oynamaları gerekirdi.

İşte böyle; kendi paramızla bizlere devletlik ve iktidarlık taslıyorlar. Bizim vergilerimizle, alın terlerimizle toplanmış paralardan kırıntıları, evet sadece ve her zaman kırıntıları, bir lütufmuş gibi sadaka niyetine bahşediyorlar. Ne hikmetse işçinin asgari ücreti ekonomi göçertiyor da patronlara verilen on milyarlarca lira teşvik, destek, iltimas sermayenin dişinin kovuğunu bile doldurmuyor.

Şimdi ufukta seçim göründü ya işçinin, emekçinin, emeklinin, dar gelirlinin, fakirin fukaranın önüne yalandan kırmızı halılar sermeye başladılar. Neler neler vaat ediliyor; ne sözler veriliyor! Tek bir soru: Neredeyse on yedi yıldır iktidarsınız, çeşmenin başındasınız, hazinenin anahtarı sizde… Şimdiye kadar neden yapmadınız? Elinizi tutan mı vardı? Yapmak bir yana patronlara kepçeyle verirken işçiye emekçiye çay kaşığını bile çok gördünüz.

Evet, Türkiye’nin bir beka sorunu var; işte bu eşitsizlik! Biri yer, biri bakar kıyamet ondan kopar!

Ülke seçim atmosferine iyiden iyiye girerken Saray iktidarı da ülkenin içinde bulunduğu ekonomik kriz ortamını nasıl bertaraf edeceğini, bunu yapamasa bile en azından seçimlere kadar krizi nasıl öteleyebileceğini düşünmekle meşgul. Bu kapsamda ciddi denebilecek kararlar aldı. Seçim yaklaştıkça atılan bu adımlara şüphesiz ki yenileri de eklenecektir. Fakat, kriz ile ilgili alınan kararların hiçbiri krizin kendisiyle değil sadece sonuçlarıyla ilgileniyor. Ekonominin yapıtaşlarıyla oynamadan atılan her adım, ekonomik krizin etkilerini öteleme amacı taşıyor. Sibobu açılarak yavaşça alınan gaz, ileride daha şiddetli ani patlamalara gebe. Durum bu halde iken 31 Mart seçimleri sonrası ekonomik durumun emekçiler açısından hiç de iç açıcı olmadığını söylemeliyiz.

Bu bağlamda hükümetin aldığı kararlardan biri de kredi kartı borcunu ödemekte zorluk yaşayanların borç tutarlarının tamamının Türkiye’nin en büyük devlet bankası olan Ziraat Bankası tarafından yapılandırılmasıydı. Sürece göre kredi kartı borcu olanlar (bankalar arası kart merkezine göre Eylül 2018’de Türkiye’de 65 milyon kredi kartı ve 140 milyon da banka kartı var) borçlarını Ziraat Bankası’ndan çektikleri kredilerle düşük faiz (%1,10-%1,20) ve 24-60 ay arası değişen vadelerle ödeyebilecekler. Olayın en net hali şu: Aslında Ziraat Bankası diyor ki, “Ben kredi kartı borcunuzu ödeyeceğim ve siz de bana borçlanacaksınız”. Kredi ve banka kartı sayılarının da gösterdiği gibi borcu borç ile kapatmaya alışık olan emekçiler belirli bir gelirleri olmaları koşuluyla Ziraat Bankası’na borçlanarak kredi kartı borçlarını ödeyebilecekler.

Bu hamlenin, krizin etkilerinin son aylarda özellikle alım gücünde yarattığı tahribatı göz önüne alırsak seçim sürecinde çok akıllıca ama bir o kadar da tehlikeli olduğunu söyleyebiliriz. Kredi kartlarında toplam borç 102,4 milyar lira ve bunun 6,5 milyar lirası takibe düşmüşken; bireysel kredi kartı borcunu ödemeyen kişi sayısı 2 milyon 485 bin kişiye ulaşmışken; üstelik tüketici kredilerinin durma noktasına geldiği bu ortamda, hükümetin bu adımını bir nevi hediye olarak okuyabiliriz. Ama bunun nelere mal olabileceğine de değinmek gerekiyor.

Her şeyden önce alım gücü daralan ve daralmakta olan borçlular, borcu borç ile yapılandırdıklarından dolayı bu borçlarını da ödemekte zorlanacaklar. Futbol kulüplerinin bile borçlarını ödemek için kolları sıvamış olan Ziraat Bankası, kendi iç ve dış borçlarıyla baş edemez duruma gelebilir. Böyle bir bankanın, değirmenin suyu nereden geliyor diye hesaplamadan tökezlemesi ülkede finansal bir çöküş başlatabilir. Ülkenin dış borç miktarı, reel sektörün ve tüketici talebinin daralması göz önüne alınırsa seçimlere kurban edilen, ilerisini düşünmeden bol keseden saçılan bir ekonomik tablo var. Son düzenlemeyle sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan şirketlerin kâr payı dağıtabilecek olması da, ekonomiyi ayakta tutayım derken ekonominin ayağına sıkmak dışında bir işe yaramayacak, sadece günü kurtarma itkisiyle yapılan akıldışı plansız hamleler, kendi kendini yiyen ekonomiye yol açacaktır. Şimdi kaşıkla verilenler de seçimden sonra kepçe ile geri alınacak, bunu herkes biliyor.

Kredi batağına saplanmış emekçilerin sorunları, kısa dönemli seçim yatırımlarıyla çözülemez. Yoksul emekçilerin kredi kartı borçları iptal edilmeli, bankacılık sistemi tek bir kamu bankası altında birleştirilmeli, tefecilere yapılan iç ve dış borç ödemeleri durdurulmalı, merkezi bir ekonomik planlama yapılmalıdır. İşçilerin küçük kırıntılara ihtiyacı yok; gerçek, radikal ekonomik tedbirlere ihtiyacı var ve bu önlemler ancak bir işçi-emekçi hükümeti altında hayata geçirilebilir.

24 Haziran seçimleri sonrası ikinci 100 günlük eylem planı açıklandı. Yeni rejimle birlikte ülkeyi bir şirket gibi yönetmeyi amaçlayan hükümet, toplumsal bir performans sistemi getirmenin derdinde. Bu 100 günlük planlar da işletme mantığıyla yapılıyor zaten. Şu kadar milyar dolar yatırım yapacağız, bize şu kadar getirisi olacak. Zihniyet bu.

İşte bu şirket zihniyeti kökleştikçe ülke içinden çıkılamaz ekonomik bataklığa daha fazla saplanıyor. Ağustos ayında açıklanan ilk 100 günlük plan, ekonomik problemleri çözmek şöyle dursun bunları derinleştirdi ve ülkeyi döviz-faiz kısırdöngüsü içinde bir deli gömleğine soktu. Her şey ortada değil mi? 24 Haziran’dan sonra bu ülkedeki hangi ekonomik ve politik sorun çözüldü? Ya da hangi ekonomik ve politik sorunun çözümü için uygun zemin oluştu? Hiçbiri. İkinci 100 günlük programın da derdi sorunları çözmek değil. Daha çok “mış” gibi yapmak.

24 Haziran öncesi, yeni sistem geldiğinde her şeyin hallolduğu bir refah ülkesi olacağı algısı hükümeti 100’er günlük “eylemler” ile, bir şey yapıyormuş izlenimi vermeye itiyor. İç ve dış politikalarda girdiği çıkmaz sokağın içinde bir debelenme haline benzetebiliriz bu durumu.

Programda 454 adet taslak eylem planı var. Yani 100 gün içinde bu söyledikleri 454 planı eyleme geçirmeyi vaat ediyorlar. Peki, neler var bu planlar arasında? Örneğin Diyanet İşleri Başkanlığı’na dört adet eylem taslağı düşmüş. Bir tanesi şu: “Başta çocuklar ve gençler olmak üzere yurt içinde ve dışında din hizmeti kalitesini artırarak konferans ve yayınlarla daha fazla kişiye ulaşılması.” Bu yeni bir şey değil ki. 16 yıldır yapılmak istenenlerden biri sadece. Peki ya şuna ne demeli? “37 ilde 35 adet cami, Kur’an kursu, eğitim merkezi ve müftülük hizmet binasının temelinin atılması, 175 adet cami, Kur’an kursu, eğitim merkezi ve müftülük hizmet binasının açılışının yapılması.” Gibi gibi, ülkeye nitelikli hiçbir faydası dokunmayan sözde eylemlerle dolu bir plan… Yeni rejimin vaat edebildiği çerçeveyi de göstermesi açısından önemli.

Planın diğer ayrıntılarında “8 km köprü ve viyadüğün tamamlanması ile köprü ve viyadük uzunluğumuzun 582 km’ye ulaşması” ve “Halkalı-Çerkezköy (77 km) hızlı demiryolu projesinin yapım ihalesine çıkılması” gibi bir dizi belediyecilik faaliyeti var. Oysa bu planlar içinde, ülkeyi ekonominin içinde bulunduğu bu kötü durumdan çıkartacak gerçek ve özde bir radikal eylem planı yok. Örneğin, yükselen döviz kuruna ve enflasyona karşı sermaye hareketlerinin kısıtlanması; yükselen dış borçların reddi; işsizliğin düşürülmesi için altı saat dört vardiya sistemi; dış ülkelerin etkisinden ve ithalata bağımlılıktan kurtulabilmek için beş yıllık sanayileşme planı gibi… Radikal ve dişe dokunur planlara ihtiyacımız var.

Hükümet kendi programını “üretim ekonomisini getiriyoruz” diye pazarlıyor. Oysa planlarında, hazinenin daha fazla boşalmaması adına vergi gelirlerini emekçilerin sırtına nasıl daha fazla yükleriz gibi sorular var. Bu durum alım gücümüzü gittikçe düşüren, alıcının devlet olduğu bir haraç ekonomisine çeviriyor ülkeyi.

“Bu dünyada herkese yetecek yer var. Ve toprak hepimizin ihtiyacını karşılayacak kadar bereketli. Hayatın bize çizdiği yol, özgürlük ve güzelliklerle dolu olabilir ama biz onu yitirdik.“

İki hiciv üstadının, iktidar eleştirisinden dolayı hedef gösterildiğini ve sorgulandığını takip ettik ve ediyoruz. Bu hepimiz çok sinirlendirdi, üzdü, kapana kısılmış hissettirdi… ama bu ne ilkti ne de son olacak.

Her iktidar kendisine karşı tehlike oluşturacağını düşündüğü fikirleri, sesleri, sanatı, aslında her şeyi ya bastırmaya ya da kontrol altına almaya çalıştı. Fakat bu olayda olduğu gibi bizi asıl sarsan ise, adalet mekanizmasının bu denli araçsallaştırılmış ve emir-komuta zinciri altına girmiş olması.

Sanatçılar veya muhalif kesim hep baskı altında. Bunun da tek bir yöntemi yok. Ya yargılanıyor ya da emeğiyle hayatını sürdürebilecek çalışma koşulunu bulamıyorlar. Bu durum aslında sadece Türkiye’ye özgü de değil. Daha geçen yüzyılda ABD, Soğuk Savaş boyunca, kendi muhalif sanatçılarına karşı aynı baskı politikalarını “kızıllarla savaşıyoruz” diye uygulamaya çalıştı ve binlerce insana zulüm etti; bunlardan biri de “diktatörlükler yıkılmalı” diyen Charlie Chaplin’di.

“Çok fazla düşünüyor ama çok az hissediyoruz. Makineleşmeye değil, insanlığa muhtacız aslında.”

Peki neden mi şimdi Metin Akpınar ve Müjdat Gezen hedef gösterildi? Yüzleşmekte olduğumuz Tek Adam rejimi kendince çizdiği pragmatik anlayışta, seçime doğru kendi kitlesini hareketlendirme ve hedef gösterme için her yolu deniyor. Eleştiriler veya tehlikeli gördüğü toplumsal dinamikler, çizdiği bu hedef gösterme vizyonunda seçilmiş muhteşem düşmanlar… Yani bu rezilliğin ne yazık ki asıl amacı ne pahasına olursa olsun, kendi rejimini sürdürebilmek.

“Beni işitenlere şunu söylemek istiyorum: ‘Umutsuzluğa kapılmayın.’ Üstümüze çöken bela; vahşi bir hırsın, insanlığın gelişmesinden korkanların duyduğu acının bir sonucu.”

Charlie Chaplin’in Büyük Diktatör filminin o muhteşem kapanış konuşmasından parçalara yer verdik yazıda. Chaplin’in de haykırdığı gibi, bizi umutsuzluğa sevk etmek istiyorlar. Hayır, biz buna karşı mücadele edeceğiz. Ne ilk anın verdiği derin üzüntü ve öfke bizleri geri bıraksın ne de bunlar olmamış gibi davranarak yarın yeniden şaşıralım.

2018 işçiler için, emeğiyle geçinen tüm insanlar için zor bir yıl oldu. Bağıra bağıra geliyorum diyen ekonomik kriz yıl sonlarına doğru bütün şiddetiyle üzerimize çöktü. Enflasyon yüzde 20’leri aştı, yaşam koşullarımız kötüleşti, işsizlik devasa boyutlara ulaştı. Şirketler birbiri ardına konkordato ilan etti, çoğu iflas gerekçesiyle kapandı, fabrika ve atölyelerde sahte yangınlar çıkarıldı. Patronlar arasındaki küçülen pastadan pay kapma mücadelesi şiddetlendi; hükümet, yandaşı olan patronları ve bu arada bir bütün olarak kapitalist sistemi koruyabilmek için önlemler almaya girişti.

Bu önlemlerin ana amacı, patronların egemenliğindeki kapitalist sistemin içine sürüklendiği krizi, ücretiyle geçinen halk yığınlarının sırtına yüklemeye yönelik oldu. Kapitalist işletmeleri, bankaları ve tefecileri, iflas etmekte olan inşaat şebekelerini kurtarma “görevi” devlet emriyle emekçilere verildi. Patronların ve gene onlara dağıtılmak üzere devletin dış ülkelerden aldıkları kredi borçlarını ve faizlerini de emekçiler ücretlerindeki kesintilerle, dolaylı ve dolaysız vergilerle ödemeye mahkûm edildiler.

Tabii bu arada içiler ve emekçiler üzerindeki baskılar da arttı. Sendikalaşmanın hükümet ve patronlar tarafından elbirliğiyle daha da zorlaştırılması; bazı grevlerin yasaklanması; işçi ve sendika önderlerinin tutuklanması; direnişler, sokak protestoları, mitingler gibi demokratik eylem ve ifade özgürlükleri üzerindeki polisiye tedbirlerin ve yasakların ağırlaştırılması; emekçilere ve demokratik kesimlere yönelik “asarız, keseriz” gibisinden tehditlerin yoğunlaştırılması… hükümet çevrelerinin “yeni ekonomik politikaya” eşlik eden siyasi uygulamaları oldu.

Ama…

Tabii bütün bu işçi-emekçi karşıtı uygulamalar hükümete ve patronlara karşı hoşnutsuzluğun artmasına ve yaygınlaşmasına neden oluyor. Bu süreç şimdilik ağır işlemekle birlikte, grev, direniş ve protestolarda değil azalma, bir artış da söz konusu. Pek çok işyerinde sendikalaşma veya tensikat nedeniyle işten çıkarılan işçilerin direnişleri sürüyor. Bazı işyerlerinde ve belediyelerde grevler var. Emekçi mahallelerindeki huzursuzluk sokakta, evlerde ve kahvehanelerde dillendiriliyor. Bununla birlikte gerek hoşnutsuzluklar gerekse seferberlikler henüz kısmi ve daha da önemlisi birbirinden yalıtık. Aralarında herhangi bir bağlantı, koordinasyon veya örgütsel bir birlik yok.

Ama 2018 sonlarında işçi ve emekçi hareketi açısından önemli bir gelişme yaşandı. DİSK ve KESK sendika konfederasyonları ile TMMOB ve Tabipler Birliği gibi meslek örgütleri bir araya gelerek “Krize Karşı Emeğin Haklarını Savunmak İçin Omuz Omuza” başlıklı bir platform oluşturdular. Buna çeşitli işçi ve emekçi partileri ve örgütleri de katıldı. Bir işçi-emekçi cephesi nüvesi niteliği taşıyan bu oluşum, krizin ağır sonuçlarına karşı emekçileri koruyabilmek amacıyla, bazı önemli ama kısmi talepler etrafında çalışmalara başladı. Bu amaçla bildiriler dağıtıldı, bazı forumlar düzenlendi, imza kampanyası başlatıldı, bir miting gerçekleştirildi.

Nisan, bir emekçi gazetesi olarak elbette bu girişimi destekliyor ve onun bir parçası. Bununla birlikte, bu çok önemli girişimin gelişerek başarılı olabilmesi için bazı eksikliklerine de değinmemiz gerekiyor.

Görevler

Birincisi, platformun çalışmaları şimdilik ne yazık ki sınırlı merkezi alanlara sıkışmış durumda. Oysa gerek taleplerin gerekse çözüm önerilerinin özellikle sanayi merkezlerine, işyerlerine ve emekçi mahallelerine yaygınlaştırılması gerekiyor. Bu amaçla sendika konfederasyonlarına, temsilciler meclislerini toplayarak talepleri ve mücadele çizgisini önermelerini, tartışmalarını ve bir mücadele planı oluşturarak bunu alanlara taşımalarını önerdik, öneriyoruz.

İkincisi, birbirinden yalıtık halde süren grev ve direnişlerin arasında bir işbirliğinin ve koordinasyonun oluşturulması bizce mutlaka gerekli. Bu açıdan, platform çeşitli bölgelerde grev ve direniş komitelerinin bir araya gelmelerine ve mücadelelerini birleştirmelerine yardımcı olabilir, olmalıdır.

Üçüncüsü, yıl sonuyla birlikte bazı işkollarında toplu sözleşme görüşmeleri başlıyor, başladı. Bu çalışmaların da sendikalar ve işyeri temsilcileri aracılığıyla ortaklaştırılması sınıfsal mücadele birliği için son derecede yararlı olacaktır.

Platform toplantılarında ve forumlarda dile getirdiğimiz bu öneriler kayıt altına alınmakla birlikte bu doğrultuda henüz bir adım atılmış değil. Belki de sendikalar ve bileşenin diğer unsurları bu görevleri gereğince yerine getirebilme gücünden yoksun olduklarını düşünüyorlardır. Ama ne kadar mümkün ve ne kadar kısmi olursa olsun, mücadeleleri birleştirmeye yönelik her ortak işçi-emekçi koordinasyonu, komitesi veya bir başka biçimdeki örgütlenme, yakın gelecekte yaygınlaşacak olan hoşnutsuzluklar ve seferberlikler için örgütlü bir önderlik olanağı sunacaktır. Aksi takdirde yalıtık ve parçalanmış mücadeleler yenilgiye mahkûm kalacak ve hükümetin yeni ve kolay saldırılarına alan açmış olacaktır.

Ya politik mücadele?

Yukarıdakilere ek bir önerimiz daha oldu ki bu maalesef kayıtlara bile geçirilmedi: 31 Mart seçimlerinin yaklaştığı bu süreçte işçi ve emekçi yığınların kendi sınıf çıkarlarını temsil edecek bir politik oluşumdan yoksun olduklarından hareketle, seçimlere ortak işçi ve emekçi adaylarla girilmesini önermiştik.

Biz bunu, sınıf mücadelesinin keskinleşme olasılığı gösterdiği durumlarda ortaya çıkan bir genel eğilime bağlıyoruz: emekçilerden bol miktarda oy toplayan sol veya sol görünümlü partiler ve önderlikler mücadelenin kızışma eğilimi gösterdiği süreçlerde sağa doğru bir kayış içine giriyorlar. Örneğin, işçi sınıfı içinde belirli bir sempatiye sahip olan CHP, böyle bir süreçte açıktan bir sağ patron partisi olan İYİ parti ile ittifaka giriyor. Gene, ağırlıklı olarak Kürt kökenli olmakla birlikte genel olarak emeğin haklarını savunan HDP de CHP’nin peşine takılıyor, bir yandan da belki yeni bir “barış süreci” açılır diye AKP’ye göz kırpıyor. Bu arada kendini sosyalist ve emekçi partileri olarak tanımlayan diğerleri de HDP ve CHP’nin seçim başarısına bel bağlayarak onların peşi sıra sağa doğru sürükleniyor. Neticede neredeyse İYİ parti ve CHP etrafında bir zımni ittifak doğmuş oluyor.

Bu tür bir sağa kayış, hele hele ağır kriz döneminde işçi ve emekçi yığınlarını bağımsız bir sınıf alternatifinden yoksun bırakmakta. Belirli önemli büyük kentlerde CHP ve İYİ parti adayları, Kürt illerinde de HDP başarılı olsa dahi ne ekonomik kriz çözülmüş olacak ne de hükümet ve patronlar emekçi düşmanı politikalarından vazgeçecek. Buna karşılık emekçi sınıflar hayali bir beklenmeye sürüklenecekler ve hükümetin yeni saldırılarına daha da açık hale geleceklerdir.

Oysa, şimdi güçsüz olsa bile bir işçi-emekçi cephesinin, gerçek bir emekçi sol politik alternatifinin yaratılması, yarın belki de kendiliğinden patlayabilecek olan kitle seferberliklerine daha hazırlıklı ve örgütlü girilmesini olanaklı kılacaktır. Biz, 2019’da da bu doğrultudaki çabalarımızı yorulmadan sürdüreceğiz.

Ekonominin bir “doğal” işleyişi vardır. Patronlar sanayiye veya hizmetler sektörüne yatırım yaparlar, işçi çalıştırarak artık değer, yani kâr elde ederler. Sonra o sektörlerde kâr var diye başka yatırımlar yapılır, böylece fiyat rekabeti başlar, patronların elde ettikleri kâr oranlarında bir düşüş olur ve ekonomi krize doğru sürüklenir. Patronlar kârlarını koruyabilmek için ücretlerde kısıntıya giderler, işçi çıkarırlar, bu arada bazı firmalar iflas edip batar, işsizlik daha da yaygınlaşır.

Buna kapitalist ekonominin “doğal” işleyişi dedik, ama bu süreçler bu kadar basit gerçekleşmez. Patron grupları, toplumsal artık değer pastasından daha fazla pay alabilmek için kendi aralarında rekabet ve mücadele ederler. Bu gruplar çeşitli patron partilerinde toplanıp devlet yönetiminde ağırlık kazanmaya çalışırlar. İhalelerden, kredilerden, kamu yatırımlarından en fazla yararlananın kendileri olması için işbaşında olmaya çalışırlar.

Devlet başta kendi yandaşları olmak üzere patronlara kredi açabilmek ve yeni iş imkânları yaratabilmek için ya para basar (ki bu paranın değerinin daha da düşmesine ve enflasyonun artmasına neden olur) ya da dışarıdan ve içeriden borç para alır, böylece devletin borçları faizleriyle birlikte yükselir. Onlara yardımcı olabilmek için ücretlerin en alt düzeylerde kalmasını sağlar. Sağlıktan, eğitimden, ulaşımdan kesintiler yaparak onlara para aktarır. Kamu borçlarını ödeyebilmek için dolaylı ve dolaysız vergileri ağırlaştırır. Bu arada tabii grevleri yasaklayabilir, sendikalaşmayı engeller, işçi ve emekçilerin protesto haklarını tanımaz, onların muhalif basınını, partilerini ve örgütlerini baskı altına alır. Tehditler savurur.

Yani devlet, patronları krizden kurtarabilmek için elindeki bütün politik araçları (hükümet, parlamento, güvenlik güçleri, mahkemeler vb.) seferber eder, kullanır. Böylece krizin faturasını çalışan sınıfların sırtına yükler. Yani devlet ve hükümet, kapitalist krize karşı politik tedbirler alır, kapitalist sömürü düzenini kurtarmaya çalışır. İktidardaki patron partilerinin başlıca görevi, ekonomik krizi politik uygulamalarla aşabilmektir.

O halde, işçi ve emekçilerin krizin faturasını ödememek için mücadeleleri de politik bir mücadele olmalıdır. Ekonomik sorunları düşünelim. Mesela ücretler. Kriz koşullarında ücretlerin korunabilmesi, birincisi asgari ücretin insanca yaşayacak düzeye yükseltilmesi; ikincisi ve daha da önemlisi, özellikle enflasyon koşullarında ücretlerin en azından üç ayda bir enflasyon oranında otomatik olarak yükseltilmesine bağlıdır. Hükümet bunu kabul etmeyecektir, o halde bizim mücadelemiz politik bir mücadeledir.

Veya işsizlik: İşsizliğin önlenebilmesi ve halledilmesi neye bağlıdır? Şuna: 1) İşten çıkarmalar yasaklanmalı; 2) İş saatleri ücretlerde bir değişiklik olmadan kısaltılmalı ve ek vardiyalar kurulmalı; 3) İflas eden veya kapatılan işyerleri devletçe kamulaştırılmalı ve faaliyetleri çalışanların denetiminde sürdürülmeli. Hükümet bunu da kabul etmeyecektir.

Veya zamlar, hayat pahalılığı: Bütün zamlar geri alınmalı. Veya dış borçlar: Dış borçları biz yapmadık, dolayısıyla ödenmesine karşıyız. Veya kredi ve para sistemi: Tüm bankalar tek devlet bankası altında toplanmalı, ihtiyaç sahibi işçi ve emekçilere faizsiz krediler sağlanmalı. Veya ekonomik faaliyetin yönü: İşçilerin ve emekçilerin lehine merkezi bir ekonomik plan uygulanmalı. Veya eğitim, sağlık ve ulaştırmadaki kesintiler: Bütün bu hizmetler kamu tarafından halka parasız olarak sunulmalı.

Hükümet elbette bu önlemleri ve talepleri kabul etmek istemeyecektir. Çünkü bu çözümler patronların değil, işçi ve emekçilerin yararınadır. O halde tüm emekçi sınıfların ekonomik kriz karşısındaki direnişleri politik niteliklidir, öyle olmalıdır. Yani ekonomik kriz koşullarında iki politika karşı karşıyadır: patronların, krizi emekçilerin sırtına yükleme politikası; ve buna karşı işçilerin ve emekçilerin direnişi. Bu direnişin politik nitelikli olduğunu, olması gerektiğini unutmadan krize ve onun üzerimize yıkılan sonuçlarına karşı mücadele etmeliyiz.

Eğer her grevi, her direnişi, her protestoyu politik bir düzlemde birleştirebilirsek kriz koşullarında patronların, onların partilerinin ve hükümetlerinin karşısında yenilmeme şansımız daha büyük olur.