AKP-MHP koalisyonunun OHAL şartları altında ilan ettiği 24 Haziran seçimlerinin galibi Tayyip Erdoğan ve Cumhur İttifakı oldu. HDP ise, üzerindeki tüm baskılara rağmen yüzde 11,7’lik oya ulaşıp parlamentonun yeniden üçüncü büyük partisi olurken, 1,5 yıldır hapiste tutulan Demirtaş yüzde 8,4’lük oy oranına ulaşmayı başarabildi.

Ne oldu?

Saray ittifakının bütün baskı aygıtlarını ve devlet imkânlarını seçimleri kazanmak için nasıl seferber ettiği herkesin malumu. Seçimi önceleyen 2 yıllık OHAL sürecinde, muhalefeti kriminalize etme, tutuklama ve hatta KHK’ler aracılığıyla “yaşayan ölü” haline getirme noktasındaki baskı politikasından en fazla payını alanlar da başta HDP olmak üzere Kürt halkının temsilcileri oldu. Bu sürecin seçim sonuçlarına yansıdığı çok açık. Özellikle Hendek operasyonlarının yaşandığı 2015 yılından beri Kürt illerinde neredeyse kalıcı hale gelen ağır “güvenlik” konsepti, doğudan batıya artarak devam eden göç dalgasına sebep olmuş, bölgeye çok sayıda güvenlik gücü ve korucunun yerleştirilmesi ile süreç devam etmişti. Üstelik mahallelerin, okulların operasyonlar sonucu tahrip oluşu, bununla birlikte seçim sandıklarının başka ilçelere taşınmış olması, yaz sürecinde bölgeden göçen mevsimlik işçiler ve Suruç’ta seçim öncesi yaşanan olaylardan da öngördüğümüz muhtemel seçim usulsüzlükleri HDP’nin bölgedeki görece oy kaybının dinamikleri olarak özetlenebilir. Ancak tüm bu baskı ve yıldırma politikalarına karşın, HDP barajı geçerek meclisin üçüncü büyük partisi olabilmiş, üstelik batıdaki emekçilerin bir kesiminin de oylarını alarak Kürt ve Türk emekçilerinin Tek Adam Rejimi’ne karşı birlikte mücadele edebilme potansiyelini ortaya koymuştur.

Ya şimdi?

Seçim sürecinde HDP emekçi kitlelere herhangi bir somut politika sunabilmiş olmamasına rağmen meclise girdi, hem de sol-sosyalist adaylarla birlikte. Ne var ki, seçimler sonucunda Tek Adam Rejimi anayasal bir nitelik kazandı; yasama ve yargı fiili olarak feshedildi. Kısacası, yasa yolu ile yeni bir OHAL dönemi açıldı. Yeni rejimin Kürt sorununa ilişkin politikalarını öngörebilmek için müneccim olmaya gerek yok. Nitekim seçimden sonra 2 HDP’li milletvekiline soruşturma açılması, HDP ilçe örgütlerine yapılan baskınlar, sürecin nasıl seyredeceğine ilişkin ilk ipuçlarını sunmaya başladı.

Peki, ne yapmak gerekir? Meclisin fiili olarak ilga edildiği bir durumda parlamentodaki mücadeleyle sınırlı bir politik yöneliş, ne yazık ki beyhude bir çaba olacaktır. Mecliste olmak önemlidir ve meclis, emekçi Türk ve Kürt halkını birleştirecek somut politikaların kitlelere anlatılması açısından kullanılabilir. Ancak bu elbette meclisin fiili yapısıyla birlikte yer yer olanaksız ve en iyi ihtimal yetersiz kalacaktır; dolayısıyla bunun ötesine geçmek elzemdir. Sonuçta ülkenin gidişatından ve hayat şartlarından memnun olmayan işçi ve emekçilerin bir kesiminin AKP’den MHP’ye yönelmiş olmaları sol için her daim akılda tutulması gereken oldukça kritik bir derstir. Bu gerçeklik, ekonomik krizin yarattığı yoksulluğa, işsizliğe, dış borç ödemelerinin durdurulmasına yönelik taleplerimiz ile başta Selahattin Demirtaş olmak üzere tutuklu siyasetçilerin serbest bırakılması, baskı ve savaş politikalarının durdurulması gibi Kürt sorunun çözümüne yönelik talepler ile köprü kurmayı gerektirmektedir. Bu da parlementarizmin dahi olanaklı olmadığı bir rejimde, sosyalist solun ve Kürt siyasetinin emekçi mahallerinde, okullarda, işyerlerinde adil ve eşit bir barışın ancak onurlu bir yaşam ile mümkün olabileceğini ısrarlı bir biçimde anlatmayı ve bunu kitlesel bir biçimde örgütlemeyi gerektirir.

24 Haziran seçimlerinin geride kalmasıyla, “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi”nin tüm yönleriyle uygulanmaya başlayacağı yeni bir döneme girdik. 2014’ten bu yana “fiilen” uygulanan Tek Adam Rejimi artık “anayasal” bir temel kazanmış durumda. Bütün erklerin Saray’da toplandığı, parlamentonun rejimin bir dekoru haline geldiği, yargının Saray’ın emrinde olduğu, kendisini “hızlı ve etkin”, “icracı” olarak sunan bir yönetim sistemiyle karşı karşıyayız.

Bu sözcüklerin ne anlama geldiği, seçimlerin ardından çıkartılan kararnamelerle ve oluşturulan yeni kabineyle şimdiden açıklık kazandı. Bir yandan “uyum yasalarının” yasa olarak çıkartılmak yerine KHK biçiminde yayımlanmasıyla yeni dönemde, tıpkı OHAL döneminde olduğu gibi, Meclis’in hiçbir işlevinin, yetkisinin olmayacağının mesajı güçlü biçimde verildi. Aynı zamanda, KHK’ler ile işten atılanlar arasına 18 binden fazla yeni kamu çalışanı daha eklendi. İşten atılan 18 bini aşkın kamu çalışanının yalnızca 5’inin işten atılma gerekçesinin belirtilmesi ve bunların 4’ü için gerekçenin “kurum kanaati” olarak bildirilmesi, yeni rejimin niteliğinin anlamlı bir özeti gibiydi. Çıkartılan bazı kararnamelerin birkaç gün sonra kaldırılmasıysa (borsada vurgunculuk yapılmasının kolaylaştırılması veya üniversite rektörlüğü için profesör olma şartının kaldırılması gibi) yeni rejimin “icracı ve etkin” olduğu kadar, hızla zikzak yapabilme konusunda da oldukça maharetli olduğunu göstermiş oldu.

Eski sistemde parlamentonun içinden çıkan ve biçimsel de olsa “halk egemenliğini” yansıtan hükümet, yeni sistemde parlamentonun denetiminden tamamen bağımsız, Saray’ın atadığı emir erlerinden oluşan bir yapıdan ibaret. Bunun ne anlama geldiğini, Bakan olarak atanan isimlerin çoğunluğunun patron olmasında görebiliyoruz. Yeni kabinenin halkın değil, Saray’ın ve patronların kabinesi olduğu bundan daha iyi anlatılamazdı: ETS Tur’un sahibi Kültür ve Turizm Bakanı; dondurulmuş patates üreticisi çokuluslu bir şirkette yöneticilik yapmış, şimdiyse Albaraka Türk Bankası’nda ve BİM’de yöneticilik yapmakta olan kişi Tarım Bakanı; Medipol Hastanesi’nin sahibi Sağlık Bakanı; Maya Okulları’nın sahibi Eğitim Bakanı… Örnekler artırılabilir. Hazine ve Maliye Bakanı’nın Damat Albayrak olması ise, yeni rejimde liyakat adına göz yaşartıcı bir adalet simgesi niteliğinde.

Cumhurbaşkanı’nın bütün yetkileri elinde topladığı, Saray ve sermaye ilişkisinin cam gibi berrak hale geldiği bu yeni rejim için Tayyip Erdoğan önemli bir açıklama yaptı: “Ne bizim ne de bizden sonra gelecek olan cumhurbaşkanlarının, yürütme görevi konusundaki aksaklıklar, eksiklikler hususunda milletimize karşı öne sürebilecekleri bahaneleri kalmamıştır.” Gerçi, bu açıklamayı 16 yıllık AKP iktidarı boyunca bütün politik sorumlulukları üstlenen makamlarda bulunmuş bir kişi yapıyor olmakla birlikte, bu kabullenme de önemlidir. Geç olsun, güç olmasın! En azından, bundan sonra yaşanacak problemlerin sorumlusunun kim olduğu açıkça belirtilmiş durumda ve bu açıklama asla unutulmamalı. Zira önümüzdeki dönemde Saray rejimi, kendi yarattığı enkazın sonuçlarıyla yüzleşeceği zorlu sınavlarla karşı karşıya kalacak.

Bu sınavların en büyüğü, hiç şüphesiz ekonomi alanında. AKP’nin sözde ekonomik mucizesinin yarattığı yıkımın sonuçları artık her alanda gözle görünür hale gelmeye başlıyor. Toplam dış borcun 450 milyar dolara ulaştığı bir dönemde, Türk Lirası’nın yaşadığı çakılma ve doların bu satırlar yazılırken 5 TL’ye yaklaşması, dış borcun çevrilebilmesini önümüzdeki dönemde imkânsız kılıyor. Önümüzdeki dönemin başlıca gündemi şirket iflasları ve kitlesel işten çıkarmalar olacak. Bu durum, tüm ekonomik büyüme hikâyelerine rağmen, işsizliğin hâlihazırda yüzde 10 gibi oldukça yüksek bir düzeyde olduğu bir döneme rastlıyor. Enflasyonun yüzde 15’e ulaşmasıyla kendisini gösteren hayat pahalılığıyla her geçen gün alım gücünün biraz daha azaldığını hisseden kitleler, önümüzdeki dönem, krizin Saray rejimi tarafından “kemer sıkma politikaları” olarak emekçi halka fatura edilme planlarına tanıklık edecekler.

Ekonomik krizin tamamen ayyuka çıkması ve emekçi halka ödetilmeye çalışılacak “acı reçete”, yeni bir seferberlik dalgasını tetikleyebilir veya kitlelerin daha da geri çekilmelerine; sağ, muhafazakâr, faşist seçeneklerin güçlerini artırmalarına neden olabilir. Ekonomik krizin otomatik bir şekilde toplumsal seferberlik doğuracağı sanısına kapılmak büyük bir yanılgı anlamına gelir. Mevcut durumda, sosyalist hareket ve işçi örgütleri, ilk olarak, ivedilikle “seçim yenilgisi” havasından çıkmalı ve önümüzdeki dönemin mücadelelerine politik ve örgütsel olarak hazırlanmalıdır. İşçi sınıfının ve sosyalist solun bağımsız bir özne olarak sahneye çıkamadığı seçim sürecinin ardından, yeni dönemde, Rejimin işçi düşmanı ve antidemokratik politikalarına karşı eylem birliklerinin ve sahici bir mücadele planının hazırlanmasından başka bir çözüm bulunmamakta.

Sonuçların Recep Tayip Erdoğan’ı, Erdoğan’ın da “demokrasi”yi galip ilan ettiği bir seçimi daha geride bıraktık. Tek Adam rejimi karşısında bir çıkış arayan ve rejimin antidemokratik yüzüyle doğrudan muhatap olmuş kitleler için, ikincisinin birincisinden çok daha ağır olduğu tartışmasız.

Baskı politikalarını fütursuzca uygulamış, varlığını antidemokratik bir rejime dayandırmış iktidarın temsilcisinin galibiyetini demokrasinin zaferi olarak duyurması, olsa olsa bir kara mizah örneği sayılabilir. Üstelik bu galibiyet, bir de böyle adaletsiz seçim koşulları altında gerçekleştiyse…

Ancak daha kötüsü, demokrasinin bir seçim seferberliğine yani bir kişi / bir oy anlayışına indirgenmesi ve bu anlayışın yalnızca iktidar değil, muhalefet önderleri tarafından da yaygınlaştırılmış olması.

Tam da bu nedenle, seçimler yoluyla Tek Adam rejiminden çıkış yolu vaat edilen kitlelerin bir bölümü, özellikle de Muharrem İnce’nin etrafında seferber olmuş muhalefet için demokrasi umudu, seçim sonuçlarının ardından hızlıca umutsuzluğa ve çaresizliğe dönüşmeye başlamış durumda.

Üstelik değişime ilk kez bu kadar inanmış, sonunda bu değişime önderlik edebileceğini düşündükleri bir “lider” bulmuşken… Bu lider, “Siz oyunuzu verin, gerisini bana bırakın” demişken… Oylarını veren milyonlarca seçmenin, pazar gecesi Muharrem İnce’nin suskunluğu karşısında en az seçim sonuçları kadar şaşkınlık ve hayal kırıklığı yaşamasının en temel sebebi bu olsa gerek. Çünkü aynı anlayış sebebiyle, kitleler kendi mücadelelerini seçim sonuçlarının başarısıyla ölçüyor ve bu da kitleler nezdinde mücadelenin sonuçsuz kaldığı yanılsamasını yaratıyor.

Oysa miting alanlarında toplanan milyonların yarattığı umut, seçimlerden ve bir adayın Erdoğan karşısındaki iddiasından çok daha fazlasına işaret ediyordu. Bir aradayken ne kadar güçlü olduğumuza… Belli hedefler, talepler ve değerler etrafında ortak bir mücadele verebilmenin dönüştürücü gücüne…

Seçim süreci sonlandı, ancak ekmek ve demokrasi talebi 24 Haziran öncesinde olduğundan daha da geçerli. Kritik olan, Tek Adam rejimine karşı benzer talepler etrafında bir araya gelebilmiş emekçi kesimlerin; işyerlerinde, mahallelerinde, okullarında bu mücadeleyi sürdürmeye devam etmesi. Bu seçimler, umudu ancak birlikte büyütebileceğimizi gösterdi, şimdi ise umudumuzu örgütleme vakti…

İşçi Demokrasisi Partisi olarak 24 Haziran seçimlerine girememiş ve ortak bir işçi adayın yokluğu koşulları altında, kaderini tayin hakkı gibi temel demokratik haklar çerçevesinde HDP’ye eleştirel destek veren bir çağrıda bulunmuştuk. OHAL koşulları altında gerçekleşen baskın bir seçimde HDP’nin barajı aşmış olması olumlu bir gelişmedir.

HDP ile vekillik pazarlığından kârlı ayrılan sosyalist sol ise 24 Haziran seçimleri süresince tüm tartışmayı “bir oyluk canları var”a indirgeyerek kitlelere karşı iki suç işlemiştir.

Solun birinci suçu kitlelere güvenmemektir. HDP’den vekil ya da vekiller alarak meclise giren sol adaylar aslında mücadelenin kitleler ile birlikte olacağına açıkça inanmadıklarını gösterdiler. Niyetleri seferberlik yaratmak, var olan seferberlikleri birleştirip güçlendirmek değildi. Ufuk Uras gibi meclisteki varlığının hiçbir işçiye faydasının olmadığı örnekleri de yaşamış kişiler olarak sol adaylara dair en iyimser öngörümüz şu olabilir: sol adaylar meclis şovlarıyla halkın desteğini alacakları ve artan destekleri ile demokrasiyi koruyacakları yanılmasını yayıyorlar.

Solun ikinci suçu ise, yaşadığımız tüm antidemokratik uygulamalarının sebebinin AKP/Erdoğan olduğu yanılsamasını beslemiş olması. Seçim sürecinde gerçek varlık sebebi olması gereken emeğin taleplerini dile getirmedi. Erdoğan düzeninin patronların çıkarı için kurulduğunu söylemedi. Bugüne değin solun sığındığı beylik söz Stalin’den geliyordu: “Mühim olan oyları kimin verdiği değil kimin saydığıdır.” Böylelikle sol seçimlerin yalnızca bir yönüne vurgu yapıp, kabahatini rakibinin suçu ile örtüyordu. Oysaki Marksizmin gerçek üstatları asla Stalin gibi sığ bir yaklaşım sunmaz.

Burjuva sistem demokrasiyi bir oya indirgeyerek kendisini korur. İstediği an haklarını alır, ihtiyaç duyduğu anda da hakları genişletiyormuş gibi yapar. Mühim olan oyları kimin saydığı değil, sistemi kimin yönettiği ve denetlediğidir. Bunun karşısında solun sekterce veya oportünistçe “bize oy ver, gerisi bizde” tavrı tam da seferberliklere güven duymayan bir bakış açısının ürünüdür. Hiçbir yasa, hiçbir düzen, hiçbir örf sahip olduğumuz hakların korunması ve geliştirilmesi adına bir garantör olamaz. Bunu en iyi şekilde 24 Haziran seçimlerinde gördük. Bir oy yetmez! Sürekli seferberlik gerekir.

Sol bu yanılsamaları kitlelere bulaştırma ve kitlelere inanmama suçunu işlese de kitleler mücadele ediyor ve bizler de sınıf merkezli bir çıkışa inanan diğer dostlarımız ile birlikte güven veren bir gelecek için mücadelemizi sürdürüyoruz.

24 Haziran seçimleri bir baskın seçim olarak ve OHAL koşulları altına yaşandı. Muhalefete ne seçim için yeterli zaman tanındı ne de propaganda özgürlüğü.

Seçim sürecinde başta HDP olmak üzere Cumhur İttifakından olmayan partilere büyük baskılar uygulandı. Pek çok şehirde muhaliflere yönelik provokasyonlar yaşandı. Seçim anında dahi Anadolu Ajansı’nın yayımladığı veriler üzerinden büyük bir algı yönetimi yapıldı ve anlaşılan o ki, seçimlerin Erdoğan tarafından kaybedilmesi ihtimaline karşılık hazırlıklar tamamdı.

Muhalefet ve kitleler

Resmileşmemiş sonuçlara göre AKP ve MHP bloğu, İslamcı ve aşırı sağ oyların büyük kesimini elinde tutmayı başardı. Burjuva muhalefet partilerinin seçim çalışmaları ise salt bir Erdoğan karşıtlığı ve popülizm üzerinden kurulurken “oyunuzu bize atın, gerisini bize bırakın” tavrıyla aslında seferberliklerden pek de hoşlanmadıklarını açıkça kabul ettiler. Başta Muharrem İnce etrafındaki muhalefetin yaptığı şey seçimler üzerinden bir demokrasi hayali yaratma çabası oldu.

AKP’nin demokrasi ve işçi düşmanlığından bıkan kitleler ise muhalefetin çalışmaları etrafında seferber olmuştu. Sonuç olarak muhalefetin demokrasiyi sadece oya/sandık seferberliğine indirgemesi Erdoğan’ın zaferini garantiledi.

Kapitalizm büyük bir krizdedir ve burjuvazinin demokrasiyi geliştirmek gibi bir lüksü yoktur. Burjuva muhalefet ise kitlelerin tüm öfkesini yalnızca oya dönüştürme çabasını sürdürmüş ve kitleleri bir yenilgiye sürüklemiştir. Hayat Erdoğan’a laf yetiştirebilme yeteneği ve hiciv ile değil kalıcı bir örgütlenme ile ve kitlelerin sürekli seferberliğine güven ile inşa edilir.

HDP’nin kısmi zaferi

Tüm baskılara rağmen HDP’nin barajı geçerek meclise girmesi ezilen Kürt kitlelerinin mücadelesi adına olumlu bir sonuç doğurmuştur.

HDP elbette işçi ve emekçi kitleleri iktidara taşıyıcı devrimci bir programa sahip değildir. Ama yine de görünen o ki Kürt halkın demokratik taleplerini savunması nedeniyle önümüzdeki süreçte de Cumhur İttifakının ve Erdoğan yönetiminin hedefinde olmayı sürdürecektir. Önümüzdeki süreç içerisinde de HDP’nin ve temsil ettiği milyonlarca kitlenin temel demokratik haklar bağlamında savunulması önemini koruyacaktır.

Olasılıklar ve sınıf mücadelesi

24 Haziran baskın seçimlerini ilk turda kazanan Erdoğan elini güçlendirmiş ve AKP/Cumhur İttifakının kısa vadede tahrip gücünü artırmıştır. Ancak 16 yıllık AKP iktidarının Türkiye’yi sürüklediği yer sürekli krizlerdir. Ne ekonomik ne politik ne de diplomatik arenada krizsiz bir süreç yaşanması mümkündür.

AKP’nin egemenleri seçim sonuçları ile birlikte bir süre daha devlet kaynaklarından faydalanabilme garantisi almış durumdalar. Sanayi burjuvazisi ise, ücretlerin ve halkın alım gücünün düşürülmesi, kıdem tazminatının gaspı, grev yasakları gibi işçi emekçi düşmanı saldırıları gerçekleştirebilmek için Erdoğan’ın yönetimine tam destek vermeyi sürdüreceklerdir. Yalnızca emek ve sermaye arasındaki çelişki bağlamında değil, kapitalizmin kredilere ulaşım, piyasalarda rekabet, talan ve yağmadan pay kapma gibi nedenlere dayalı akıl dışı düzeninden kaynaklanan iç çelişkilerinden ötürü de yeni dönemde Erdoğan’ı zor günler beklemektedir.

Erdoğan yönetiminin Türkiye’nin köklü sorunu olan cari açığı arttırması, dış borcu karşılanamayacak boyuta yükseltmesi bunların somut göstergesidir. Yeni dönemde Erdoğan yönetimi işçilere ve doğaya saldırarak çözüm yaratmayı deneyecektir. Ancak Türkiye kapitalizmi bir krizin içerisindedir ve Erdoğan’ın elindeki hiçbir baskı aracının bunu önleme gücü bulunmamaktadır. Erdoğan olasılıkla o çok laf söylediği emperyalizmin kapısını yardım dilekleriyle çalacaktır. Bu durum işçi ve emekçiler için olumsuz bir sonuç yaratırken Erdoğan’ı destekleyen emekçilerin zihinlerinde de kopuş yaratmanın zeminini hazırlayacaktır.

Önümüzdeki süreçte işçi sınıfının mücadele etmek için çok sebebi olacak. Kurtuluş ne sandığa ne de bir oya sığabilir. Demokrasi bir oy değil, biz işçi ve emekçilerin seferberliğindedir. Güvenilir bir gelecek tek tek oyların sayılması ile değil, seferberlik halindeki kitlelerin mücadelesi tarafından garantiye alınabilir. Sonuç olarak seçimler ikinci tura da kalsa, yahut Erdoğan ilk turda kaybetseydi dahi içinde bulunduğumuz kriz ortamında güvenilir bir geleceği ancak bizim seferberliğimiz garanti altına alabilirdi. Ne kıdem tazminatımızın gasp edilmesi, ne alım gücündeki düşüş, ne doğanın yaşayacağı tahribatı, ne de temel gıda fiyatlarındaki artışı sandık engelleyemez. Geleceği sayımlar değil, işçi ve emekçilerin örgütlülüğü ve mücadelesi belirler.

Geleceği oylar değil, seferberliğimiz garanti altına alacaktır. İşçi Demokrasisi Partisi olarak geleceğimizi seferberlik halindeki işçiler ile birlikte kurmak için elimizden gelen tüm çabayı sarf etmeye devam edeceğiz.