Saray iktidarı için rıza üretme araçları tükendikçe hamaset (dinleyenleri etkilemek için yapılan abartılı anlatım) gündelik politikaya egemen hâle geliyor. Döviz kurlarındaki önlenemez yükselişle beraber, büyük holdinglerin borç yapılandırma yoluna gitmesi Saray ve hükümetin en tepesindeki isimler tarafından “ekonomik saldırı altında olduğumuz” iddiasıyla karşılandı. Özellikle “baskın seçim” sürecine girdiğimiz bir dönemde bu tür söylemlerin artarak devam etmesi kaçınılmaz gibi görünüyor. Zira, iktidar yönetemiyor. Bu noktada, hamaset ile yalan arasındaki ince çizgiyi vurgulamakta yarar var.

Türkiye gibi yabancı sermayeye bağımlı, ucuz işgücüne ve düşük teknolojiye dayalı üretim modelini benimsemiş ülkelerin, Rusya örneğindeki gibi, yeraltı zenginliklerine sahip olmadıkları her durumda boğuşmaları gereken bir cari açık kaçınılmaz bir şekilde ekonominin yönetimini belirleyen bir konuma yükseliyor. Açığı finanse etmek için dış borca mahkûm olan Türkiye için de aynı durum söz konusu. Yakın zamana kadar ucuz kredilerle borç balonunu büyüterek ötelemeyi başaran iktidar, içeride ve dışarıda güç kaybettikçe bu avantajını da yitiriyor.

Türkiye tarihinin en büyük dış borç stoku ve ekonomik göstergelerin giderek bozulması, baskın seçimin ana nedenlerinden birini teşkil ediyor. Zira, toplam dış borçların gayri safi yurtiçi hasılaya oranı yüzde yetmişe dayanmış durumda. Bu şu demek: Bir yılda üretilen her yüz birim zenginliğin yetmişi dış borca gidiyor.

Hemen belirtelim, bu Türkiye ekonomisinin uluslararası ekonomiye katılım biçimiyle doğrudan ilişkili bir durum. Zaten, 2002’den beri AKP iktidarlarının alameti farikası ucuz kredilerle sağladığı sürdürülebilir bir “borç öteleme” stratejisini uygulayabilmesiydi. Ancak, 15 Temmuz’un ertesinde ortaya çıkan siyasi atmosfer bir yandan AKP’yi içeride yeni ittifaklar aramaya iterken, diğer yandan uluslararası planda stratejiden yoksun, taktik manevralarla sorunlarını ithal edebilmesinin de önünü açtı.

Bu olgu, Saray iktidarı ve AKP’nin “faiz lobisi”, “ekonomik işgal”, “finans kuruluşları işgal peşinde” gibi hamasi söylemleri benimsemesine yol açarken, aslında ülkenin sorunlarını çözüme kavuşturmadaki acizliğini de gözler önüne seriyor.

Altını bir kez daha çizmekte fayda var: Ne Saray, ne AKP, ne de herhangi başka bir burjuva alternatif Türkiye halklarının geleceğini ipotek eden bu ekonomik sistemden çıkışı örgütleyebilir. Aksine, bu sistemden beslenerek, yine uluslararası ekonomik ve siyasal gelişmelerin izin verdiği ölçüde, el koydukları zenginliği kendi çeperlerine aktarmaktan başka bu topluma vaat edebilecekleri hiçbir şey yok. AKP’nin bugüne kadar diğerlerinin arasından sıyrılmayı başarması, hamasete dayalı siyasal söylem ve ekonomi dışı yollarla krizi ötelemeyi başarmasından ileri geliyordu. Söz konusu “ekonomik saldırı” söyleminin hararetle benimsenmesi artık bu yöntemlerin de işlemeye başlamadığının bir itirafı olarak nitelenebilir.

İşsizlik, enflasyon, cari açık ve dış borçlar söz konusu olduğunda on yıllardır her yöntemin çeşitli burjuva alternatifler tarafından denendiği tespitini yapabiliriz. Sonuç ortada, bir hükümetin başarısı bu sorunları öteleyebilme kapasitesiyle ölçülüyor. Sorunları çözmesiyle değil.

Çeşitli milliyetçi ve hatta ırkçı söylemin arkasına saklanarak bu ülkenin sorunlarını çözme iddiasında olanlar, ülkeyi daha da derin ve içinden çıkılamaz krizlerin içine sürüklüyorlar/sürükleyecekler. Buradan çıkış için tek bir yol var; bu ülkenin işçi ve emekçilerinin sırtına semer vuran uluslararası finans kuruluşlarına verilecek tek ve gerçekçi cevap var: Uluslararası tekellerin yerel işbirlikçisi olan tüm bankaların kamulaştırılması, tek bir devlet bankası altında birleştirilmesi ve dış borç ödemelerinin derhal durdurulması. “Yetim hakkı” edebiyatı yaparak değil, ancak bu yolla işsizlik çözülür. Ancak bu yolla, açlık sınırında yaşayan milyonlarca insan rahata kavuşur, güvenceli bir iş ve onurlu bir yaşama sahip olabilir.

Devlet Bahçeli danışıklı bir biçimde ön açtı ve Erdoğan baskın seçim tarihini ilan etti. Erdoğan baskın seçime mecbur kalarak halkın kayda değer bir çoğunluğu tarafından istenmediğini açıkça anladığını göstermiştir.

Halkın çoğunluğu AKP’nin karşısında!

Son dönem seçimlerinin neredeyse tamamına seçim usulsüzlükleri damgasını vurmuştu. Çoğu kez belgeleyebildiğimiz bu usulsüzlükler referandumda zirve yapmış, mühürsüz oy pusulaları da geçerli kabul edilmişti. Bu fiili durum yakın zamanda resmiyete döküldü. Yüksek Seçim Kurulu’nda (YSK) yapılan bir düzenlemeyle seçimler resmen müdahaleye açık hale getirildi. Sandıkların keyfi olarak taşınabilmesinin önü açıldı ve sandıklara polis müdahalesi de mümkün hale getirildi. Bu değişiklikler pek çok işçinin zihninde “sandığa hangi oy atılırsa atılsın sonucun Erdoğan’dan yana çıkacağı” manasına gelmekteydi. Şimdi görüyoruz ki, tüm bu zor bile yeterli değilmiş.

OHAL’in uzatılması, muhalefetin yoğun bir baskı altında tutulması, HDP’li pek çok vekilin tutuklanması ve vekilliklerinin düşürülmesi, Türkiye’nin dünyadaki toplam siyasi tutukluların büyük bir kısmına tek başına sahip olması; hiç şüphe yok ki saray rejiminin seçim hazırlıkları kapsamında hayat buldu. Basındaki en ufak muhalif sesleri dahi sindirmek adına Doğan Haber Ajansı’nın saraya yakınlığı ile bilinen Demirören tarafından satın alınmasının da bir seçim hazırlığı olduğu aşikârdı. Baskı, YSK düzenlemeleri ve tüm basın ve devlet aygıtının tek elde toplanmasına rağmen seçimlerin kazanılamadığının görülmesi, bu yüzden bir de acil seçime gidilmesi, aslında saray rejiminin ne denli kırılgan dengeler üzerinde durduğunu bizlere bir kez daha göstermektedir.

Rejimin kırılganlığı

Her seçimi kazanıyor, her badireyi atlatıyor gibi görünen saray rejimi her “galibiyetinin” ardından daha da zayıf bir hale gelmektedir. Saray gelen seçimi kazanmak için bir öncekinden de büyük “kurnazlıklara” başvurmak durumunda kalacaktır. Sarayın görünürdeki her zaferi kas erimesine sebep oluyor. Yeni bir zafer de daha büyük bir kas erimesini göze almak pahasına yeni hileleri gerekli kılıyor.

Erdoğan 16 Nisan referandumunu kendi öz gücü ile kazanmadı. Bir düzine baskının yanı sıra yine Bahçeli’nin desteğine ihtiyaç duymuştu. Erdoğan görünürde elinde biriktirdiği tüm güce rağmen baskın seçimi de ancak Bahçeli’nin ön açmasıyla, yani aslında dışarıdan bir güç ile gerçekleştirebildi. Güçlü bir iktidar, ne bu tarz ittifak arayışlarına, ne de bir erken seçime ihtiyaç duymazdı.

Yanılsamalara kapılmayalım: Yaklaşmakta olan ekonomik krizin ayak sesleri, Erdoğan’ın baskın seçimi ilan etmesini öğütlemişken; bir olasılık olarak baskım seçimden Erdoğan’ın zaferle çıkması, bu ekonomik krizin işçiler ve emekçiler nezdinde sahip olacağı yıkıcılığı hafifletmeyecek. Erdoğan, 16 Nisan referandumu için “Evet” oyu isterken, referandumun kendisine tanıyacağı yetkilerle ülkenin ve insanların bütün sorunlarını çözebileceğini iddia ediyordu. Bu iddianın büyük bir yalan ve aldatmaca olduğu bugün bir kere daha kanıtlanmıştır. Tek Adam rejimi, hiçbir hayati sorunu çözümüne kavuşturamamış, aksine onları derinleştirmiştir. Demokrasi budandıkça, ekmek küçülmüştür!

Baskın seçimin sebepleri

“Olağan” şartlarda erken seçimi muhalefet talep eder. Zira iktidar zaten iktidardır, seçime gitmesine gerek yoktur. Bugün iktidarın erken seçime gitmek istemesinin sebebini görebiliyoruz: Olağan seçim tarihi olan 2018 senesinin Kasım ayı beklenseydi, Erdoğan’ın oyları hiçbir baskı ve hile ile kurtarılamayacak kadar erimiş olacaktı.

Saray erken seçim isteyerek işçi ve emekçilere şunu söylemek istiyor: “Ekonomideki kötüye gidişe engel olamıyoruz. Patronları sevindirmek için işçileri koşullarını daha da kötüleştirmemiz gerekecek. Enflasyonu ve işsizliği daha da arttıracağız. Dış borç ödemelerinin yükünü de yoksul halka yıkacağız. Çiftçi ve esnafa kredi vermek yerine büyük burjuvaziye kredileri açacağız ve onların durumunu daha da kötüleştireceğiz. Eğitim sistemini iyileştiremeyeceğiz. Sağlık sisteminin çöküşüne karşı bir düzenleme yapamayız. Vergi gelirlerini kamu hizmetleri yerine patronlara, baskı aygıtlarına, dış borç ödemelerine ve savaşa ayıracağız. Hal böyle olunca 2018 Kasım’ına kadar ülkenin yoksul hiçbir kesiminin yüzüne bakamaz hale geleceğiz.”

Saray rejimine erken seçim dahi yetersiz kalıyor. Burjuva muhalefet içerisinde de panik yaratarak kimi adayların çıkmasını engellemek, parlamentoya yeni bir partinin girişini zorlaştırmak hedefleniyor. Bu yüzden bir baskın seçim tercih ediliyor. Bu, sistem partilerinin, kendi sistemleri tarafından içerisine sürüklendikleri krizin ve basiretsizliğin eksiksiz bir göstergesi.

Burjuva muhalefet Erdoğan’a tutarlı bir seçenek olamıyor

CHP’den İyi Parti’ye burjuva muhalefet toplumun hiçbir kesimi için umut vaat edecek bir politika üretemiyor. Bunu da beceriksizlikten ötürü değil, sınıfsal temellerinden ötürü yapamıyorlar.

İyi Parti Erdoğan’ı yaratmış olan işçi düşmanı bir programla, boş hayallerle yola çıkarken, CHP de bundan daha farklı bir durumda değil. CHP, Erdoğan’ın yenilmesine neden olması halinde, içinde bulunulan krizi nasıl çözebileceğine dair inandırıcı, işçiden emekçiden yana bir program sunamıyor. Belediye seçimlerindeki ve referandumdaki şaibeleri lafzi eleştirilerin dışında fiilen kabullendi. Adalet Yürüyüşü ile kendisini gösterirken kitlelerin seferberliğini sürekli tutmaktan kaçındı. Son olarak 16 Nisan referandumunun yıl dönümünde büyük bir öfkeye ve seferberliğe dönüşme potansiyelini basit oturma eylemleriyle geçiştirdi. CHP’nin işçi emekçi tabanı, partilerini Tek Adam rejiminden kurtuluşun somut yollarını sorgulamalı; kendilerinden yana bir ekonomik ve sosyal program oluşturması doğrultusunda zorlamalıdır.

Erdoğan’ın iktidar serüveni Türkiye kapitalizmi ile son derecede iç içe geçmiş durumdadır. Erdoğan ve AKP, yolun başındayken, Türkiye kapitalizminin sermaye birikimi krizine yönelik politik bir yanıt olarak ortaya çıkmıştı. Başlangıçta emperyalizm ile Türkiye’deki farklı burjuva kanatların çıkarını aynı potada eriten bir programa sahipti. Sonrasında 2008 krizi ile dengeler sarsıldı. Nihayetinde Erdoğan, Türkiye kapitalizminin politik krizinin düğüm noktası haline geldi.

Erdoğan burjuvazinin ihtiyaç duyduğu hızlı kararlar alabilen bir devlet aygıtını yaratabildi. Ama bu aygıtı en çok kendisi ve etrafındaki oligarşiyi oluşturan patronlar lehine kullandı. Türkiye burjuvazisinin başkanlık sistemiyle, yani yapısal olarak yeni rejim ile fazlaca bir derdi yok. Burjuvazi Erdoğan rejiminin yaratığı engellerden yer yer şikâyetçi olsa da, daha iyi bir programı bağrından çıkaramıyor. Erdoğan’ın gidişine değil, gidişinin ardından gelecek döneme hazırlanılıyor. Erdoğan hâlihazırda ekonomik ve sosyal yaşamda her an bir patlamaya neden olabilecek ciddi tahribatlara yol açmış durumda. Şu an Türkiye’deki burjuva muhalefet (CHP, İYİ parti, Saadet Partisi, vb.) Erdoğan karşısında zafer kazanmaları durumunda onun yol açtığı krizlerin sorumluluğunu üstlenmekten korkuyor.

Türkiye’deki hiçbir burjuva kesimin ekonomik kriz, bankalar ve dış borca dair kitleleri memnun edecek bir çözümü bulunmamakta. Daha doğrusu sistem partilerinin bu konulardaki önerileri, birbirlerinden farklılaşmıyor. Baskın seçime karşı muhalefet partilerinin tavrı tam olarak bu çaresizlikten geliyor.

Tek çıkış: Emeğin demokrasisi!

Erdoğan yenildiğinin farkındadır; burjuva sistem partileri ise yönsüzdür.

Erdoğan kaybettiğinin farkında olasına rağmen burjuva sistem partileri saray rejiminin karşısına inandırıcı bir seçenekle çıkamıyor. İşçiler, emekçiler, yoksullar; iş başa düştü! Bu meydan okumayı ancak işçi-emekçi eksenli bir mücadele programı göğüsleyebilir.

Daha kötü koşularda yaşamak, daha çok vergi verip kamu hizmetlerinden daha az yararlanmak, kıdem tazminatını kaybetmek, iş güvencesinin yok olmasını izlemek, kadınların toplumda daha kötü koşullarda yaşamaya zorlandığını görmek, emperyalizme ve bankalara daha çok bağımlı hale gelmek, eğitim sisteminin çöküşüne şahit olmak, doğa katliamlarına ve daha pek çok kötülüğe tanık olmak istemiyorsak elimizde tek çare var: Sınıf temelli birlikleri kurmalıyız.

Baskın seçime karşı tavrımız şudur: Emperyalizmden bağımsızlık, siyasal demokrasi ve temel ekonomik taleplerimizi korumayı garanti altına alacak işçiden ve emekçiden yana yeni bir anayasa!

Böyle bir anayasanın hazırlanmasına yönelik olarak bağımsız ve egemen bir Kurucu Meclis için tüm işçilerin ve emekçi örgütlerinin aday olabileceği sıfır barajlı seçimlerinin yapılması!

Bu bağlamda, 1 Mayıs’ta emeğin demokrasisini inşa etmek iddiasıyla yola çıkan DİSK, KESK ve meslek örgütlerinin bu doğrultuda seferberlikleri sürekli kılması ve saray rejiminin karşısına burjuva ittifaklardan bağımsız bir emek cephesi çıkarması gerekmektedir. İşçilerin çıkarı bu yöndedir, güvenilir tek çare bu yöndedir.

Geçmişi nostalji ile anma eğilimi hemen hepimizin içinde var. Bunun insanları ortaklaştıran, iyiyi ve nitelikliyi ön plana çıkaran bir yanı olabilir. Aynı zamanda bu geçmiş güzellemesinin bir de tehlikeli boyutu var. Çoğu kez yitirilen değerler, alınan yenilgiler vb. de hiç payımız olmadığı hissini de yaratır. Böylelikle “Buraları yemyeşildi eskiden, ne güzeldi” derken sanki oraya beton döküldüğünde bu dünyada değil de uzayda yaşıyormuş gibi sorumluluktan kaçılabilir.

Bu durumun en kötü örneğini sosyalistler içerisinde görebiliriz. “12 Eylül öncesi sınıf hareketi şöyle iyi idi, böyle iyi idi. Biz var ya, fabrikamızda çok örgütlüydük. Size davrandıkları gibi davranamazdı bize patronlar…” güzellemeleri aslında 12 Eylül öncesi ve sonrasındaki koca hataları gizlemek için son derecede işlevsel bir araç. Anlatıcı sanki 12 Eylül’e giderken olay mahallinde değildi. Birleşik bir işçi hareketi yerine farklı sınıfların çıkarını uzlaştırmaya çabalamadı ve yenilgide hiç payı yoktu. Anlatılana bakarsak yenilgi, onlar burada değilken gelip kurulmuştu.

Dünyanın her yerinde patron ve hempalarının zaferi yalnızca kendi yaptıkları ile değil, işçi sınıfının liderlerinin yaptıkları ve en çok da yapmadıkları ile belirlenir. Nostalji de buradaki kusurları gizlemenin güzel araçlarından yalnızca biridir.

Toplumun alt üst olduğu günümüz gibi zamanlar böyle kolay ve sıkıcı kaçamaklara müsaade etmiyor. Daha dün Türkiye’nin demokrasi ve barışa yelken açtığını, AKP’nin bunun sözcüsü olduğunu; kimi yetmez ama evet, kimi de doğrudan evet diyerek ifade ediyordu. 2010 referandumunda bizzat Öcalan Erdoğan’a son bir şans vermek için boykot yaptığını söylemişti. Sonrasında rejimin demokrasi maskesi karşılaşılan ilk toplumsal muhalefetin ardından (Gezi) düştü. Artık vaktiyle Erdoğan’a destek veren hiç kimse o dönemden gurur duyamayacak. “Ne demokrasiydi be, zamanında ne açılım yaptık” diyemeyecek.

İşçi düşmanı Saray rejimi sürekli güç toplarken biz çaresizce buraya sürüklenmedik. İşçi sınıfının aygıtları konumundaki sendikalar ve kitle örgütleri -bunların kimileri sosyalistler tarafından yönetiliyor olmasına rağmen- yaptıkları hatalar ve yapamadıkları doğrular ile Saray rejiminin inşasında sorumluluk sahibidirler. Çünkü sınıf örgütleri alarm zillerine rağmen hiçbir zaman bir mücadele programı açıklamadı. Bir yanda Türkiye iyiye, demokratik açılıma koşuyor diye bayram yapanlar varken, diğer yanda işçi sınıfı AKP iktidarı altında yoksullaşmıştı. Bu dönemde de işçilerin koşullarının düzelmesi patronlardan bağımsız birliklerle mümkündü. Özellikle 2008’in ardından işçinin payına hep artan yoksulluk düştü. İş cinayetlerinin sayısı hep arttı. AKP’nin en şatafatlı günleri bile işçi düşmanlığı üzerine kurulmuştu.

O dönemde ihtiyaç duyduğumuz şey demokrasiden yana umutlanmak değil, emeğe yönelen saldırılar karşısında patronlardan bağımsız bir birlik oluşturup bir mücadele programına sahip olmaktı. Bu eksiğimiz takip eden dönemde daha da yakıcılaştı. Sınıfın kurmayları ne referandumlarda, ne seçimlerde ne de OHAL ilanından sonra ne istediğimizi ifade eden bir hat sunabildiler. Her seferinde gündemde ne var ise onunla sürüklendiler. Kâh HDP, kâh CHP, kâh İYİ Parti, kâh da AKP’den kopan figürlerden yana beklentiye girdiler ve bir türlü patronlardan bağımsızlaşabilecek bir hatta geçiş yapmadılar.

Patronların kârlarının azalmasından duydukları korku çok büyüktür. Bu yüzden onlar ve onların sözcüleri olan siyasi partiler insanca ücret ve onurlu çalışma koşullarından Erdoğan’dan bile fazla korkmaktadırlar. Burjuva muhalefetin Türkiye’deki eksikliği cesaret, basiret vb. değildir. Çünkü burjuva muhalefet bugün çaresizdir. İşçi sınıfı ise bir mücadele programından yoksundur.

Hiçbir şey için geç değil. Patronlardan bağımsız bir mücadele programını ilan edebiliriz. Nasıl mı? 1 Mayıs’tan başlayarak seçimler ve sonraki süreçte tüm mücadelemizi patronlardan bağımsız bir birlik içerisinde arayabiliriz. Yeni rejim iyi değil, eski rejim de bu rejimi doğurdu. Öyle ise ülke işçi ve emekçilerin her türden demokratik haklarının tanınmasını sağlayacak bir anayasanın hazırlanması ve bunun için barajsız seçimlere gidilmesi, her şeye baştan başlanması için gerçekçi bir seçenek olabilir. Bugünden başlayıp kazanana dek, acil mücadele programımızı bu oluşturabilir. Bugüne değin burjuvazinin her kanadı mucize yaratacak diye desteklendi ve denendi. Denenmemiş tek alternatif, patronlardan bağımsız bir sınıf hattı oldu.

Bizim kuşağımız bu günleri güzel günler olarak anamayacak. Nostalji ile kendimizi kandırma olanağına sahip olmayacağız. Başlamışken bir işi tam yapalım. Madem kendimizi kandırıp rahatlayamayacağız, o halde patronlardan bağımsız, birleşik mücadele öbekleri yaratmak sorumluluğunu yerine getirelim.