Belli ki acelesi var. Cumhurbaşkanı olağan kongreyi bekleyemeden, olağanüstü bir kongreyle AKP genel başkanı olacak. Yani RTE, olağanüstü bir durumla yüz yüze olduğunun farkında. Öyle usul, nizam dinlemeden, partinin yetkili kurullarının kararı falan da olmadan, parti yöneticilerini kendi dediklerini yalanlamak zorunda bırakarak 21 Mayıs’ta partinin başına geçeceğini açıkladı. Dedik ya acelesi var.

Anayasa değişikliği referandumu, emekçi halkımızın çoğunluğunun sivil diktatörlük anlamına gelen Başkanlık Rejimine karşı olduğunu açıkça ortaya çıkardı. Sonucun hileyle rejim yanlıları lehine ilan edilmesi bu gerçeği değiştiremez. Referandum sonucu meşru değildir. Kaldı ki, referandumun bizzat kendisi gayrimeşrudur. Demokratik hakları gerileten; parlamentoyu işlevsizleştiren; yasama, yürütme ve yargı güçlerini tek adamda birleştiren hiçbir halk oylaması, işçiler ve emekçi halk tarafından meşru olarak kabul edilemez.

Halkın tepkisini ortaya koyan bu sonuç, diktatörlük yanlısı güçleri telaşlandırmış ve savunmaya itmiştir. Patronlar da şaşkındır ve kendileri için istikrarlı bir sömürü düzeninin, zayıf doğan bir diktatörlük aracılığıyla korunamayacağının farkındadırlar. Hep birlikte, emekçi halkın demokratik seferberliğinden ürkmektedirler. Ama yanılmayalım: Rejim, hem patronlara ve emperyalist dünyaya güven vermek; hem de kendisinden ayrılmakta olan güçleri yanında tutabilmek için savunmadan saldırıya geçmek isteyecektir.

15 yıllık iktidarları boyunca işçi sınıfının neredeyse bütün kazanılmış haklarına saldırdılar. Güvencesiz, taşeron çalışmayı kural haline, çalışırken ölmeyi olağan hale getirdiler. Grev yasaklarına başvurdular, mücadeleci sendikal örgütlülüğü ortadan kaldırmaya çalıştılar. Şimdi de OHAL’i ve KHK’ları kalıcılaştırmak; işçi ve emekçi düşmanı, baskıcı, antidemokratik politikalarına devam etmek; derinleşen ekonomik krizin faturasını bizlere ödetmek; ayrımcı politikalarıyla Türkiye işçi sınıfını bölmeye devam etmek; yarattıkları “iç savaş” politikasıyla Kürt halkını ve diğer tüm ezilenleri baskı altında tutmayı sürdürmek için yeni planlar hazırlayacaklardır.

Bu planlı saldırıları durdurmak, diktatörlük inşasını tersine çevirmek mümkündür, zorunludur ve bu bizlerin, işçi-emekçi halkın elindedir. CHP ve HDP’nin referandum sonuçlarını gayrimeşru ilan etmeleri olumludur; onların yasal yollarla iptal etme girişimlerini de destekliyoruz. Ancak, yasamayı tekeline almış olan ve hiçbir yasal zorunluluğu kabul etmeyen bu otoriter rejimden, yasal süreçlerden elde edilebilecek olumlu sonuçları kabul etmesini beklemek olanaklı değildir.

Sivil diktatörlüğü engelleyebilecek yegâne güç, referandumda HAYIR’ı olanaklı kılan, işçilerin, emekçilerin, toplumun tüm demokratik ve devrimci kesimlerini oluşturan kadınların, erkeklerin, gençlerin toplu ve ortak seferberliğidir. Bu noktada tüm ilerici sendikalara ve diğer işçi örgütlerine bu süreci hızlandırmak görevi düşmektedir. Toplumun diğer kesimlerindeki muhalefet hareketlerine ve seferberliklerine güç ve örgütlülük ve daha da önemlisi yön kazandırabilecek olan, işçi sınıfının örgütlü iradesidir. Böyle bir iradeyi işçi ve emekçi sınıfların birleşik cephesi halinde geliştirmek önümüzdeki en önemli görevdir.

Sorunumuz sadece rejimin getirmeye çalıştığı anayasa değişikliklerini engellemek değil, yeni bir demokratik ve sosyal düzen kurabilmektir. Bu parlamentodan ve bu seçim sisteminden böyle bir yeni anayasal düzenin çıkacağına inanmıyoruz. Bunu ancak, Bağımsız ve Egemen bir KURUCU MECLİS gerçekleştirebilir. Sıfır barajla, partilerin yanı sıra tüm işçi ve emekçi örgütlerine seçime katılma ve mecliste temsil hakkının tanındığı, emekçi halk kesimlerinin mecliste temsilinin sağlandığı bir Kurucu Meclis.

OHAL ve KHK uygulamalarına son verilmesi; tüm baskı yasalarının iptali; demokratik hak ve özgürlüklerin yaygınlaştırılması; devletin kamu kaynaklarını yağmalayan yandaş patronlardan temizlenmesi; işçi ücretlerinin ve çalışma saatlerinin belirlenmesi; taşeronluğun ve diğer güvencesiz çalışma biçimlerinin iptal edilmesi; iş yasalarının emekçiler lehine yeniden düzenlenmesi; sendikal özgürlüklerin temini gibi demokratik, ekonomik ve sosyal taleplerin hayata geçirilmesi için bir Kurucu Meclis.

1 MAYIS 2017 DİKTATÖRLÜK REJİMİNİ ENGELLEYECEK KİTLE SEFERBERLİKLERİNİN ATEŞLEYİCİSİ OLSUN!

ÖZGÜRLÜKLER VE DEMOKRASİ, İŞÇİLERİN, EMEKÇİ HALKIN, KADINLARIN VE GENÇLERİN MÜCADELESİYLE KAZANILACAKTIR!

1. Yüksek Seçim Kurulu 16 Nisan 2017 anayasa değişikliği referandum sonuçları hakkında henüz kesin kararını açıklamamış olmakla birlikte EVET oylarını %51.41 (25,133,391), HAYIR oylarını ise %48.59 (23,758,401) olarak açıklamıştır. Dolayısıyla anayasa değişikliğinin 1,374,990 oy farkıyla (%2.82) kabul edildiğini duyurmuştur. İDP olarak biz bu sonuçların sadece şaibeli olduğu için değil, ama aynı zamanda referandumun kendisinin ve sonuçlarının bir bütün olarak meşru olmadığı kanaatindeyiz.
2. Referandumda kabul edildiği iddia edilen anayasa değişikliği maddeleri, ülkeyi daha demokratik bir açılıma değil, parti-devlet diktatörlüğüne doğru sürükleme amacını ve hedefini gütmekte, anayasal ve demokratik haklar bütününde 1982 askeri cunta anayasasının daha da gerisine taşımaktadır. İşçilerin, emekçi halkın partisi olarak İDP, hiçbir ülkede o ülkenin rejimini ve/veya idari sistemini tek parti, parti-devlet, diktatörlük veya yasama-yürütme-yargı erklerini devletin zirvesinde birleştiren herhangi türden bir baskı sistemine sürükleyen hiçbir halk oylamasını meşru olarak kabul edemeyiz.
3. Üstelik 16 Nisan referandumunun olağanüstü hal koşullarında, özellikle Kürt illerinde parti başkanlarının ve yöneticilerinin, belediye başkanlarının, parti üyelerinin hapislerde yatırıldığı, değişiklik karşıtı görüşlerinin ifade edilemediği, on binlerce insanın yerlerinden yurtlarından edildiği koşullarda ve iktidar partisinin yasa dışı olarak devletin tüm imkânlarını kullanarak kendini halkların özgür iradesi üzerine empoze etmeye girişmiş olduğu bir ortamda yapılmış olması, bu halkoylamasının meşruiyetini daha da bir sorgulanmasına yol açmıştır.
4. Üstüne üstlük, daha referandumun ilk saatlerinden itibaren seçim sandığı gözlemcilerinden gelen şikâyetler ve eleştiriler, mühürsüz zarfların kullanımı, geçersiz mühürlerin devreye sokulması gibi binlerce ihlal, referandumu iyiden iyiye şaibeli duruma getirmiştir. Seçimleri izlemiş olan Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın raporunun referandumun hukuk dışı yöntemler dolayısıyla kuşkulu hale gelmiş olduğunu duyurması da bu gerçeği bir kez daha vurgulamaktadır. İDP, 2,5 milyon oyu ilgilendirdiği söylenen bu usulsüzlüklerin referandumun gayrimeşruluğunu artıran uygulamalar olduğuna inanmaktadır.
5. Bütün bu olumsuzluklara karşın seçmenlerin yarısının otoriter bir rejime kayışa karşı kahramanca karşı çıkmış olmasını, emekçi yığınların bir zaferi olarak kabul ediyoruz. Ülkenin atardamarlarını taşıyan büyük kentlerde diktatörlüğe hayır denmiş olması, Bursa, Sakarya ve Kocaeli gibi sanayi illerinde AKP+MHP ittifakının önemli oranlarda geriletilmesi, Kürt illerinin demokratik duruşlarını korumaya devam ediyor oluşu, rejimin otoriterlik konusunda zorlanacağına ve demokratik ve toplumsal seferberliklerin güçleneceğine işaret etmektedir.
6. Otoriterliğin yukarda anlatılan tüm antidemokratik uygulamalarıyla aldığını iddia ettiği oylar, bizzat kendisi tarafından Reis’lerinin bireysel kazanımı olarak ifade edilmektedir. Yani yeni kurulacak olan yönetim sistemi rejimin kurumsal bir zaferi değildir ve bu anlamda sahte bir galibiyettir. Böylece inşa edilmeye çalışılacak olan sistem, dengesiz bir otoriter rejim, son derece zayıf bir kişisel diktatörlük olacaktır. Cumhurbaşkanı ve AKP bu durumun farkındadır ve önümüzdeki günlerde ve haftalarda yapacakları durum analizlerinden sonra yeni stratejiler geliştireceklerdir. 7 Haziran 2015 seçim mağlubiyetinden sonra hükümetin Kürt illerinde ve tüm ülke genelinde başlattığı saldırılar hatırlanacak olursa, uygulayacakları yeni politikaların da benzer nitelikte olma olasılığı yüksektir. Cumhurbaşkanı’nın referandumun hemen sonrasında yaptığı konuşmalar bunun işaretini vermektedir.
7. Yaratılmaya çalışılacak olan parti-devlet sisteminin ve Türk tipi otoriter rejimin zayıf olmasının yanı sıra, bu rejimin sözcülüğünü üstlendiği patronlar sınıfı, yani bir bütün olarak burjuvazi de kısmen kararsız ve esas olarak da şaşkın haldedir. Tek şefe dayalı bir rejimin orta ve uzun vadede siyasi olarak dengesiz, toplumsal açıdan tehlikeli ve ekonomik açıdan olumsuz olduğunu gören burjuva kesimlerden yeni siyasi çıkış arayışları bekleyebiliriz. AKP içindeki hoşnutsuzluklar, MHP’nin bölünmüş olması ve “demokrat-liberal” görünümlü merkez ve merkez-sağ politikacıların varlığı, burjuvazi için yeni bir alternatif oluşturma girişimlerine hız kazandıracaktır. Önümüzdeki haftalarda bu tip yeni parti ve partilerin kuruluşuna tanık olmamız olasıdır. Bu noktada İDP’nin görevi, işçi ve emekçi sınıfların sahte demokrat oluşumlara umut bağlamaması için çalışmak, sınıf bağımsızlığını esas alan politikalara ağırlık vermek ve devrimci partinin inşasını hızlandırmak olacaktır.
8. HDP önderliğinin hapishanelerde ve dışarıda olanlarının da devlet baskısı altında olmaları nedeniyle HAYIR cephesinin önderliğini üstlenen CHP’nin ve onun başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun referandum kampanyası boyunca kendisi açısından başarılı bir performans gösterdiği söylenebilir ve dolayısıyla da şimdi HAYIR oylarının çoğunluğunu kendi partisi adına değerlendirmeye çalışacağı bellidir. Ne var ki bu partinin son tahlilde burjuva rejimin ve kapitalist sömürü sisteminin savunucusu olduğunu işçi ve emekçi kitlelere sınıfın birliğini bozmadan ısrarla anlatmamız gerekecektir. İDP, referandumun şaibeli ve gayrimeşru olduğu noktasında CHP’den ısrarcı olmasını isteyecek, özellikle CHP’ye gönül veren emekçi ve demokrat kesimlere ülkeyi ancak demokratik ve sosyal bir dönüşüme yöneltebilecek olan bir anayasanın meşru olabileceğini ısrarla anlatmaya devam edecektir.
9. Kılıçdaroğlu’nun referandum ertesinde yaptığı ilk açıklamada, anayasanın bir “toplum anlaşması” olduğu ve bu nedenle de “siyasete büyük görevler düştüğü” yolundaki ifadesi, CHP’nin otoriter rejimle yeni bir anlaşma içine girebileceği sinyalini vermiştir. Nitekim Kılıçdaroğlu şimdi otoriter rejime “birlikte yeni bir anayasa hazırlanmasını” önermektedir. İDP emekçi kitleleri, antidemokratik otoriter rejim heveslisi liderlerle ve onların sözde vekilleriyle anlaşarak ve uzlaşarak demokratik bir anayasanın yapılabileceği hayallerine kapılmamaya çağırır. Gerçekten demokratik ve sosyal bir anayasayı, tüm toplum kesimlerinin, işçi-emekçi örgütlerinin, kadınların, sosyal hareketlerin katılımıyla oluşacak bir Kurucu Meclis gerçekleştirebilir. CHP’yi diktatörlük sistemiyle uzlaşmaya yanaşmasına karşı duracak ve onu bundan alıkoyacak yegâne güç, işçi ve emekçilerin, CHP’li genç militanların ve kadın hareketlerinin baskısı olacaktır. İDP bu güçlerle işbirliği yapmaya hazırdır.
10. Öte yandan İDP, CHP’nin referandum öncesi propaganda döneminde Suriyeli göçmenler ve eyalet sistemi karşısındaki tutumunu ve söylemini karşıdevrimci olarak şiddetle eleştirir. CHP, Suriyeli sığınmacılara emek düşmanı ve ırkçı bir anlayışla tavır almaktadır. İDP, bu sığınmacıları Türkiye emekçi yığınlarının bir parçası olarak kabul etmekte ve bu ülkede kalıp yaşamak isteyen sığınmacılara tüm yurttaşlık haklarından eşit olarak yararlanmalarını savunmaktadır. Sığınmacıların ülkedeki iş olanaklarını işgal ederek yerel emekçiler arasında işsizliğe yol açtıkları iddiası, rejimin ve burjuvazinin işçi sınıfını bölmek için kullandığı iddiadan başka bir şey değildir. İşsizliğin asıl nedeni kapitalist üretim tarzıdır, onun ucuz emek sömürüsü hırsıdır ve işsizliği ortadan kaldıracak yegâne sistem tüm işçi ve emekçi yığınların demokratik kontrolü altında inşa edilecek olan planlı merkezi ekonomidir. İDP tüm ilerici sendikaları, sığınmacı ve göçmen emekçileri bu hedef doğrultusunda işçi sınıfıyla bütünleştirme doğrultusunda çaba sarf etmeye çağırır. Öte yandan, ülkedeki idari birimleri yeniden düzenleme yetkisinin tek şefe emanet edilmesi elbette karşısında olduğumuz bir düzenlemedir. Bu yetki derhal parlamentoya iade edilmelidir. Ancak bir bütün olarak eyaletlerin kurulması fikrine Kürt karşıtı bir yaklaşımla karşı çıkılması kabul edilemez. İDP, Kürt illerinin talebi çerçevesinde, o halkın kendi kaderini belirleme evrensel hakkı dolayısıyla, eyalet veya eyaletlerin kurulabilmesi yetisini —demokratik bir parlamentonun iradesinde olmak kaydıyla— desteklemektedir.
11. HDP’nin, üzerindeki tüm baskılara rağmen demokratik bir parti olarak özgüvenle ve onurla dimdik ayakta durmasını selamlıyoruz. İDP olarak bu partinin üzerindeki devlet baskılarının her zaman karşısında olduk ve olacağız. Referandumda kaybettiği söylenen oyların bu baskı koşullarından, kitlesel sürgünlerden ve seçim hilelerinden kaynaklandığının bilincindeyiz. Buna karşın HDP Kürt halkın iradesini temsil etmeye devam etmektedir. Önümüzdeki dönemde HDP’den beklenen, tüm Türkiye işçi ve emekçi yığınlarıyla kucaklaması ve toplumsal kurtuluş mücadelesi ile halkların kendi kaderlerini belirleme hakkını bütünleştirmeye yardımcı olmasıdır. İDP, HDP gibi bir demokratik partiyle işbirliği yapmaya her zaman açık olacak, ulusalcı söylemle emekçi yığınların birliğini bozan ve rejimin eline “terör karşıtı uygulamalar” diye adlandırdığı gerekçeleri veren her türlü girişimi eleştirmeye devam edecektir.
12. Seçmenlerin yarısını otoriterlik sistemine HAYIR demesini olanaklı kılan unsurlardan birisi de, demokratik kitle örgütleri, hareketleri ve sosyal medya olmuştur. Bu çevrelerde toplanan ve yılmaz bir biçimde diktatörlük girişimlerine karşı mücadele eden binlerce kadını ve erkeği, özellikle de gençliği yürekten kutluyoruz. Onların irili ufaklı topluluklar olarak ortaya koydukları çabalar, özellikle büyük kentlerde HAYIR’ın kazanmasında ve pek çok yerde Şef yanlılarının önemli oranlarda geriletilmesinde son derece önemli ve hatta yer yer belirleyici olmuştur. Şimdi İDP’nin görevi bu topluluklarla birlikte hareket etmeye devam etmek, onlarla birlikte bir emekçi alternatifinin gelişmesine katkıda bulunmak olacaktır.
13. Sanayi merkezleri de dâhil olmak üzere büyük kentlerde HAYIR oylarının zaferi, işçi sınıfının baskı rejiminin yarattığı yanılsamalardan kurtulmakta olduğuna işaret etmektedir. Şimdi bu noktada tüm ilerici sendikalara ve diğer işçi örgütlerine bu süreci hızlandırmak görevi düşmektedir. Toplumun diğer kesimlerindeki muhalefet hareketlerine ve seferberliklerine güç ve örgütlülük ve daha da önemlisi yön kazandırabilecek olan, işçi sınıfının örgütlü iradesidir. Böyle bir iradeyi işçi ve emekçi sınıfların birleşik cephesi halinde geliştirmeye katkıda bulunmak İDP’nin en önemli görevidir.
14. İDP, önümüzdeki siyasi mücadele sürecinin acil hedeflerinin şunlar olduğu inancındadır:
    1. Olağanüstü Hal derhal kaldırılsın!
    2. KHK uygulamalarına son verilsin!
    3. Tüm siyasi tutuklular ve tutuklu gazeteciler serbest bırakılsın!
    4. Haklarında kesin mahkeme kararı olmayan ve KHK ile hukuksuz bir şekilde işten çıkarılanlar işlerine iade edilsin!
    5. Örgütlenme, ifade ve gösteri hakları üzerindeki baskılara son verilsin!
    6. 16 Nisan referandumu geçersizdir, gayrimeşrudur!
    7. Demokratik ve sosyal bir anayasayı oluşturacak bir Kurucu Meclis için ileri!

Yoğun şaibeler altında gerçekleşen 16 Nisan referandumunun YSK tarafından açıklanmamış gayrıresmi sonuçlarına göre Evet oylarının yüzde 51.4 oranında olduğu iddia ediliyor.

Eğer sonuçlar bir biçimde resmileştirilirse Türkiye tarihinde ilk kez İstanbul, Ankara ve İzmir’in ortak oy oranlarının aksine bir sonuç ile karşı karşıya kalmış olacağız. Öylesine eşitisiz bir referandum günü yaşadık ki, YSK kendi kurallarını çiğneyerek mühür bulunmayan oy zarflarının da geçerli kabul edeceğini ifade ederek usulsüzlük bayrağını göğüsledi (Söz konusu oy miktarının 2.5 milyon civarında olduğunun altını çizmek gerekiyor). Kürt illerinde çeşitli bahaneler gösterilerek sandık görevlilerinin görev yapmalarının önüne engeller koyuldu. Hiçbir itiraz kabul edilmediği gibi, resmi açılamalar dahi beklenmeden Saray’ın ve AKP’nin zaferi ilan edildi.

Türkiye işçi sınıfı tıpkı 12 Eylül anayasa referandumu gibi 16 Nisan anayasa referandumunun da meşru görülemeyeceğinin farkındadır. Onca usulsüzlük ve devletin tüm imkanlarının -baskı, yargı ve denetleme dahil- seferber edilmesine rağmen Saray ve AKP, arzu ettiğinin dışında ancak yüzde 1.4’lük bir farka ulaşabildiğini iddia etmektedir.

Yalnızca bir kişinin ve çeperinin bekası için tüm devlet olanaklarının seferber edilip kullanılması ile varabildikleri en yüksek nokta budur. Sayısız baskı ve şaibeye rağmen sarayın karşısında duran kitlelerin kararlılığı Erdoğan yönetiminin karanlık kâbusu olmayı sürdürecektir.

Referandum sonuçları meşru değildir. İçinde bulunduğumuz tablo bizlere bir kez daha işçi düşmanı ve baskıcı rejimden gerçek bir çıkışın, emperyalizmden kopuş, temel demokratik hakların tanınması ve yoksulluk sorunumuza dair acil önlemleri almak üzere demokratik ve sosyal bir anayasa hazırlanması için derhal bir kurucu meclisin toplanmasıyla mümkün olabileceğini ortaya koymaktadır.

OHAL ve KHK rejimine son!

Milletvekilleri ve siyasi tutuklular serbest bırakılsın!

Başkanlık rejimine hayır!

16 Nisan’a sayılı günler kala, anket sonuçlarında “Hayır”ın yüksek olması Erdoğan iktidarını elindeki kozların hepsini oynamaya itti. 15 yılda yapmadıkları teşvikleri iki ay gibi bir süre içine sığdırmaya çalışıyorlar. İlk önce mobilya, beyaz eşya gibi ürünlerden haksızca toplanan özel tüketim vergisi sıfırlandı, sonra lüks tüketim olan tekne, yat vb. alımlardan vergi kaldırıldı ama yine de “Hayır”ın yükselişi durdurulamadı. Bu sefer pabuç pahalıydı! Uzun süredir kullanılan ayrımcı dil, bir süredir devam eden OHAL, piyasaları kırdı geçirdi; dışarıdan gelen sıcak paranın da ayağı kesildi.

16 Nisan referandumuna çok kısa bir süre kaldı. Görünen o ki, eğer ortada sandık varsa kazanan RTE/AKP olur, tezi bu kez tekrarlamayacak! Bu yüzden Bahçeli’yi de yedeğine alan iktidarı, kaybetme korkusu sarmış durumda. Pekiyi, şaşırtıcı mı? RTE/AKP’nin “başkanlık” önerisi öylesine açıktan savunulamaz durumda ki, şaşırtıcı değil! Zaten bu nedenle iktidar, “Hayır” diyeceğini açıklayanlara akıl almaz hakaretler/suçlamalar yapıyor, vaatlerin yerini hamaset alıyor ve ancak bitmek bilmez bir yaygarayla “Evet” kampanyası sürdürülebiliyor.

Türkiye ekonomisi politik kargaşayla paralel ilerlerken sermaye, 16 Nisan referandumuna kilitlenmiş durumda, fakat önünü göremiyor. Son yedi yılın en yüksek işsizlik rakamları açıklandı. Faiz ortalama %11’ler seviyesinde seyrederken, döviz 3.60-3.70 arasında salınıyor. Hem dış politika, hem de sürdürülemez iç politika etkisiyle belirsiz ve karanlık bir iktisadi durumla karşı karşıyayız.

16 Nisan referandumu tam manasıyla bir “korku oylaması”na dönüştü. En başta iktidar olmak üzere herkes korkuyor. Çünkü çıkacak sonuca göre, herkesin kaybedeceği veya kaybedeceğini düşündüğü önemli şeyler var. Memleketin birkaç yıldır devam eden kâbus ortamından kaynaklı, tecrübeyle sabit, akla ve mantığa uygun korku ve endişelerin yanı sıra akıl ve mantık dışı korku ve endişeler de etrafı sarmış durumda. Malûm, korku makul sınırları aştığında aklımıza ve mantığımıza zarar verir, ruh sağlığımızı bozar…

Kürt illeri başta olmak üzere ülkenin pek çok yerinde coşkuyla gerçekleştirilen 21 Mart Newroz kutlamalarının kitleselliği ve yarattığı olumlu ivme, iktidarın Hollanda ve Almanya’yla dalaşmasıyla kendi lehine çevirdiğini düşündüğü referandum eğilimlerinin pek de o kadar güçlü olmadığını ortaya koydu. Bütün taraflar için her gün göstergeler iyimserlik ile tam tersi arasında salınıp duruyor. Mücadelenin sıcaklığını yaşayan herkes için bu normal, ama devrimciler ve demokratlar olarak, her ne sonuç çıkarsa çıksın referandum sonrası için soğukkanlılıkla hazırlanmamız gerekiyor. Çünkü hiçbir şey 15 Nisan gibi olmayacak, bunu 7 Haziran 2015 seçimleri ve sonrası deneyimlerimizden biliyoruz.

Her şeyden önce, bu “normal” bir referandum değil, zira söz konusu olan AKP’nin değiştirmeye başladığı rejime (bu kez MHP’nin de desteğiyle) anayasal bir kılıf verme girişimi. Dolayısıyla referandum sonucu Evet çıkarsa (çok az bir farkla bile olsa), RTE ve ortakları otoriter yönetimlerine ulusal ve uluslararası bir meşruiyet ve yasallık sağladıkları iddiasına sahip olacaklar. Bu takdirde de artık mücadelelerin dengesi demokrasi ile Bonapartizm (yarı Bonapartizm diye adlandırdığımız bugünkü rejim) arasında değil, bizzat Bonapartizm ile faşizm arasında salınmaya başlayacak. Yeni yönetim, böylesi bir sonucun mücadeleci kitleler üzerinde yaratacağını düşüneceği moral bozukluğu ile onları geri çekilmeye, savunma pozisyonlarında sığınmaya itmeye çalışacak. Ve saldırı büyüyecek.

Kürt illerinin başına gelecekleri tahmin edebilmek için kâhin olmaya gerek yok. İşçi ve emekçi hareketi üzerindeki baskılar ise özellikle en örgütlü, sınıf mücadelesi için referans oluşturan odaklar üzerinde, muhalif sendikalardan başlayarak yoğunlaştırılacak, yandaş sözde sendikalar devlet aygıtının içine daha da sıkı olarak çekilecek. Emekçi mahalleler, ilerici ve devrimci bölgeler ve kentler, sadece resmi güvenlik güçlerinin değil, seferber edilecek İslamcı çapulcu çetelerinin aracılığıyla denetlenmeye, baskı altına alınmaya çalışılacak. Demokrat ve ilerici sosyal hareketlerin, medya organlarının, meslek kuruluşlarının, derneklerin, vb. terörist gruplar olarak ilan edilmesi rejimin “normal güvenlik” uygulamaları arasına dâhil edilebilecek.

Bu tür bir olasılık karşısında demokratik talepler ve savunma içerikli direnişler kuşkusuz daha bir önem kazanacak. Tıpkı bir askeri darbe karşısında yapılması gerektiği gibi, halkoyuyla oluşmuş olan parlamento, siyasi partiler gibi üstyapısal kurumların egemenliğinin ve meşruiyetinin Başkanlık sisteminin OHAL ve benzeri araçlarla yürüteceği darbeler karşısında savunulmasından; grevlerin, ifade ve örgütlenme özgürlüğünün ve onun araçlarının, özgür yaşam ve inanç tarzlarının korunmasına kadar her alanda mevziler oluşturulması gerekecek. Ama bu mevziler elbette oralara sığınmak amacıyla değil, ileriye sıçrayabilmek için hazırlanmalı. Zira unutmamak gerekir ki, saldırılar rejimin somut uygulamalar dolayımıyla gelecek: Örneğin, valilere ve kaymakamlara olağanüstü hal ilan etme yetkisi vermek gibi idari sistemde köklü değişiklikler yaratabilecek uygulamalar, parlamentoda değil, Sarayda karara bağlanabilecek. Özelleştirmelere, işten çıkarmalara, toplu sözleşme fesihlerine, sendika kapatmalarına karşı direnişler ve grevler, zaten yapılmaya başladığı gibi “ulusal güvenlik” gerekçeleriyle yasaklanabilecek. Sosyal hareketler üzerindeki saldırılarda, çevre kıyımlarından çocuk istismarlarına kadar uzanan vahşi uygulamalar sıçrama taşları olarak kullanılabilecek. Dolayısıyla, bütün bu saldırı noktaları ve konularındaki demokratik ve devrimci taleplerimizi, rejimin sadece anti-demokratik değil, ama aynı zamanda kapitalist, ırkçı ve patriarkal karakterini dikkate alarak (Geçiş Talepleri anlayışıyla) oluşturmamız ve savunmayı o eksende (İşçi-Emekçi Cephesi halinde) örgütlememiz gerekecek.

Referandum sonucunun Hayır çıkması ise elbette Sarayın tepesinden başlayıp AKP ve MHP’nin mahalle örgütlerine kadar her yerde şaşkınlık ve moral bozukluğu yaratacaktır. Her şeyden önce CB’nın partili bir başkan ve başbakan gibi davranmasının önüne geçilip anayasal sınırlar içine çekilmesi doğrultusunda meşru bir kitle basıncı oluşacaktır. Bu basıncın Meclis içine yansıması kaçınılmaz olacak, AKP’yi iktidardan uzaklaştırmaya yönelik yeni bir parlamento seçimi gündeme gelebilecektir. Bu noktada devrimciler ve demokratlar olarak, 1982 anayasasının ilga edilerek yerine demokratik ve sosyal bir anayasanın hazırlanması amacıyla Kurucu Meclis talebinde ısrar etmemiz önem kazanacaktır. Muhalif partilerin ve sendikaların, tüm sosyal hareketlerin seferberliğiyle bunlar sağlanabilir.

Referandumda Bonapartist seçeneğin reddedilmesi işçi ve emekçi hareketi ve Kürt halkı için bir sıçrama noktası oluşturabilir. Kürt halkın kimlik talebinin ve demokratik istemlerinin karşılanmasına; oligarşinin iktidardan uzaklaştırılmasına; sendikal ve diğer tüm demokratik haklar üzerindeki baskıların ve yasakların kaldırılmasına; özelleştirmelere son verilmesine; işçi ve emekçileri ilgilendiren tüm sosyal ve demokratik dönüşümlerin gerçekleştirilmesine yönelik dev bir dalga oluşturulabilir. Bütün bu ve benzeri hedefler oligarşiyle birlikte yerli tekellerin ve yabancı çokuluslu şirketlerin ülkedeki egemenliklerinin temellerini sarsacaktır.

Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Her ihtimale hazır olmalıyız. Tüm taleplerimiz ve mücadele hedeflerimiz işçi ve emekçi kitlelerin acil ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik olmalıdır, savunma sırasında da karşı atılım anında da. Bizim de içinde yer alacağımız devrimci ve demokratik mücadeleler bunu başarabilir. Tabii, referandum sonucu ne olursa olsun, kan ve ter sömürücülerinin mevzilerinden geri püskürtülmesini de. Bunu başarabiliriz.

Türkiye emekçileri, işçi sınıfı ve devrimcileri için kalıcı sonuçları olacak kritik bir dönemden daha geçiyoruz. Önerilen anayasa değişikliği Erdoğan ile çeperindeki zengin ailelerin ve dar çıkar gruplarının bekası dışında hiçbir şey vaat etmiyor ve Türkiye’nin en acil sorunlarına değinmiyor.

Türkiye’yi bir uçuruma sürükleyen Erdoğan yönetimi başından itibaren birçok fiyaskoya imza attı. Ancak başarılı olduğu tek iş, sınıf düşmanı politikaları uygulamak idi. Özelleştirmeler, sendikal örgütlülüğün azaltılması, işsizlik sigortasının fona devri ile patronlarca yağmalanması, ağır vergi yükleri, işsizlikte patlama, artan borçlanma, ücretlerin enflasyon karşısında erimesi, kamu ve doğa kaynaklarının yağmalanması, varlık fonu ve en can alıcısı iş cinayetlerindeki rekor artış… Tüm bunlar Erdoğan yönetiminin bugüne değin ayakta kalmasının biricik formülü oldu. Yaşam biçimleri ve kimlik kutuplaşmaları temelinde işçi sınıfının bölünmesinin önüne geçmek için AKP’ye sınıfçı bir karşı çıkışı örgütlemek gerekiyor.

Saray’ın bekasına düğümlenmiş olan tarihsel çatışmalar süregelen dönemde zaten 12 Eylül sonrasında bağımsız politik ve örgütsel varlığının inşa etmekte başarılı olmamamış işçi sınıfının siyasal önderliklerini çok yönlü bir parçalanma içerisine soktu. Öyle ki, içinden geçtiğimiz süreçte ortak ve geniş bir “Hayır” örgütlenmesi yapılamadığı gibi ne yazık ki Türkiye işçi sınıfı da bürokratik önderlikleri tarafından referandum sürecine bir programı olmadan sürükleniyor.

Bu süreçte İşçi Demokrasisi Partisi ve Sosyalist Emekçiler Partisi tek adam sistemine karşı bir işçi alternatifinin yaratılması için tüm imkanlarını seferber etmekte. Ancak çabalarımızın tek başımıza kaldıkça yeterli olmayacağının bilincindeyiz. Kapitalizmin dünya çapında bir krize sürüklendiği mevcut koşullarda, Türkiye bir uçuruma ilerlerken tek gerçekçi çıkışın sınıfçı bir yoldan geçtiğini de biliyoruz. Bu yüzden Erdoğan’ın tek adam olma talebi ve Türkiye’nin tükenmez rejim krizlerinin karşısında Referandum süreci içerisinde birleşik mücadeleyi güçlendirmek için inisiyatif alıyoruz.

Tek adamlık isteğine kapılanların yarattıkları kalıcı hasarı ne bu güne değin her fırsatta Erdoğan’a desteğini sunan Türkiye liberalleri ne de kriz emareleri karşısında kılıçlarını bileyen işçi düşmanı emperyalizm onarabilir. Kalıcı ve güvenilir tek çıkışı işçi sınıfı ve ezilen, sömürülen kesimler inşa edebilir.

İDP ve SEP olarak referandum sürecinde emperyalizmden kopuş, AKP/sarayın saldırısı altındaki demokratik hakların korunması ve genişletilmesi, Türkiye’nin tüm ezilenleri için gerçek bir demokrasi ve işçi sınıfı merkezli bir çalışmada ortaklaşıyor ve bu hususlarda bizimle paydaş olan diğer yoldaşlarımızı da bizlerle birlikte mücadele etmeye çağırıyoruz.

Emperyalizm dostu, demokrasi ve işçi düşmanı tek adam yönetimine sınıfçı bir Hayır diyoruz!

İşçi Demokrasisi Partisi

Sosyalist Emekçiler Partisi

Mart 2017

Almanya ile başlayan ve Hollanda ile zirve yapan siyasi-diplomatik kriz sonucu, iktidarın Avrupa Birliği ve bu ülkelere yönelik ‘demokrasi karşıtı’, ‘nazi’ olmakla ilgili suçlamalarını dinledik. AKP’nin, kendi ülkesinde adını anmadığı demokrasiyi Avrupa’dan talep etmesi biraz tuhaf değil mi? Oysa Müslüman çoğunluğun yaşadığı ülkelere vize yasağı koyan, Rakka operasyonunda Türkiye’yi saf dışına iten ABD’yle bu bağlamda hiçbir gerilim olmadığı gibi, bütün Müslüman karşıtı söylemlerine rağmen Trump’a yönelik bu tür bir itham da gündeme getirilmezken…

Ey demokrasi!

Tüm bunlar yaşanırken, Birleşmiş Milletler (BM) geçtiğimiz günlerde Temmuz 2015’ten beri Türkiye’de süregiden çatışmalarda yaşanan hak ihlallerine ilişkin bir rapor yayınladı ve iktidara, yaşanan suçları soruşturma çağrısı yaptı. 8 Mart’ta açıklanan raporda, Temmuz 2015 ile Aralık 2016 tarihleri arasında Kürt illerinde yürütülen operasyonlarda 2 bine yakın kişinin hayatını kaybettiği, yarım milyon insanın ise zorla yerinden edildiğini duyurdu.

Aralarında 800 güvenlik görevlisinin de olduğu 2000 kişinin hayatını kaybettiği ve yaklaşık 18 ay süren operasyonlarda yerleşim yerleri askeri alanlara çevrildi, 30’dan fazla şehirde sivil yerleşim yerleri büyük yıkıma uğratıldı. Sur gibi tarihi yerleşim alanlarının ciddi bir kısmı yok oldu. Rapora göre, çoğunluğu Kürtlerden oluşan 500 bine yakın kişi de operasyonlar nedeniyle evlerini terketti.

Avrupa ile gerilimin bu denli tırmandırıldığı atmosferde iktidar tarafından bu rapora ilişkin herhangi bir açıklama -şaşırtıcı olmayan bir şekilde- gündeme gelmedi. Zaten BM tarafından yazılan bir raporun referandum öncesi ülkeyi karıştırmak olduğu bile ileri sürülebilir. Nitekim Avrupa Parlementosu da daha önce bu iddialardan payını almıştı.

Rejimin turnusol kağıdı

7 Haziran’dan sonra Kürt sorununa yönelik izlenen politikaların sonucunda HDP giderek demokratik siyaset sahnesinin dışına itildi. Bilhassa OHAL ile birlikte, eş genel başkanları da dahil 13 vekili ve 50’den fazla belediye başkanının tutuklanması son derece hasarlı demokratik alanın giderek yok edilmesine yol açtı. Bu alanın yok edilmesi ile birlikte referandumda “Hayır” kampanyası yürütmenin dahi güçleştiği ve kriminal bir olay haline geldiği bir tabloyla karşı karşıyayız.

Avrupa’ya demokrasi dersi veren iktidar, kendi ülkesinde OHAL koşulları altında referanduma gitmekte ve Hayır diyenleri çamur olmakla, terör argümanlarıyla itham etmekte. Özellikle bu süreçte AB ile olduğu gibi, Kürt siyasi hareketine yönelik gerilimin sürdürülmesi “Hayır” diyen muhalefeti terörle ilişkilendirmek ve bu sayede kafası karışık sağ-milliyetçi kesimlerden destek bulma amacını taşımaktadır. Bir yandan bu argüman CHP’yi de o kadar korkutmaktadır ki, CHP de Kürtlerle aynı kefede görünmemek çabasını artırmıştır. Hatta Kemal Kılıçdaroğlu’nun MHP’li ülkücülere yönelik seslendiği konuşmasında Leyla Zana’nın Evet’e yönelik bir kampanya yürüttüğünü ima etmesi, Başkanlık sisteminin hayata geçmesi halinde Saray rejimi ile Kürt siyasi hareketinin ittifak yapacağı ve çözüm sürecinin tekrar başlayacağı mesajını içermektedir. Bu ne kadar mümkündür bilemeyiz fakat, CHP’nin ucuz kutuplaştırma siyasetinin emekçi Kürt ve Türk halklarının çıkarına ve gerçek bir barış ortamına hizmet etmediği açıktır. Mesele Kürt sorunu olduğunda hem iktidar hem muhalefet Yenikapı ruhunda birleşmektedir.

Hayır’dan sonra da…

Burjuvazinin hiçbir partisinin emekçi halkların tarafında, demokratik, adil ve eşitlikçi bir düzenden yana olmalarını beklemiyoruz. Devasa bir politik krizin içinden ve OHAL rejimini kalıcılaştırmaya yarayan bir rejimin referandum sonrası sosyal adalet ve barış getirmesi ihtimal dışıdır. Bu nedenle hem referandumda ‘Hayır’ demek; hem de kalıcı baskı düzenine karşı birlikte mücadele etmek elzemdir.

Anayasa değişikliğinin tek adamlık getireceğini anlamak için zeka yönünden pek de mahir olmaya gerek yok. Binali Yıldırım dahi mitinginde yaptığı konuşma ile tek adamlığın oylandığını kabul etmiş durumda.

Peki Evet çıkarsa gerçekten de Erdoğan yönetimi kendi geleceğini garanti altına alabilir mi? Kurulu ve değişmez bir düzen yaratabilir, ikinci bir Mustafa Kemal yahut Suriye’deki Esad ailesi gibi bir gelenek bırakabilir mi?

Somut olgular bunun yapılabilir olduğuna dair güçlü emareler sunmuyor. Bu denli önemli olan referandum sürecinde bir slogan dahi bulamamaları, bırakalım devleti yönetmeyi, referandumu bile yönetemediklerini gösteriyor.

Böylesi bir referandum sürecinin Erdoğan’ın hayallerini süsleyen bir şey olmadığını söyleyebiliriz. Erdoğan iç ve dış politikadaki ağır yenilgilerinin ardından buraya sürüklendi. Evet başkanlık sistemi nicedir amacı idi. Ancak böylesi koşullar içerisinde değil.

Bilim dünyasında güç, belirli bir işi yapmanın hızı olarak tanımlanır. İşte Erdoğan yönetimi tam olarak bu bağlamda güçlü değil, güçsüzdür. Daha öncesinde de ifade ettiğimiz üzere başladığı hiçbir işi bitiremiyor. Yıkıp dağıtıyor ancak bir türlü nihayetine erdiremiyor. Unutmayalım daha birkaç ay önce derneklere başlayan saldırı tamamlanamadan olduğu yerde kaldı. Cumhuriyet gazetesinin yayınına son verilemedi. Parti liderleri tutsak edilse de asıl istek olan HDP’nin kapatılmasına geçilemedi. Akademisyenler ihraç edilebildi ancak iktidarın onca manipülasyonuna rağmen akademisyenlere yönelik toplumsal bir öfke açığa çıkmadı. Aksine, akademisyenlerle dayanışma gösterileri ciddi şekilde büyüdü ve toplumun her kesiminden destek aldı.

Holigan basın tüm gücü ve çirkefliğiyle çalışsa da saray yönetimine rahat nefes aldıracak bir zaman yaratamıyor. Kötüye giden ekonomi geçtiğimiz bir ay içerisinde yapılan geçici tadilatla aslında daha da kırılganlaştı. 15 Temmuz üzerinden yapmak istedikleri propaganda, darbe davalarının başlaması ile inandırıcılığı azalan bir yolda seyrediyor. Tüm bu kabiliyet yoksunluğu içerisinde kış lastiği ile ilişkili yasa dahi ancak bir Kanun Hükmünde Kararname’ye sıkıştırılarak çıkartılabiliyor.

Referandum Erdoğan’ın bitmeyecek kabusuna dönüşüyor

Hayır diyen terörist mi, değil mi? Erdoğan ve AKP yönetiminin bu konuda karar kılamamış oluşu, sonucu ne olursa olsun, referandum sonrasında aslında ne yapacağını bilmediklerinin basit bir göstergesi. Neden mi? Kampanyalarına yıkıcı, bölücü, yapıcı… ne olursa olsun bir içerik bulamıyorlar. Şaka değil, akılları yetmiyor değil. Bulamıyorlar. Bu da alelacele hazırlanıp Meclis’ten referanduma sevk edilen anayasanın, devletin nasıl idare edileceğiyle alakalı olmadığını, yalnızca Saray’ın bekasını garanti altına aldığını gösteriyor. Şimdi referandum kampanyasını nasıl sürdüreceklerini bilmedikleri gibi mevcut anayasa geçse dahi bu kez nasıl yöneteceklerini bilmiyor olacaklar.

Rejim oyunları

Bu yazı yazılmaktayken TSK’dan 77 askerin daha Bylock kullandığından ötürü gözaltına alındığı haberi yayımlandı. Aynı sırada Erdoğan: “Hayır’ın gideceği yer Kandil. Hayır eşittir çukurdur.” diyerek Hayır’ı terörle eşleştirdi. Oysa ki bir hafta önce Hayır diyen teröristtir diyen bir vali görevden alınmıştı.

Son bir ayın sessiz gelişmeleri saymakla bitmez. Özellikle Erdoğan’a suikast davası duruşmalarında gerçek sorumluların bir türlü bulunamaması ve askerlerin çoğunun FETÖ ile bağlantılı olmadığını ifade etmesi Erdoğan yönetiminin devlet içerisinde kalan son rakibinin Gülen hareketi olmadığına dair güçlü ipuçları taşıyor. Yani Erdoğan devraldığı rejim krizlerinin ceremesini tıpkı kendisinden öncekiler gibi çekmeyi sürdürüyor. Hem de nadir görülen yüksek bir yoğunlaşma ile. Öyle ki üst ve özellikle ara kademelerden kimlerin darbe girişiminin sorumluları olduğuna dair somut isim zikredilemiyor. Eldeki tek suçlu Fethullah Gülen ve yurt dışına kaçan askerler olarak lanse ediliyor. Ancak bu söylem mantıkla uyumlu değil. İlk etapta akla gelen sorular şunlar; darbe planı içerisinde olup da sonradan vazgeçen kişiler hala görevlerine devam ediyor olabilirler mi? Darbe girişimi esnasında pazarlıkla taraf değiştiren kimseler halen görevine devam ediyor olabilir mi? Girişimin sorumlularının aktif unsurları dahi görevlerinde olabilirler mi? Bu soruları yanıtlamak için elimizde fazla veri yok. Ancak Erdoğan’ın ben konuşursam yer yerinden oynar derken neyi kast ettiğini ve tehditlerin pek de savuşturulmadığını daha da iyi görebiliyoruz.

Erdoğan referandum sürecinde hayatının en uzun aylarından birini yaşayacak. Gerçeklere hakim olmamamız için de elinden geleni yapıyor ve yapacak da. Ancak belirsizlik ile ayakta kalabiliyor. Şubat ayının sonunda Genelkurmay’ın Hürriyet gazetesine verdiği “Karargah rahatsız” başlıklı röportaj Saray tarafından nefretle karşılandı. Bir bardak suda fırtına koptu ve Hürriyet gazetesinin genel yayın yönetmeni görevini bırakmak zorunda kaldı. Bu durumu, hiçbir şeye tahammülü olmayan bir reisin “kavgada yumruk saymayarak, rakibi düştüğünde de yumruklamaya devam etmesi”[1] şeklinde açıklayanlar var. Ancak Türkiye’deki denetlenmesi zor devlet bürokrasisi içerisinde her türden huzursuzluk ani bir karşılık bulabilir ve reis bu kez öfkesinden çok korkusunu dile getiriyor da olabilir.

MHP’nin desteği ile referanduma gidilmiş olması Erdoğan’ın üzerinde bir başka kambur. MHP ile AKP arasındaki her türden ayrılıklar ciddi gerilimlere yol açabilir. Bunun son örneğini Bahçeli’nin Barzani görüşmesine sinirlenmesi ile yaptığı yazılı açıklamada gördük.

Devlet içindeki çatışmalara dair elimizde yeterli veri yok. Ancak ortada bir devlet işleyişinin neredeyse kalmadığını ve Erdoğan’ın referandumu baskı ile kazansa dahi bu işleyişi kuramayacağını görebiliriz. Her türden örgüt gibi devlet de ancak insanlardan oluşabilir. Sarayın elinde yeterli sayı ve donanımda kadro yokken başta dışlanmış AKP’liler olmak üzere MHP gibi müttefiklerle kurulan ilişkilerin de hiç sorunsuz olmadığını hissedebiliyoruz.

Uluslararası gelişmeler de Erdoğan yönetimine umut vermekten uzakta. Avrupa ile kurulan ilişkilerin aldığı yaralar henüz tüm sonuçlarını göstermedi. Suriye’nin geleceği ve yeni hayalperest politakalar da Erdoğan’ın çözmesi gereken ancak çözme gücünü ne yaparsa yapsın bulamayacağı başka sorunları işaret ediyor. Hepsinden önemlisi (şu gerginlikte sıkça gündem olamasa da) Erdoğan’ın önünde Türkiye’nin tarihsel sorunlarından biri olan Kürt sorunu hiç olmadığı kadar radikalleşmiş bir biçimde durmayı sürdürüyor.

Kendisinin ve ülkenin geçmişi tüm ağırlığı ile Erdoğan’ın omuzlarında. Yalnızca kendisine biat edecek kimseler dahi O’na yetmiyor. Açıkça kendisi ifade etmedikçe hiçbir işi yapmayacak kimselere ihtiyaç duyuyor. İşini bir fedailer sürüsü dahi göremiyor. Her birine atacağı adımları tek tek ifade etmesi gerekiyor.

Erdoğan’ın TRT yönetim kurulu için Binali Yıldırım’ın hazırladığı listeyi kimseye haber vermeden reddettiğinin açığa çıkması belki de bu durumun en güzel örneklerden biriydi. Yıldırım hiç de öyle Erdoğan’ın arkasından iş çevirecek ve O’na zarar vermeye niyetli kimseleri devlete yerleştirmeye çabalayacak birine benzemiyor. Böyle bir şey nasıl yaşanabilir ki? Bu soruya Erdoğan’ın kendisine varlığını borçlu olan kimselerden bile zarar görebilecek kadar kırılgan olduğunu söyleyerek cevap verebilir miyiz?

Sarayın büyük referandum faaliyeti: Ekonomik teşvikler

Baskıları saymazsak Erdoğan şu ana dek referandum çalışmalarının bel kemiğini ekonomiye rötuş yapmak üzerine kurdu. Varlık Fonu ile işçi emekçilerin her türden vergisiyle oluşturulmuş işletmelerin tüm varlığı burjuvaziye açıldı. Doların değeri, Merkez Bankası’nın dolar rezervinde ciddi kayıplara yol açma pahasına düşürülmeye çalışıldı. Varlık fonuna aktarılan şirketler ve işsizlik fonu üzerinden patronlara vergisiz ve hatta ücretsiz işçi çalıştırmanın olanakları yaratıldı. Bu da eldeki yetersiz barutu iyiden iyiye azalttı. Döviz girişi kontrolü kaldırılarak kara para girişi üzerindeki tüm denetleme lağvedildi. Batılı burjuva kardeşleri istikrara inanmayıp yatırımı Türkiye’ye yönlendirmeyince Arap burjuva kardeşleri elindeki tek seçenek olarak kaldı.

Varlık Fonu’nun kullanımı, kamu ve doğa kaynaklarının yoğun tahribi pek çok kesimce Erdoğan’ın bir şekilde yeniden paçayı sıyırmasının dinamiği olarak görülse de kazın ayağı öyle değil. Yeni yatırımlara sunulan garantiler kamu kaynaklarının hızla erimesine yol açıyor. Yapılan her mega projenin de gösterdiği gibi, anlık rahatlamaların tamamı kısa sürede astarı yüzünden pahalıya mal oluyor. Yani ekonomideki son bir aylık göstergeler önümüzdeki süreçte daha sert bir çakılışı hızlandırmak dışında bir işe yaramayacak. Enflasyon değerlendirmelerinde birçok rakam oyunu yapılmasına rağmen Şubat ayı değerlerinin açıklanması ile birlikte enflasyon çift haneli sayıları gördü. Sarayın ajandasında bir yarın sayfası yok. Yapılan her şey yalnızca bugün için işe yarıyor ve yarını tüketiyor.

Evet’ten sonrası ancak referandum süreci gibi olabilir

Referandum’dan Evet’in çıkması sarayın işçiler, sosyalistler, kadınlar ve tüm ezilenler üzerindeki tahribatını alabildiğine arttıracak. Bununla ilgili herhangi bir iyi niyete kapılmanın anlamı yok.

Tahribatı yaratabilecek güçte olması yeni bir şey inşa edebilecek güçte olduğu anlamına gelmiyor. Kurulamayan bir devlet yapısı, tükenmez rejim krizleri, normalleşemeyen dış politika, ekonomik kriz, kimsenin gerçek dost olamayışı ve her geçen gün müttefik sayısındaki azalma Erdoğan’ın Evet’ten sonrasının kendisi için bile tufan olabileceğini gösteriyor.

Gelecek umut vaat ediyor mu?

Tarih bize istisnai bir şaka hazırlamıyorsa Erdoğan’ın rotası gürültülü bir tükenişi nişan alıyor. Kalıcılaşması, kuşaklar boyu sonuç bırakması için kimsenin yapabileceği bir şey yok. İşçi düşmanı onlarca politikanın mimarı olan AKP yönetiminin sonuna gelinmesi bir an için içimizi ferahlatır gibi olabilir. Ancak AKP yönetimi yalnızca kendi sonuna gitmiyor. Bir avuç ayrıcalıklı aile hariç olmak üzere tüm Türkiye’yi bu düşüşe kendisiyle birlikte sürüklüyor.

Bu yüzden yaşananların basit birer takipçisi olamayız. Olan biten her şey bizleri de en az Erdoğan’ı ilgilendirdiği kadar ilgilendiriyor. Rejimden gelen çatlak sesler, devletin artık işlemez bir hale gelmesi, eskiye dönüşün imkansızlaşması ve AKP ile aynı akımlardan beslenen başka partilerden yahut bizzat AKP’nin içerisinden gelen çatlak seslerle yetinemeyiz. Batı’nın Erdoğan’ı muhatap kabul etmemesi de bizleri sevindiremez. Çünkü Avrupa emperyalizminin yaptığı şey Erdoğan’ı yalnızlaştırmak değil, Türkiye işçi sınıfı mücadelesini çaresizlik ve terk edilmişliğe mahkum etmektir.

Türkiye bu gibi krizlere yatkın bir ülkeydi. Erdoğan yönetiminin hakkını yemeyelim. Bir büyük başarısı var. Bugüne değin hiç kimse Türkiye rejiminin korkulu kriz dinamiklerinin tamamını aynı anda çağırabilme yeteneğini gösterememişti.

Olan bitenler bizi her zamankinden çok ilgilendiriyor. Bu yüzden her zamankinden çok özne olmaya çabalamak, elimizdeki en ufak örgütlerimizi savunmak, bağımsız sınıf politikasını yaymaya çabalayan partimizi inşa etmeye kararlılıkla bağlanmak, yaklaşan tufanda ayakta kalabilmemiz için bize biricik dayanağı sağlayan şey olacak.

Baskı, hile ve usulsüzlükle çıkarılan bir Evet dahi Saray’ın rıza üretme yetisini arttıramayacak. Mücadele için daha çok sebebimiz olacak ve işçi sınıfını bir araya getirebilmek için irili ufaklı pek çok olanak ile karşılaşacağız. Belki Saray’a, belki de Saray’ın karşısında yükselen yeni burjuva odaklara karşı.

Hayır çıkarsa ne olur?

Son dönem göstergeleri, adil bir seçim süreci olması halinde Erdoğan’ın ezici bir referandum yenilgisi alacağını işaret ediyor. Tutuklama ve baskıların, propaganda kısıtlamalarının olmadığı ve hatta Erdoğan ile yüz yüze tartışılabilen bir seçim süreci yaşasak sonucun ne olabileceğini anlamak için araştırma şirketlerinin verilerine bakmaya gerek kalmazdı. Hatta tüm baskılara rağmen eğer seçim bugün gerçekleşse yalnızca adil bir seçim gününün dahi Hayır için yeterli olduğunu iktidarın yazarları dahi kabullendi.

7 Haziran’ı yaşadık. Seçim yenilgisini kabul etmeyen iktidar kıyameti yaşatarak yeniden seçimlere yönelmişti. Ancak şunu unutmayalım. Referandum sürecinde dahi yalnızlık ve korkusu bu denli artan Saray yönetimi Hayır’ın karşısında elindeki tüm müttefiklerden yoksun kalabilir. Böylesi bir süreç de referanduma programsız giren işçi sınıfının derlenip toparlanması ve gerçek bir güç birliğini yaratması için bulunmaz bir fırsat sunabilir.

Erdoğan kitleleri bir felakete sürüklerken hiçbir burjuva kanat gerçekçi bir çıkış önerisinde bulunamıyor. Evet saflarımız dağınık ve zayıf. Ancak güncel yaşam tüm yıkımların karşısında gerçek bir alternatif olabilecek tek gücü, işçi sınıfını yeniden gösteriyor. Sabırla tek adam rejimine karşı gelirken, sınıfçı bir çıkış yaratabilmenin tüm olanaklarını zorlamalıyız. Diğer ülkelerdeki kardeşlerimizin, proleterlerin seferberliği bizim için yeterli bir kıvılcım haline gelebilir. Bu fikri güçlendirmek bizim sorumluluğumuz.

“İnsanlar kendi tarihlerini kendileri yaparlar” bizler de henüz keşfedilen gezegenlerdeki olası canlılardan biri değil, çağımızın insanı olduğumuza göre önümüzde bulduğumuz ve geçmişten devreden verili koşullarda tarihimizi yapmakla mükellefiz.

[1]       Hasan Cemal 28 Şubat günü Aydın Doğan’a yazdığı ve T24’te yayımlanan açık mektubunda böyle yazmıştı. Liberalimizin bu duygu dolu mektubu büyük bir acziyeti içerisinde saklıyor. Hasan Cemal, “bağımsız gazetecilik” meselesine dair duyduğu safiyane fikirlerini -Aydın Doğan O’na bu konuda hep kızarmış- son bir kez açıklıyor. Mesele bağımsız gazeteciliğe duyulabilecek inançta değil, kapitalizme duyulan kör inançta olmasın sakın? Mektubu burjuva liberallerin kapitalist krizler karşısında nasıl da çaresiz olduklarının bir itirafı olarak arşivlerde tutmak gerekir.

AKP eğer 3 Kasım 2002’de seçimleri kazandıktan sonra, “Türkiye’ye başkanlık sistemi gerekir çünkü son 10 yıldır parlamenter sistemle, koalisyonlarla neler olduğunu gördük” dese tutarlı ve anlamlı bir politik önermede bulunmuş olabilirdi. Hiç kimse de çıkıp, “sizin niyetiniz ne, neyin peşindesiniz?” diye peşinen sorgulamazdı. Öyle ya 1990’lı yıllar boyunca ülke koalisyon hükümetleriyle, merkezinde siyasetin ve siyasetçilerin bulunduğu her türden yolsuzluk ve suçla anılır hale gelmişti. Halkın siyasete ve siyasi kurumlara olan güveni tamamen sıfırlanmıştı ve bir arayış içindeydi. Örneğin son koalisyon hükümetinin en büyük partisi olan DSP, 3 Kasım seçimlerinde yüzde 20’lerden yüzde 1’lere inanılmaz bir erime yaşamıştı. Benzer şekilde merkez sağın önemli partileri ANAP ve DYP baraj altı kalarak tarihlerinin en düşük oy oranlarına gerilemişti. Nitekim sonrasında da bu partilerin hiçbiri bir daha belini doğrultamadı. Kısacası o zamanlar tablo buydu ama bütün bu gerçeklere rağmen AKP başkanlıktan bahsetmedi. Tam tersine 12 Eylül Anayasası’ndan miras yüzde 10 seçim barajını, yasaklarla dolu seçim ve siyasi partiler kanunu sonuna kadar tepe tepe kendi lehine kullandı.

Şimdi iktidarının 15. yılında, AKP/Saray, “bu sistemle olmuyor, başkanlık şart” dediğinde insanlar haklı olarak, “istediğiniz neyi yapamıyorsunuz da ille de başkanlık istiyorsunuz?” diye soruyor. Bu sorunun cevabı AKP/Saray tarafından halen verilebilmiş değil. Üstelik iki yıl sonra, 2019’da yürürlüye girmesi öngörülen bir başkanlık sistemi için referandumun, neden yangından mal kaçırır gibi ve OHAL koşulları altında yapıldığı da yine iktidar tarafından makul şekilde izah edilebilmiş değil. Bütün bunlar yan yana konulduğunda AKP/Saray’ın asıl telaş ve derdinin Türkiye’nin esenliği ve geleceği olmadığını, açık seçik bir şekilde kendi iktidarını sürdürmenin yollarını üretme peşinde olduğunu net bir şekilde görebiliyoruz.

Tabii ki başta kendi seçmeni olmak üzere özellikle dindar, muhafazakâr, milliyetçi kesimler tarafından başkanlık sisteminin desteklenmesi için en ucuzundan vatan-millet, din-kitap üzerinden bir allama-pullama kampanyası sürdürüyorlar. Oysa bugün eğer gerçekten bir beka sorunu varsa, gerçekten insanların inançlarını özgürce yaşamaları tehdit altında ise bunun doğrudan ve tek sorumlusu AKP/Saray olabilir. Bütün bunların sorumlusu 15 yıldır iktidarda olup, ülkeyi yöneten AKP/Saray olmayacak da kim olacak? Zeytinyağı gibi suyun üstüne çıkmayı maharet zanneden iktidarın, hemen her konuda ortaya koyduğu, “ben yapmadım, o yaptı” sorumsuzluğuyla Türkiye’nin maalesef, olumlu anlamda, gideceği hiçbir yer yok. İşte tam da bu nedenle tek adam sistemi Türkiye için intihar olur diyoruz.

Pekiyi, hayır dediğimizde eski düzen olduğu gibi devam etsin mi diyoruz? Hayır, tam tersine, Türkiye’nin askeri darbe ürünü 12 Eylül Anayasası ile yoluna devam etmesine imkân yoktur. Kesin bir şekilde dışlayıcı, ötekileştirici, gerici, ırkçı, şovenist ve emek düşmanı olan köhnemiş eski düzen yıkılmalıdır. Eşitlikçi, özgürlükçü, emekten yana demokratik bir düzen kurulmalıdır. Bunun yolu ise tek adamlıktan değil tersine tüm siyasi engellerin kaldırıldığı, en geniş siyasal demokrasinin tesis edildiği bir düzendir.

Bu nedenle referandumda hayır demek hayati önemdedir. Esas yapılması gereken ise Türkiye’yi, yeni kutuplaşma ve düşmanlıklara götüren, böylesi bir referandum ikileminde bırakmaktan vazgeçmektir. Aklın yolu tek adam sistemi getirme hedefli bu referandumu iptal etmeyi ve ardından seçim barajının olmadığı, tüm toplumsal kesimlerin kendini ifade edebileceği bir seçimle bir kurucu meclis oluşturmayı işaret etmektedir. Böylesi bir seçim yoluyla kurulacak bir kurucu meclisin ilk yapacağı icraat ise emekten yana, adil, eşit, özgür, laik ve demokratik bir anayasa yapmak olmalıdır.

Bunun için henüz geç de değil. Türkiye daha fazla zaman ve enerji kaybetmeden, bir arada yaşama imkânlarını tüketmeden, böylesi bir ortak paydada buluşabilir. Bunun mümkün olmaması durumunda ise tek çare referandumda hayır demek ve sonrasında bu kurucu ortak akıl zeminin sağlanabileceği bir siyasal-sosyal düzen için mücadeleye kararlı bir şekilde devam etmektir.

Tam her şey bitti derken asker El Bab’a kadar gitti; biraz uzun sürdü ama olsun! Yoksa işler yeniden yoluna mı giriyordu? Oysa hem Ortadoğu hem de bu bağlamda Suriye politikaları iflas etmişti. Hatta Numan Kurtulmuş’un ağzından Suriye politikasının baştan beri hatalı olduğuna dair sözler duymuştuk. Kurtulmuş, “Başkaları da öyle, ama biz de geçerli bir politika ortaya koyamadık… Keşke zamanında geçerli bir barış perspektifi geliştirebilseydik… Yakında inşallah dışarıdan zorlamayla değil, Suriye halkının kabul edebileceği bir çözüm bulunacaktır…” demişti. Bir iki gün sonra Başbakan da, Esad ile geçiş için oturulup konuşulabileceğini, Suriye’de suhulet içinde geçişin sağlanabileceğini söylemişti. Onca esip gürlemenin ardından bu kadar özeleştirel sözler, hatta “süt dökmüş kedi” halleri işlerin yolunda gitmediğinin, bu işleri kıvıramadıklarının da itirafıydı.

1963 ve 1974 trajedileri olmasıydı, muhtemelen Nikos Anastasiadis ile Mustafa Akıncı, 1960 yılında kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti’nin yeni Başkan ve Başkan Muavini sıfatlarıyla aynı kabinede birlikte çalışıyor olacaklardı.

Oysa her ikisi de bugün kilometrekareye 22 tane askerin düştüğü ve Türk ve Rum toplumları olarak ikiye bölünen bir ülkenin temsilcileri sıfatıyla -yıllardır bir çözüme kavuşturalamayan- “Kıbrıs müzakere sürecinin” baş aktörleri durumundalar.

Hatırlanacağı üzere, Kıbrıs’ta müzakereler, KKTC Cumhurbaşkanı Akıncı’nın göreve gelmesinin ardından BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Danışmanı Espen Barth Eide’nin arabuluculuğunda 15 Mayıs 2015’te yeniden başlamıştı.

Öte yandan, son aylarda tekrar hareketlilik kazanan müzakere süreci, geçtiğimiz hafta sürpriz bir şekilde durduruldu. Her iki toplumun liderleri, hem toplantıyı karşılıklı olarak terk etmişler hem de birbirlerini ilk terk eden olmakla suçlamışlardı. Görünen o ki, başarıyla ilerlediği iddia edilen yeni müzakerelerde, taraflar daha önce anlaştıklarını belirttikleri başlıklarda bile uzlaşı sağlayamamışlardı.

KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı “BM Özel Temsilcisi Eide ile konuşurken Anastasiadis kapıyı çarpıp çıktı” diyor. Rum lider Nikos Anastasiadis ise “Akıncı’nın toplantıdan çekilmesi yersiz ve nedensizdir” ifadelerini kullanıyor.

Görüşmelere liderlik eden Birleşmiş Milletler (BM) Temsilcisi Espen Barth Eide, bu son gelişme üzerine hızla mekik diplomasisi başlattı. Her iki liderle de görüşen Eide, müzakerelerin devam edeceğini açıkladı.

Bu neyin pazarlığı

İki toplum arasında yıllara yayılan müzakere süreci ilk bakışta bir ortaklaşma çabası gibi algılanabilir. Yine de Ekonomi, Avrupa Birliği, Mülkiyet, Yönetim-Güç Paylaşımı, Toprak ile Güvenlik ve Garantiler olmak üzere 6 temel başlıktan oluşan bu müzakerelere yüzeysel bir yaklaşım yanıltıcı olabilir.

Kıbrıs Cumhuriyeti’ni kendi elinde tutan Kıbrıslı Rum toplumu ile 1974’te ada toprağının %37’sini ele geçiren Türk tarafı arasında yapılan görüşmelerin ana konusunu, “toprak karşılığında devlet organlarına siyasi eşitlik temelinde katılım” ilkesi oluşturmakta. En azından adaya müdahale eden Yunanistan ve Türkiye ile başlıca emperyalist kurumlar arasında dönen pazarlığın esasını bu düzlem oluşturuyor.

Öte yandan, Osmanlı ve İngiliz hakimiyeti altında kayda değer bir sorun olmadan pekala bir arada yaşayabilip, mevcut dini ve etnik ayrımlara karşın bir “Kıbrıslılık” birikimi oluşturmayı başarabilmiş bu iki halkı, son 60 yılda birbirine düşman eden faktörleri adanın içinden ziyade dışından aramak doğru olabilir.

Kıbrıs sorunu Ortadoğu ve Doğu Akdeniz’de hegemonya kurma uğraşındaki emperyalist ülkelerin Kıbrıs halkını sömürü ve zora dayalı bir şekilde bölmesi, katletmesi ve bağımsızlığını ayaklar altına alarak kendi hakimiyeni sürdürmesi sorununa indirgenebilir.

Bu nedenle sorunun çözümü de ancak bu güçlerin Kıbrıs üzerindeki etkilerinin kırılması ve hegemonyalarının dağılması ile mümkün olabilecek.

Kıbrıs’ın şu an en yakıcı sorunu adanın “bağımsız olmayışı”. Bugün Kıbrıs’ın kuzeyinde Türkiye’nin askeri hakimiyeti, Kıbrıs’taki iki tane İngiltere üssü ve ABD’nin dinleme tesisleri ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nde bulunan Yunanistan askeri alayı, bağımsız olamama halinin en açık göstergeleri.

Kıbrıs’ta yaşanan bıktırıcı çözümsüzlük halinin faturasını doğrudan ödeyen Türkiye’nin emekçi yığınlarına gelince; şunu bilmeleri gerekiyor ki, AKP hükümetinin temel çabası her şart altında, adadaki askeri varlığın korunmasına yönelik. Aynı zamanda Kıbrıs sorununda çözümsüzlüğün devamı, Türkiye’ye Avrupa Birliği karşısında elinde bir koz daha tutma olanağını sunuyor.

Türkiye’ye, Yunanistan’a, AB’ye, IMF’ye Troyka’ya ve kendilerini “garantör güçler”, “kurtarıcı” vs. gibi sıfatlarla takdim eden her türlü emperyalist güce karşı gerçek bağımsızlığın sağlanması için eşit temsile dayalı federal bir işçi emekçi devleti temelinde birleşmekten başka çare yok.

Her iki kesimin emekçilerini buhrana sürükleyen kemer sıkma politikalarına ve özelleştirmelere karşı mücadeleye!

Ada’da bulunan bütün yer altı ve yer üstü kaynakları, ortak kalkınma ve tüm ada emekçilerinin refahı için kullanılsın!

Büyük krizin faturası patronlara!

Bankalar kamulaştırılmalı, gerçek bir ekonomik bağımsızlık için, tüm limanlar, havaalanları, stratejik kaynaklar ve sanayi tesisleri işçi ve emekçilerin kontrolünde millileştirilmeli!

Varlık Fonu/Mevduat Sigorta Fonu: Neden?

Hemen herkes biliyor, ama resmin çerçevesini kısaca özetleyelim: Neoliberal burjuvazi, ekonomide “bütün sorunları serbest piyasa çözer” sloganıyla devleti sadece kendisi için bir kolluk kuvvetine indirgemeye girişmişti. Ama kapitalizmin 2008’deki derin dünya kriziyle birlikte kaçışmaya, kendisine bir koruyucu destek güç aramaya başladı. Ve tabii işin başına dönerek sığınabileceği yegâne barınağın altında toplandı: Devlet. Emre amade hükümetler, kamunun paralarıyla iflas eden bankaları kurtardı; çöken muhteşem şirketlere kredi akıttı; bazılarını önce kendi yönetimine aldı ve hesaplarını düzelttikten sonra sahiplerine iade etti veya yeniden özelleştirdi; kamu yatırımlarına yönelerek sermayedarlara yeni kazanç alanları açtı. Bütün bunlar için yüz milyarlarca harcama yaptı. Bu harcamaları da, halktan topladığı vergiler yetmediğinde, ya dışa borçlanarak ya da karşılıksız para basarak karşıladı. Tabii her iki durumda da asıl faturayı, sağlık ve eğitim gibi sosyal harcamaları kesilen, enflasyonun ve ağır vergilerin altında gelirleri azalan, işlerini kaybeden işçiler ve emekçiler, ürünlerini değerlendiremeyen köylüler, dükkânlarını kapatmak zorunda kalan küçük esnaf ve zanaatkârlar ödedi, halen de ödüyorlar.

Bu kriz Türkiye’ye teğet falan geçmedi, sadece görece geç yansıdı ekonomiye. Gelişkin kapitalist ülkelerdeki krizin şiddeti nedeniyle buralardan kaçan uluslararası sermaye, bir süreliğine Türkiye gibi “gelişmekte olan”, dünya borsalarına fazlaca açılmamış, dolayısıyla da mali fırtınanın rüzgârlarına uzak, faiz oranları yüksek ülkelere yöneldi. Bu “sıcak parayla” Türkiye üretim yapabildi, yaygın bir inşaat kampanyası başlattı, pek çok Batı ülkesi üretim ve ihracat sıkıntısı yaşarken mallarını dışarı sattı. Ama 2015 civarında bunun sonuna gelindi. Gelişkin ekonomilerin hükümetleri, devlet yardımlarıyla bankalarına ve şirketlerine çeki düzen vermeye başlayınca Türkiye, sermaye, üretim ve ihracat sıkıntısı sarmalına girdi. Bir de bakıldı ki büyüme oranı yüzde 5-6’lardan 1,5’e düşmüş, cari açık 33,6 milyar dolara, özel firmalarının döviz açığı ise 213 milyar dolara ulaşmış, işsizlik yüzde 12,7’ye dayanmış (gençler arasında iki katı), ihracat azalırken ithalat artmış, dış yatırımlarda ve turizm gelirlerinde ciddi düşüşler olmuş, dolar son iki yılda neredeyse iki katına çıkmış… Kriz kapıya dayanmakla kalmamış, adımını içeri atmıştı bile.

Kaynak kuruyor mu ne?

Ama burjuvazi katında bir şey daha olmuştu. Ortalama yüzde 5,8 düzeyindeki büyüme oranının yakalandığı 2002-2008 döneminde ülkeye akan 80 milyar dolar civarındaki yabancı sermaye, AKP hükümetlerinin, Anadolu’daki oy depolarını denetimleri altında tutan sermaye gruplarını desteklemesini ve kendi çevresinde ayrıcalıklı bir kesim olarak toplamasını olanaklı kıldı. Böylece başlangıçta orta ve küçük ölçekli işletmeleri temsil eden bu sermaye gruplarından bazıları ucuz krediler, ayrıcalıklı ihaleler ve kayırmalarla hızla büyüdü, neredeyse TÜSİAD çatısı altında toplanmış geleneksel finans kapitale rakip bir güç haline geldi. Yabancı sermaye akmaya devam ettikçe (2008-2015 arasında 70 milyar dolar daha) bu burjuva sektörler (örneğin, Cengiz Holding, Limak Grup, Çalık Holding, Kolin Grubu, Sancak Grubu, vb.) özellikle inşaat, finans, medya ve turizm alanlarında AKP yönetiminin himayesi altında faaliyet gösteren tröstlere dönüştüler. Böylece Reisleri etrafında kümelenen oligarşik, egemen bir burjuva sektör doğmuş oldu. Gerçekleştirdikleri sermaye birikiminin ana kaynağı yabancı sermaye ile yerli ve yabancı kredilerdi.

Marx’ın 150 yıl önce çok doğru biçimde tespit etmiş olduğu gibi, kapitalist sermayenin varlık koşulu büyümekti, hem de yoğunlaşarak ve merkezileşerek büyümek. Dolayısıyla da oligarşinin büyümek için ihtiyaç duyduğu projeler büyüdükçe büyüdü, “megalaştıkça megalaştı”. Kentsel değişim projeleri neredeyse yeni kent kuruluşları halini aldı (yerle yeksan edilen Kürt yerleşimlerinin “yeniden inşası” dahil), otoyol ve metro inşası girişimlerine yeni Avrasya tüneli, Boğaziçi köprüsü, İstanbul üçüncü havalimanı, Çanakkale köprüsü, yeni Boğaziçi tüp geçidi gibi devasa planlar eklendi. Devlet, bu projeleri gerçekleştirecek firmalara da 50 milyar doların üzerinde “talep garantisi” vermiş durumda. Şimdi sorun şu: Birincisi, bu projeleri gerçekleştirecek firmalar gerekli krediyi nereden ve nasıl bulacaklar? İkincisi, eğer belirlenen süreler içinde projelerin getirisi, verilen talep garantisinin altında olursa, aradaki farkı devlet nereden para bulup ödeyecek (Geçen yılın Aralık ayında açılan Avrasya tüneli zarar etmeye başladı bile)?

Eğer milyarca dolar “sıcak para” ülkeye akmaya devam etseydi belki ciddi bir sorun olmayacaktı; zaten hükümet de bu mega projeleri geliştirirken bu akışın ilelebet süreceğini düşünmüştü. Ama biri ekonomik diğeri politik iki konjonktür bunun mümkün olmadığını gösterdi. Birincisi, ekonomik olanı, dünya burjuvazisinin bazı kesimlerinde, neoliberal küreselleşmeyi bir miktar frenleyip korumacı ulusal ekonomi politikalarına yönelmek gibi bir eğilimin doğmuş olmasıydı. Özellikle dünya ekonomisinin nerdeyse yarısını temsil eden ABD’de Trump’ın serbest mal ticaretini frenleyip yeni gümrük duvarları çekeceğini ve ülke içi yatırımlara (o da mega projeler tasarımlıyor) ağırlık vereceğini ilan etmesi, bu arada ABD Merkez Bankasının (FED) faiz oranlarını yükseltmesi, dünya ölçeğindeki dolarların Amerika’ya yönelmesine neden oldu.

Yabancı sermayenin Türkiye’den çekilmesinin ikinci ve daha ziyade politik nedeni ise, Reis’in Kürt illerinde yoğun bir baskı ve şiddet politikasına yönelmesi, ülkeyi Suriye’de sonu belirsiz bir askeri maceraya sürüklemesi, devleti Olağanüstü Hal kararnameleriyle yönetmeye girişmesi, sistemi nerdeyse bir iç savaş rejimi gibi şekillendirmesiyle beliren siyasi istikrarsızlıktı. Sermaye sahiplerinin dikkatle izledikleri derecelendirme kuruluşlarının Türkiye’yi istikrarsız ve yatırım yapılamaz ülke ilan etmeleri, sadece yabancı sermaye girişlerine ket vurmadı, tam tersine kaçışların başlamasına neden oldu. Öyle ki, 2015 yılının ilk yarısında 4,78 milyar dolar doğrudan dış yatırım gelmişken bu girişler 2016’nın ilk yarısında yarı yarıya azalmıştı (2,16 milyar); öte yandan çıkışlar ise aynı dönemlerde 327 milyon dolardan 420 milyon dolara yükselmişti. Sermaye tabii bir ülkenin demokratik ortamıyla ancak kendi çıkarları oranında ilgilenir, ama onun için kurumsal işleyiş önemlidir, yani yatırdığı paranın güven altında olmasını ister. Ne var ki, 15 Temmuz darbe girişimini bahane eden Reis yönetiminin, kapitalizmin ana şiarı olan “mülkiyet hakkını” hiçe sayarak FETÖ’cü oldukları iddiasıyla yüzlerce şirkete el koyması uluslararası finans çevrelerini iyice ürkütmeye yetti.

Yağma başladı

Dışarıdan gelecek parayla birikim sürecinin zora girdiğini oligarşi ve Reislik sistemi 2016’ların başlarında fark etmişlerdi. Dolayısıyla 1900’lerin başlarındaki Osmanlı, 1950’lerdeki Cumhuriyet dönemlerinin klasik birikim yöntemine başvurulmalıydı: yağma. Ve iktidar bu fırsatı başarısız darbe sonrasındaki Olağanüstü Hal Kararnameleri sürecinde buldu. Temmuz sonlarında darbecilerin tüm mal varlıklarına el koyma kararı çıkarıldı ve böylece yağma başladı. Kararı izleyen altı ay içinde 800’e yakın ve toplam değeri 70 milyar dolara varan, 40 binden fazla çalışanı olan 800’e yakın firma, karşılıksız, tazminatsız, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) devredildi. Bu firmaların arasında ülke devleri bulunmakta: 6 milyar liralık cirosuyla 13 bin kişilik personeliyle Boydak Holding; 6.8 milyar lira aktif büyüklüğü, 1.2 milyar lira cirosu, 1.3 milyar lira öz kaynağı ve yaklaşık 3,800 çalışanı bulunan Naksan Grubu; 10 milyar dolar değerindeki 18 şirketiyle Koza İpek Holding; 16 farklı sektörde faaliyet gösteren 31 şirkete sahip Kaynak Holding…

Aslen bankacılık alanındaki keşmekeşin denetlenmesi ve mevduatların güvence altına alınması amacıyla kurulmuş olan TMSF bugün, ekonomist Korkut Boratav’ın pek güzel işaret ettiği gibi, “TMSF’nin kontrol ettiği sermaye bloku Türkiye’nin en büyük holdingleriyle mukayese edilir seviyeye gelmiş” durumda. Ama bu “holding” de özelleştirilecek. Yani TMSF yüzlerce firma arasında sadece tabela kuruluşu olanlarını tasfiye ettikten sonra, asıl kaymaklı kısmını ihaleye çıkarıp satacak. Tabii bu tip ihalelerin oligarşi katında nasıl işlediği herkesin malumu. Bu varlıklar, Reislik sisteminin çatısı altında toplanmış olan “yandaş” firmalara “satılacak”. Mayıs 2014’te TMSF’nin, sadece arsası 1,5 milyar TL eden BMC’yi Sancak Grubu’na 750 milyon liraya bırakması, üstelik firmanın 1 milyar lirayı tutan borçlarının büyük kısmını (800 milyar lira) üstlenmesi, bu tip satışların ne anlama geldiğini anlamak bakımından yeterli olsa gerek. Şimdi ise onlarca milyar dolarlık servetin oligarşinin elinde toplanması söz konusu.

Bir diğer “birikim” kaynağı da Türkiye Varlık Fonu (TVF). Ağustos 2016’da, yani ekonominin küçülmekte (mega projelerin gerçekleştirilebilmesi için her yıl yüzde 5 oranında büyüme gerekiyor) ve doğrudan dış yatırımlar musluğunun kısılmakta olduğunun iyice anlaşılmasından sonra bir kanun hükmünde kararnameyle kurulan bu fon aslında bir anonim şirket. Başbakan’a göre amacı, “Türkiye bütçe açığı olan, dış kaynakla ekonomisini büyüten bir ülke. Dolayısıyla bütçe açığını, cari açığı daha fazla açmadan kaynak oluşturarak, büyük projeleri gerçekleştirmek ve Türkiye’nin ekonomik göstergelerini dengede tutmak”. Bu nedenle de Fon, Kamu bankalarının (Ziraat Bankası, Halkbank), havayolu şirketi THY’nin, enerji ile ilgili kamu kuruluşlarının (Botaş, Türkiye Petrolleri) ve başka irili ufaklı devlet kuruluşlarının (PTT, Türksat, Çay işletmeleri, Eti Maden işletmeleri, Milli Piyango ve At Yarışları) likit, taşınmaz varlıklarını bünyesinde toplayarak 200 milyar dolarlık bir “portföy” hedefine ulaşmak istiyor.

Bu portföyle dünya para piyasalarına çıkılıp borç toplanacak. Yani ciddi açık veren merkezi bütçeyle değil, bu şirketin varlıkları üzerinden borçlanılmak istenecek (sanki yabancı para babaları bunu yutarmış gibi!). Maliye Bakanı Naci Ağbal fonun hedefini açıkça itiraf ediyor: “Varlık Fonu, envanterindeki varlıkları karşılık göstererek borçlanma yapabilir, proje finansmanı yapabilir büyük projelere finansman bulabilir.” Böylece Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) çerçevesinde mega projeleri üstlenen firmalar krediye ulaşabilecek, hem de fonu kurmuş olan devletin garantisi altında. Üstelik kamunun, yani devlet organlarının (meclis dâhil) denetimi dışında, hem bütçenin hem de Merkez Bankası’nın bazı işlevlerini üstlenen bir garantörlük. Yani, oligarşi için devlet himayesinde yağmalanacak bir fon daha.

Korporatist devlete doğru (mu)?

Ekonominin giderek daha fazla oligarşik burjuvazinin hizmetine girmesi ve onun elinde merkezileşmesi ile rejimin Türk tipi bir Bonapartizm olan CumhurReislik rejimi altında denetimsiz biçimde merkezileşmesini birlikte düşünmemiz gerekiyor. Anayasa değişikliği oylamasından Hayır çıksa bile bu epeyden beri başlatılmış bir süreç ve sınıf mücadelelerinin dengesiyle yakından ilişkili. Halk arasında “yandaş sermaye” olarak bilinen oligarşinin Reis’le bütünleşmesi ve onun emri altında merkezileşmesi, devletin ekonomik sistemi bir devlet kapitalizmine dönüştürdüğü anlamına (en azından şimdilik) gelmiyor, ama burjuvazinin ekonomik faaliyeti bir anlamda devlet çarkının içine entegre ediliyor. Bunu sadece bir yandaş, kayırmacı ve yağmacı bir kapitalizmden çok, korporatizme doğru evrilen bir ekonomik-politik süreç olarak nitelemek durumundayız. İş dünyası, devletin (Reis’in) sadece himayesi değil ama aynı zamanda yönetimi ve iradesi altına giriyor. Ve anılan kapitalist kesimin ihtiyaçları, CumhurReislik sisteminin daha da güçlenmesini gerektiriyor, getiriyor. Karşılıklı, diyalektik bir süreç.

Oligarşinin dışına atılmış burjuva kesimler bu sürece ne kadar dayanabilirler, bilinmez. Ama bir yandan ekonomik koşullar ve kriz süreci, öte yandan Reis’in azarlamaları ve diğerlerini “çaresiz” bırakan zorlamaları, cılız sesle demokrasi eksikliğinden şikâyet eden kesimleri de geliştirilen ekonomik yönetimin iradesini kabul etmeye zorlayacak, onlara başka çare bırakmayacaktır (tabii emperyalist merkezlerden desteklenen “olağanüstü çarelere” yönelmezlerse).

Korporatist eğilim, iç ve dış ekonomik ve politik konjonktürlere bağlı olarak esnaf ve zanaatkârlara, hatta sendikalara kadar uzanabilir. Zaten pek çok küçük burjuva meslek örgütü Reis’e olan bağlılıklarını ilan etmiş durumdalar. Onun himayesinde vergi borçlarının kısmen de affedilmesi, üç beş kuruşluk kredi imkânlarına ulaşılabilmesi gibi “inayet” kabili uygulamalar bu kesimlerin bağlılığını artırmaya yönelik önlemler oluyor, yeni başka yöntemler de gündeme getirilebilir. Unutmamak gerekir ki, Bonapartizmin asıl sosyal desteği bu kesimlerden kaynaklanmaktadır.

Sendikalara gelince: Bir noktaya dikkat çekmeliyiz. Reis’in ilan ettiği “istihdam seferberliği” sıradan bir çağrı değil. Pek çok sermaye örgütünün ve çevresinin derhal desteklediği bu çağrı, eğer istihdamın artırılmasının üretim artışıyla ilişkisi unutulmazsa, bir “üretim seferberliği” ilanından başka bir şey değil. Hak-İş gibi Bonapartist rejime destek veren bir konfederasyonun giderek devlet ile bütünleşmiş bir “dikey sendika” olarak, üretimin artırılmasını denetleyen bir organa dönüşmesi kaçınılmaz hale gelebilir. Nitekim, bu konfederasyona bağlı Çelik-İş’in Reis’e bağlılığını deklare etmesi bunun ilk işaretlerinden birisi. Bu sendikanın genel başkanı, “Sayın Cumhurbaşkanımızın sesine kulak verelim. Her işyeri en az bir kişiyi alarak bu seferberliğe katkı sunmalı” derken bunun karşılığında işverenlerin ne isteyeceğini de biliyor olmalı ki, onlar adına da konuşuyor: “Devletimiz de sigorta ve vergi indirimi gibi teşviklerle işverenleri desteklemelidir”. Bu tip sendikaların yakın gelecekte işçiler üzerinde üretim artışını de denetleyen kolluk kuvvetleri haline dönüşmesi mümkün hale gelebilir. Geri kalan ise, bir Cumhurreislik “olağan” veya “olağanüstü” kararnamesiyle tüm sendikaların devlet örgütleri haline getirilmesiyle halledilebilir.

Bu tabii bir süreç, bir eğilim; henüz tamamen kristalize olmuş bir durum değil. Ama Reis’in danışmanlarının Mussolini’nin, Franco’nun korporatist devlet biçimlerini (hatta anayasalarını) bilmiyor olduklarına inanma lüksüne sahip değiliz. Bu tür ekonomik ve politik uygulamaların sadece reflekslerle hayata geçirildiğine inanmak saflık olur. Dünya ölçeğinde himayeci ekonomik rüzgarların estiği ve bunun politik sonuçlarının kısa vade içinde yaşanmaya başlayacağı bir dönemde, sermayesi kıt, üretimi yetersiz, ihracatı zayıf bir Türkiye’de burjuvazinin, hele hele oligarşinin, aynı eğilimler doğrultusunda önlemler alacağını unutmamamız gerekiyor. Aksi takdirde sınıf mücadelesi içinde doğru talepleri ve sloganları geliştirmekte güçlük çekebiliriz.