Türkiye ekonomisi tepetaklak uçuruma yuvarlanmaya devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre, ekonomi, yılın ikinci yarısında yüzde 1,5 daraldı. 2018’in son çeyreğinden itibaren ekonomi son üç çeyrektir daralıyor. Ekonomik küçülmenin dolar cinsinden karşılığı ise çok daha çarpıcı. 2013’te 950 milyar dolar olarak ölçülen ülke ekonomisi, son rakamlarla yaklaşık 720 milyar dolar düzeyine gerilemiş durumda.

Saray yönetimi, ekonomik krizin varlığını önce reddetmiş, kriz olduğunu söyleyenleri vatan hainliği ile suçlamış, ardından krizde en kötünün geride kaldığını iddia etmişti. Fakat TÜİK’in rakamları Saray yönetiminin iyimserliğine fazla yer bırakmıyor. Ekonominin yeniden görece istikrarlı büyüme evresine girmesine dönük bütün veriler olumsuz görünüyor. Son bir yılda iç ve dış yatırımlar çarpıcı bir biçimde düşerken, sanayi ve inşaat sektörleri de kesintisiz bir şekilde küçülmeye devam ediyor.

Ekonomideki küçülmenin faturası, işçi sınıfı ve emekçi kesimlere şimdiden ağır bir şekilde yansıtılmış durumda. İşsiz sayısı son bir yılda 1 milyondan fazla arttı ve 4,5 milyona yaklaştı. Kamu işçilerine ve memurlara sefalet zamları reva görülerek, bu kesimlerin alım gücü dramatik bir şekilde aşağıya çekildi. Temel tüketim ve ihtiyaç kalemlerindeki enflasyon ise, yüzde 15 olarak açıklanan enflasyonun çok daha üzerinde seyrederek, emekçi kesimlerin yoksulluğunu derinleştiriyor. TÜİK tarafından yapılan gelir seviyesi araştırması da bu durumu açıkça ortaya koyuyor. En zengin yüzde 20’nin toplam gelirden aldığı pay artarken, en yoksul yüzde 20 daha fakirleşmiş durumda.

Önümüzdeki dönem, ekonomideki kötüleşmeyle birlikte, emekçilere dönük saldırıların daha da yoğunlaşacağı bir dönem olacak. Ücret kesintilerine, işten çıkarmalara, işyeri kapatmalarına karşı birleşik bir mücadele hattı örmekten başka bir seçenek yok. Bu çerçevede, özellikle, metal işçilerinin MESS’le bağıtlayacağı toplu sözleşme süreci oldukça kritik önemde olacak. Metal işçilerinin elde edeceği kazanım işçi sınıfının diğer kesimlerine de yol gösterici olacaktır. Bu nedenle sınıfın bütün kesimlerinin metal işçilerinin mücadelesinde kenetlenmesi, patronların ve hükümetin saldırılarına karşı en geniş dayanışma ağını örmesi hayati önemde olacak.

Dışarıda iflas, içeride baskı…

Saray’dan yönetilen Başkanlık rejimi altında kötü giden, yalnızca ekonomik veriler değil. Saray’ın dış politikada yaşadığı hüsran, her geçen gün daha belirgin hale geliyor. Bölgeye dönük yayılmacı ve maceracı politikaları bir bir iflas eden Saray yönetimi, Rusya ve ABD arasındaki çatlaklara oynayarak kendine alan açmanın peşinde. Ne var ki, bu doğrultudaki her girişimi, Saray’ın Rusya ve ABD karşısında daha fazla taviz verdiği, ülkenin egemenlik haklarının giderek daha fazla zedelendiği bir tabloyla sonuçlanmakta.

Suriye’deki yayılmacı hedefleri duvara toslayan Saray yönetimi, bütün odağını PYD-YPG’nin geriletilmesi ve mümkünse tasfiyesine vermiş durumda. ABD ile uzunca bir süredir, YPG’ye dönük desteğini çekmesi yönünde yapılan pazarlıklar, Saray’ın istediği sonucu doğurmaktan oldukça uzak. Sınıra yapılan askeri yığınak ve askeri operasyon tehdidi ise, bölge halkları arasındaki düşmanlığı körüklemekten başka hiçbir sonuç doğurmayacak. Rusya ve İran ile yapılan pazarlıkların temel eksenini de Kürt özerk bölgesinin tasfiyesi oluşturmakta. Rusya ve rejim ile “Ver Halep’i, al El-Bab’ı” ile başlayan pazarlıklar silsilesi, bugün “Ver İdlib’i, al güvenli bölgeyi” aşamasına gelmiş görünmekte. Rejimin ve Rusya’nın saldırılarından Türkiye sınır kapısı önüne kaçan yaklaşık 1,5 milyon Suriyeli ise, bu pazarlıklarda yalnızca masadaki bir koz olarak kullanılmakta.

Saray yönetimi içeride ve dışarıda Kürt düşmanlığı ve yeni bir milliyetçi histeri dalgasıyla, politik çöküşünü örtme çabasında. HDP belediyelerine atanan kayyumlar ve HDP’yi kriminalize etmeye dönük sistematik kampanya, bu mantığın bir sonucu. Ne var ki, Saray’ın baskıcı politikaları ne AKP içerisindeki çözülmeyi ne de kitlelerde yaygınlaşan hoşnutsuzluğu durdurmaya yeterli. Bununla birlikte, unutulmaması gereken temel nokta, baskıcı Tek Adam rejiminden kestirme bir yolla çıkış olmayacağı. Sosyalist solun ve işçi örgütlerinin, CHP ile “yumuşak geçiş” hayallerinden kurtularak Saray’ın baskıcı ve işçi düşmanı politikalarına karşı, tabandan örülen bir mücadele planı örmekten başka şansı bulunmuyor. Cumhur ve Millet İttifakları karşısında, işçi sınıfının ve ezilen kesimlerin temsilcisi bir siyasi seçeneği yükseltemediğimiz müddetçe “ehven-i şer” politikasından çıkma şansımız olmayacak.

Son günlerde AKP’nin içinde yaşanan çekişmelere dair bolca yazı ve haber okumak mümkün. Bir yandan Davutoğlu ve Babacan çevrelerinin parti merkez örgütlenmelerini kurmaya çalıştıkları ve Kasım ve Aralık aylarında parti kuruluşu yapacakları belirtiliyor: Eski AKP üyelerinden sonra sınırlı da olsa mevcut üyeler de bu odaklara yöneliyor: Aktif görevde olan AKP Sultanbeyli Gençlik Kolları başkanının istifası bu açıdan önemli.

Öte yandan ise, malum ‘maklube’ tartışması, mevcut AKP yapısının içindeki gerilimleri ortaya koyuyor. Söz konusu çekişme anlaşıldığı kadarıyla yargı sisteminde yoğunlaşıyor. TC tarihinde geleneksel olarak Ankara’daki Adalet Bakanlığının ağırlıklı olduğu yargı sisteminde, Cemaat’in tasfiyesinin ardından, iç gerilimler şiddetleniyor: Buna göre, İstanbul merkezli ve İstanbul Adliyesi’nde ana güç merkezi haline geldiği belirtilen, Erdoğan avukatları çevresi ve Pelikancılar olarak anılan odaklar, Adalet Bakanı’nın etrafındaki ‘Hakyolcular’ın da desteğini alan odak ile karşı karşıya geliyor. Çatışma Yargıtay ve HSK atamaları etrafında dönüyor; işadamı Fettah Temince’nin yargılanması da ayrı bir gerilim konusu. Sanayi Bakanı ile Türkiye Gazetesi yazarı Uğur arasındaki atışmaysa, meselenin sadece yargıyla sınırlı olmadığını gösteriyor.

Türkiye’de devlet içindeki parçalanma elbette uzun süredir mevcut; Erdoğan’ın şahsında vücut bulan Bonapartist rejimin yükselişi tam da bu parçalanmayı aşmak için bir formüldü. Bir bireyin iktidar sevdasının çok ötesine geçen bu mesele, emekçi haklarına neoliberal taarruz döneminde, sermayenin taleplerini yerine getirebilecek kuvvetli, bütünleşik bir iktidarın oluşması meselesiydi. 15 Temmuz darbe girişimine tepki olarak Erdoğan, devlet içindeki bu fraksiyonlaşmayı (AKP-Cemaat-‘Ergenekon’…) aşmak için, kendi şahsı etrafında tam teşekküllü bir Bonapartizm tesis etmek yolunda önemli mesafe kaydetti. Bunun hukuki zeminini de 2017 referandumuyla kurdu. Gelgelelim tam da hukuki ve fiili düzeyde devletin içindeki parçalanmanın aşılmış gibi göründüğü noktada, hâkim blok içinde yeniden çatlaklar oluşuyor. Çünkü tam da parçalanmayı bir bireyin şahsında çözme çabası, kalıcı ve kurumsal bir iktidar mekanizması oluşturma imkânını ortadan kaldırıyor: Yeni fraksiyonlara alan açıyor.          

Çatlaklar büyüyor büyümesine, ama buradan AKP’nin sonunun yaklaştığı sonucunu çıkarmak epey aceleci olur. Kurulacak yeni partilerin yüksek oy oranlarına erişeceği yolundaki haberlere, “seçmenin büyük bölümü AKP’yi terk edecek” gibi ifadelere temkinli yaklaşmak gerekli. Her şeyden önce başkanlık rejiminin hukuki zemini tesis edilmiş durumda. Dahası AKP, devletten dışarıya doğru uzanan çok geniş bir çıkar ağı oluşturmuş halde ve kitle tabanında ciddi bir kopuştan bahsetmek mümkün değil. Emekçilerin büyük bir kısmı, özellikle AKP’nin ekonomi performansına dönük eleştirileri bir yana, ‘Reis’in şahsına ciddi bir güven beslemeye devam ediyor. Doğrusu, AKP’nin sonunun geldiğini iddia edenler de, bu emekçi kesimleri kazanma güdüsüyle davrananlar değil; daha ziyade, CHP’nin etrafında, solun da eklemleneceği bir koalisyonla seçim zaferi kazanmayı, kestirme bir aritmetiği hayal edenler. Hürriyet yazarı Selvi’nin dolaşıma soktuğu, CHP ile Abdullah Gül’ün 2023 için cumhurbaşkanı adaylığı konusunda anlaştığı iddiası da bu umutları harlayacak nitelikte…

Kimi büyükşehir belediyelerinin CHP’ye geçmesi elbette önemli bir istikrarsızlık potansiyeli taşıyor ve buralarda soldan pek çok aktivist için geniş bir alan açıldığı gerçek. Muhtemelen bu iyimserlik de AKP’nin sonunun yakın olduğu havasını güçlendiriyor olabilir. Şüphesiz söz konusu yerel yönetim mekanizmaları, oluşan mahalle, ekoloji, kadın… meclisleri belirli ilçelerde emekçilerin kimi kazanımlar elde edilmesini kolaylaştırabilir ve bu imkanlar değerlendirilmelidir de. Ancak bu durum, CHP’nin emekçilerin müttefiki olduğu anlamına asla gelmiyor; sadece, karşımızdaki iki burjuva kamptan daha zayıf olanı olmasından kaynaklanıyor. Emek güçleri elbette burjuvazinin iç çatışmalarından yararlanıp kazanımlar elde etmeye çalışır; ancak bu güçlerin herhangi birinden medet umamaz.  

Kürt halkına yönelik baskılar tüm hızıyla devam ediyor; zira iktidar bu iç çatışmalarını aşmak, bütünlük sağlamak için -kadim devlet geleneği olduğu üzere- milliyetçilik kartını kullanmak durumunda. HDP eş başkanlarının yargı kararları çiğnenerek içeride tutulması, Diyarbakır HDP önüne gitmeye yönlendirilen anneler, yandaş medyadaki ‘Belediyeleri Kandil yönetiyor’ manşetleri… Elbette Kuzey Suriye’ye dönük olası bir askeri operasyon da bu çerçevede görülebilir: Hükümetin ABD’ye ‘güvenli bölge’ konusunda iki hafta süre vermesi, bölgedeki askeri yığınak ve sağlık alanındaki seferberlik, gerçek bir operasyon yaşansın yaşanmasın, Batı’daki ‘Türklük sözleşmesi’ne taraf kesimler üzerinde bir etki yaratacaktır. Hükümet tüm bu hamlelerin Kürt hareketiyle Batı’da şu veya bu ölçüde dayanışma gösteren kesimleri afallatabileceğini elbette hesaplıyor. Gazeteci Ahmet Şık’ın sosyal medyada ifade ettiği gibi, Cumhuriyet gazetesi yazarlarının serbest bırakılması veya barış akademisyenlerine beraat verilmesi, HDP’yle dayanışabilen / dayanışabilecek kesimleri nötralize etme çabası olarak görülebilir.

İçinde bulunduğumuz rejimden ne yazık ki kestirme bir çıkış yolu yok. Emekçilerin ve onların partilerinin tek stratejisi, sabırlı ve uzun soluklu bir perspektifle güvencesiz, örgütsüz, genç milyonların örgütlenmesine giden yolu açmak olabilir. Son dönemde çağrı merkezi çalışanlarının, mağaza emekçilerinin, PTT kargo işçilerinin örgütlenmesine dair haberler bu açıdan yol gösterici. Emekçilerin mücadele araçlarını örerken elbette burjuvazinin ve farklı fraksiyonlarının içindeki bütün çatlaklardan yararlanabiliriz, ama bağımsız hattımızdan asla taviz veremeyiz.  

Yaşam bugün her alanda bir mücadeleyi gerektiriyor.

Gündemimiz ne çok sorun üzerine kurulu düşünsenize!

Hayat pahalılığı, işsizlik, iş cinayetleri, kadın cinayetleri, cinsel istismar, göçmenlere dönük saldırılar, doğanın tahribatı, kayyumlar…

Öyle ki her alanı başlı başına bir sorun olarak tarif edebiliriz.

İstihdam (sorunu), ekonomi (sorunu), Kürt (sorunu), eğitim (sorunu), kadın (sorunu), Suriyeliler (sorunu), çevre (sorunu)… Azı yok fazlası var!

Peki, neden? Her konunun birer sorun haline dönüşmüş olmasının nedeni ne?

Duyarsızlık mı, umursamazlık mı, yetersizlik mi, beceriksizlik mi, iradesizlik mi?..

Ya da belki politikasızlık diyeceksiniz. Öyle mi, politikasızlık mı?

Biz tersini iddia ediyoruz. Tersine, tüm bu sorunların nedeni bizzat politikadır.

Sürdürülen politikaların birer sonucudur. Hepsi birer politik tercihtir.

Kaynağını sermaye ve emek, sömüren ve sömürülen, ezen ve ezilen arasındaki ilişkiden alan, bununla beslenen, bu ilişkiyi varlık sebebi gören aynı politikaların ürünüdür. Kâr odaklıdır, cinsiyetçidir, ayrımcılıktan beslenir. Üretimi değil, tüketimi destekler! Çoğaltmaz; yıkar, öldürür. İnsanı değil, doğayı değil, geleceği değil; kendini var eden dinamikleri her ne pahasına olursa olsun sürdürmeyi esas alır.

Bu yüzden Emine Bulut cinayeti politiktir; Afgan uyruklu mültecinin Geri Gönderme Merkezi’ndeki intiharı politiktir, Kaz Dağları katliamı politiktir, orman yangınları politiktir.

Bir çözüm için öncelikle bunu ortaya koyabilmemiz, bu sorunları var eden politikaları ve bu politikaların uygulayıcısı hükümetleri teşhir edebilmemiz gerekiyor.

Ve en az bunun kadar öncelikli olarak, kendi politikalarımızı üretebilmemiz gerekiyor.

Sorun politikse elbette çözüm de politiktir, politik olmak zorundadır! Ancak bu şekilde bu sorunları var eden toplumsal ilişkiler değiştirilebilir.

Sorunların zemini, erkek egemen kapitalist sistem ve bunun dayattığı toplumsal ilişkilerse; dönüştürücü bir çözümün ön koşulu da bu sisteme karşı -yani antikapitalist- bir zemin gerektirir.

Bu zemin, soruna karşı mücadelenin programını, taleplerini, araçlarını ve elbette öznesini belirler.

Aksi, sorunların kaynağının üstünü örtmekten, onlara yama yapmaktan ötesine geçmeyecektir.

Kadın sorununun arkasında erkek egemen (patriyarkal) sistemi görmeyen, çevre sorununun arkasında kapitalist sistemi işaret etmeyen, yoksulluğun ekonomi-politiğini teşhir etmeyen her çaba kısmi etki alanları ve kazanımlar elde edebilmiş/edebilecek olsa da, kazanımları kalıcılaştıracak ve mevcut tahakküm ilişkilerini dönüştürebilecek güçten yoksun olacaktır.

Evet, yaşam bugün her alanda bir mücadeleyi gerektiriyor. Bu yüzden mücadele, çoğumuz için bir tercih konusu bile değil, bir hayatta kalma uğraşı… Asıl soru, bu mücadeleyi, ortak talepler etrafında ortak bir hedef için birleştirebilecek miyiz? Geleceği bu cevap belirleyecek.

Halk desteğini gün geçtikçe yitiren, içeride ve dışarıda birçok zorlu başlıkla aynı anda mücadele etmeye çalışan Saray koalisyonu, gidişatı tersine çevirebilmek için yine en iyi bildiği yola başvurdu: İçeride baskıcı, Kürt ve yabancı düşmanı, milliyetçi politikaları yükseltmek; dışarıda saldırgan, maceracı ve militarist dış politikaya hız vermek. Yarattığı ekonomik yıkımın ve doğa tahribatının sonuçları giderek daha fazla görünür hale geldiği, kitlelerdeki hoşnutsuzluğun yaygınlaştığı ve iktidar partisi içindeki çatlakların derinleştiği bir dönemde, Saray ittifakı yeni bir milliyetçi histeri dalgasıyla günü kurtarmaya dönük adımlar peşinde.

19 Ağustos günü Diyarbakır, Van ve Mardin belediye başkanlarını İçişleri Bakanlığının “idari kararıyla” görevinden uzaklaştırarak yerlerine kayyum atayan Saray iktidarı, halkın seçme ve seçilme hakkı gibi en temel demokratik işleyişi tanımadığını bir kez daha ortaya koydu. 7 Haziran 2015 genel seçimlerinden bu yana pek çok kez tanık olduğumuz bu tutum, Cumhur İttifakı’nın inşa ettiği başkanlık rejiminin baskıcı, antidemokratik niteliğini bir kez daha gözler önüne serdi. Beştepe’nin emrinde olan yargı erkinin dahi haklarında hüküm vermediği ve halkın ezici çoğunluğunun oylarıyla seçilen belediye başkanları, İçişleri Bakanlığının “terör örgütleriyle iltisaklı olmak” gibi yapay bir suçlamasıyla görevlerinden el çektirilmiş durumda. Seçilmiş belediye başkanlarının yerine ise, 31 Mart öncesinde kayyum olarak atandıkları dönemde, karıştıkları yolsuzluk skandallarıyla hayal güçlerimizin sınırlarını zorlayan valiler, Saray tarafından yeniden bu göreve atandılar. Bir yandan bölge kaynaklarını yağmalama hırsı, öbür yandan bölge halkının demokratik iradesini kırma çabası Erdoğan yönetimini bir an önce bu baskı uygulamasına itmiş görünüyor.

Öte yandan, Saray’ın bu adımını, dışarıda uyguladığı saldırgan ve maceracı politikadan bağımsız ele almak mümkün değil. Erdoğan yönetiminin Suriye’de Fırat’ın doğusuna yönelik olarak aylardır sürdürdüğü tehditlerin ve ABD’yle yaşanan sürtüşmelerin ardından, ABD’yle pazarlık halinde ve onun onayı alınarak Suriye’ye yeni bir askeri operasyon planlanmakta. PYD’nin kontrolündeki alanlarda bir tampon bölge oluşturularak, Suriye’de yeni bir askeri maceraya girilmek isteniyor. Gerek Fırat’ın doğusuna dönük bu operasyon hazırlığının gerekse de HDP belediyelerine kayyum atamalarının tek bir amacı var: Bölgede Kürt halkının kendi kaderini tayin etmesini her ne pahasına olursa olsun engellemek ve Kürt düşmanlığı temelinde iç politikada yaşanan ağır problemlerin üzerini örtmek.

Bu maceracı politika Fırat’ın doğusuyla sınırlı değil. Suriye’nin batısında İdlib’de, Rusya’nın icazeti alınarak oluşturulan askeri gözlem noktalarında Esad rejimiyle yer yer sıcak çatışmalara girilmekte. Erdoğan yönetimi, Suriye’de çöken dış politikasını askeri saldırganlıklarla ve Rusya ve ABD arasında yaptığı zikzaklarla örtmeye çalışıyor. Ne var ki, Saray’ın uyguladığı bu yayılmacı ve militarist politika Türkiye ve bölge halkları arasındaki düşmanlığı körüklemekten ve Türkiye’yi ABD ve Rusya karşısında daha da kırılgan ve bağımlı bir hale getirmekten başka bir sonuç getirmemekte. Suriye’de Erdoğan yönetiminin giriştiği askeri operasyonlar Türkiye emekçi halklarına değil, Saray oligarşisinin pazar arayışlarına hizmet etmekte.

Kayyum atamalarıyla gerçekleştirilen baskıcı uygulamalar ve bölgeye dönük saldırgan, yayılmacı planlar, içeride her alanda antidemokratik uygulamaların derinleşmesini beraberinde getirirken, bölgesel düzeyde askeri gerilimlerin ve militarist politikaların güçlenmesine neden olmakta. Saray koalisyonu kendi varlık süresini uzatmak için Türkiye ve bölge halklarını uçuruma sürüklemekten bir an olsun çekinmemekte. Tüm emek örgütlerinin ve demokratik hakların genişletilmesinden yana kurumların Saray’ın bu antidemokratik ve saldırgan politikalarını durdurmak için en geniş eylem birliğini sağlaması gerekiyor. Kayyum atamaları durdurulmalı ve seçilmiş belediye başkanları görevlerine iade edilmeli, saldırgan ve maceracı dış politika son bulmalı, Saray’ın emekçileri sefalete sürükleyen ekonomik saldırı programı çöpe atılmalıdır.

Mülteci sorunu insani olduğu kadar sınıfsal bir meseledir. Bu nedenle “sınır dışılara son” talebi de insani olmasının yanında sınıfsal bir taleptir.

Cumhur ve Millet ittifakına dahil partiler ekonomik krizin sorumlusu olarak mültecileri göstermeye çalışıyorlar. Kapitalistler mültecilerin arkasına saklanıyorlar, kendi yarattıkları enkazın üzerini örtmek için.

Dün kârlarına kâr katmak için mülteci emekçileri yarı ücretine, insan onuruna yaraşmayacak koşullarda çalışmaya zorlayanlar, bugün krizle beraber pasta küçülünce Türkiyeli emekçi sınıfları bölmek adına ırkçılığı, yabancı düşmanlığını kışkırtıyorlar.

İktidar krizin faturasını tüm emekçilere ödetiyor. Ancak bunu yaparken kendisine yönelecek öfkeyi azaltmak adına işçi sınıfının içerisine nifak tohumları ekmeye çabalıyor. Aynı fabrikada, atölyede aynı emeği sarf eden, aynı mahallede oturan, aynı fırından evine ekmek alan işçileri ırkları üzerinden kendi içlerinde ayrıştırmayı hedefliyor. Emekçilerin, ezilenlerin yoksulluğa, işsizliğe, kötü yaşam koşullarına karşı işyerlerinde, mahallelerinde birleşik mücadele etmesini engellemek istiyor.

Buna izin vermememiz gerekiyor.

Mülteci emekçiler Türkiye işçi sınıfının bir parçasıdır. “Mültecilerin sınır dışı edilmesine son” demek bu nedenle sınıfsal bir taleptir. Bugün mülteci işçilerin çalışma, yaşama hakkını savunmazsak yarın patronların ve iktidarın bizlere dönük uygulayacağı ekonomik saldırı planlarına da birlik halinde karşı duramayız.

İşçi sınıfının gücü etnik temelinden değil, üretimden gelir!

Kapitalistler bunun farkında ve emekçilerin sınıf bilincini bulandırmak için ellerinden geleni ardına koymuyorlar.

Ancak tek bir kapitalizmin olduğu dünyada, tek bir işçi sınıfı vardır!

Bu nedenle, amasız ve hayırsız bir şekilde işçi sınıfının enternasyonalist dayanışmasını örmek gerekir. Çünkü kapitalistlerin ve onların iktidarlarının yarattığı ekonomik krizden çıkış emekçi sınıfların bağımsız politikasının, işçi sınıfının birliği temelinde örgütlenmesinden geçer.

Bu noktada, tüm işçileri birleştirerek tek bir güç haline getirmesi gereken sendikalara ve diğer emekçi örgütlerine de büyük görevler düşmektedir.

Birlikte Yaşamak İstiyoruz İnisiyatifi, İnsan Hakları Derneğinde, Sınır Dışıların İki Haftası Raporu’nu açıklamak üzere bir basın açıklaması gerçekleştirdi. Çeşitli medya kuruluşlarının, parti temsilcilerinin ve milletvekillerin bulunduğu açıklamada öncelikle raporun içeriğine dair konuşmalar yapıldı. Ardından soru cevap kısmıyla açıklama sonlandı.

Raporun içeriğine bakacak olursak;

Bildiğimiz gibi İçişleri Bakanı Süleyman Soylu 24 Temmuz tarihinde yaptığı açıklamada “İstanbul’da kayıtsız göçmenlerin geri gönderilmesi için çalışma başlattıklarını” duyurdu ve “12 Temmuz’da başlayan bu operasyonlar kapsamında, 1000’i Suriyeli olmak üzere 6 bin 122 ‘kaçak’ göçmenin yakalandığını” ekledi.  Bu operasyonlar kapsamında 1000’i Suriyeli olmak üzere 6 bin 122 göçmenin yakalandığı söyleniyor. Bunların neticesinde Suriyeli göçmenlerin çoğunlukta olduğu bazı ilçelerde kimlik kontrolleri artmış durumda. Kimlik kontrolü sonrası, ters kelepçe ve kötü muameleye maruz kalan birçok insan var. Valiliğin açıklamasında, kaydı olmayan Suriyelilerin, yerlerini terk etmeleri için 20 ağustosa kadar süreleri var denilmiş olsa da polis kimlik kontrolünden sonra zoraki bir şekilde sınır dışı edebiliyor. Hatta geçici kimlik kartına sahip olan insanların dahi sınır dışı edildiğini görüyoruz. Hal böyleyken İstanbul’da yaşayan Suriyeliler sokağa çıkmaya korkar duruma geldiler.

Valilik her ne kadar sınır dışıları ve kötü muameleyi inkâr etse de rapor içinde bunun tam tersi birçok vaka mevcut. Bu vakalardan biri, İstanbul’dan sınır dışı edilen ve İstanbul’da kalan eşi ile çocuğuna geri dönebilmek için ülkeye tekrar giriş yaparken jandarma tarafından vurularak öldürülen Hisham Mustafa… Bunun dışında, Gaziantep’te geçici koruma kaydı olduğu halde, zorla gönüllü geri dönüş belgesi imzalattırılarak sınır dışı edilme örnekleri ve çeşitli şehirlerde geçici koruma kimliği olduğu halde şu anda sınır dışı edilmiş birçok insan olduğunu görüyoruz.

İnisiyatif adına yapılan açıklamada, sınır dışı uygulamaları ve göçmen, yabancı düşmanı politikalar son bulana dek mücadelenin devam edeceği vurgulandı ve göçmenlerle dayanışmanın büyütülmesi çağrısı yapıldı.

Raporun son bölümünde şu taleplere yer verildi:

1. Kolluk kuvvetlerinin, göçmenlere yönelik, ev baskınları, kimlik kontrolü, alıkoyma, zorla “Gönüllü Geri Dönüş Belgesi” imzalatma uygulamaları ve kötü muamele sonlandırılmalıdır.

2. Göçmenleri kriminalize eden, suçlayıcı, damgalayıcı ve ötekileştirici her türlü söylem ve uygulamaya son verilmelidir.

3. Sınır dışı edilenlerin hızla Türkiye’ye tekrar yasal yollardan girişleri sağlanmalıdır.

4. Göçmenlere seçtikleri şehirlerde kayıt yaptırma hakkı ve koşulsuz seyahat özgürlüğü sağlanmalıdır.

5. Farklı illerde ikamet eden aile fertlerinin istedikleri illerde birleşimi sağlanmalıdır.

6. İdari gözetim uygulamasına son verilmelidir.

7. Geri gönderme merkezlerindeki insan hakları ihlalleri derhal son bulmalıdır, geri gönderme merkezlerinin kapatılması için çalışmalara başlanmalıdır.

8. Türkiye, Cenevre Mülteci Sözleşmesi’ne koyduğu sınırlamayı kaldırmalı, zulümden kaçan herkese mültecilik statüsü tanınmalıdır.

9. Mültecileri Türkiye’ye hapseden AB-Türkiye arasındaki geri kabul anlaşması iptal edilmelidir. Kimse nedensiz göçmez, bütün sınırlar açılmalıdır.

Birlikte Yaşamak İstiyoruz İnisiyatifi, başta Suriyeliler olmak üzere çeşitli ülkelerden mültecilerin sınır dışı edilmesini protesto etmek için dün (2 Ağustos) Kadıköy’de Süreyya Operası önünde bir araya geldi. Siyasi partilerin, sivil toplum örgülerinin, feministlerin ve çeşitli sektörlerden aktivistlerin katılımıyla yapılan eylemde, göçmenlere dönük sınır dışı uygulamasının derhal son bulması, göçmenlerin sığınma ve çalışma hakkının hükümet tarafından tanınması talep edildi.

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu başta olmak üzere MHP’li ve AKP’li milletvekillerince göçmenler, kaçak ve yasadışı ilan edilerek kriminalize ediliyor, Türkiye’deki işsizliğin ve ekonomik krizin nedeni olarak hedef haline getiriliyorlar. Gerçekte Türkiye, Avrupa Birliği’nin sınır bekçiliği üzerinden göçmenleri bir pazarlık unsuru olarak kullanıyor ve dahası güvencesiz konumlarından ucuz işgücü olarak yararlanıyor. Rejimin göçmen karşıtı uygulamalarının politik ve sınıfsal hattını teşhir etmek hayati önemde.

İnisiyatif adına okunan basın açıklaması sırasında “Sınır dışıları derhal durdurun!”, “Sınıfsız, sınırsız, sürgünsüz bir dünya!”, “Sınırlar öldürür, dayanışma büyütür!” sloganları atıldı. Dayanışma eylemi, göçmenleri ayrıştırıcı, yaşama ve barınma özgürlüklerini kısıtlayıcı tüm baskıcı uygulamalara derhal son verilmesi, mültecilik haklarının tanınması ve göçmen dayanışma ağını büyütme çağrısı ile son buldu.

Basın açıklaması metninin tamamı şu şekilde:

Son birkaç haftadır, İstanbul’un çeşitli mahallelerinde, göçmenlere yönelik kimlik kontrolleri, ev ve işyeri baskınları, alıkoyma ve zorla sınır dışı operasyonları yapılıyor. Türkiye’de her daim süregiden benzer uygulamalara ek olarak son dönemde “geçici koruma” altındaki Suriyelilerin de zor ya da hile ile “gönüllü geri dönüş” belgesi imzalatılarak sınır dışı edildiğini, göçmenlerin sınır dışı ve alıkoyma işlemleri boyunca haklarından mahrum edildiği ve kötü muameleye maruz kaldığını duyuyoruz. Kısa süre önce İstanbul Valiliği, kentte bulunan ve kaydı başka şehirde olan Suriyelilerin, İstanbul’u 20 Ağustos’a kadar terk etmesi için süre tanıdığını duyurdu. Öte yandan tüm bu gelişmeler yaşanırken, özellikle de sosyal medyada ırkçı ve yabancı düşmanı nefret söyleminin giderek yayıldığına tanıklık etmekteyiz.

Türkiye uzun yıllardır göç alan bir ülke olmasına rağmen, sadece birkaç yıl önce oluşturulmuş göç politikaları insan hakları temelinde, kalıcı ve destekleyici yapılar oluşturmaya yönelik olmak yerine; güvenlik merkezli, keyfi ve siyasi kararlarla, göçmenleri kontrol altında tutulması gereken sayılara indirgiyor. Halihazırdaki kayıt ve sığınma sistemi göçmenlerin uzun vadeli bir statüye erişmelerinin önünü tıkayarak onları ya kayıtsız durumuna düşürüyor ya da “geçici” bir statü ile belirsizliğe mahkum ediyor. Hükümetin Suriyeliler için benimsediği “misafir” söylemi, hak arama yollarının önünde büyük bir engel oluşturuyor. Biz göçmenlerin siyasilerin merhametinde değil hukukun koruması altında olması gerektiğine inanıyoruz.

Kayıt şehrine geri gönderme, seyahat yasağı ve uydukent gibi kontrol odaklı uygulamalar göçmenlerin barınma, çalışma, eğitim gibi en temel haklarından mahrum kalmalarına neden oluyor. Yaşadıkları yerleri terk etmek zorunda kalan insanlar tekrar yerlerinden edilerek ekonomik ve sosyal açıdan daha dezavantajlı, daha güvencesiz olacakları ve çoğu zaman ırkçılık ve ayrımcılığın daha baskın olduğu yaşam alanlarına itilmiş oluyorlar. Bu durum kimi zaman ailelerin bölünmesine ve göçmenlerin birbirlerini destekledikleri ağların kopmasına sebep oluyor. 

Son dönemde giderek artan ve kitlesel hal alan sınır dışı etme uygulamaları ise Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleri ile belirlenen “geri gönderme yasağı”nın açık bir ihlali ve insanlık dışı bir politika. Türkiye’den sınır dışı edilen kişilerin bir çoğu, siyasi, mezhepsel, cinsel ve etnik kimlikleri dolayısıyla hayati tehlike altında oldukları veya savaşın halen devam ettiği yerlere gönderiliyorlar. Çatışma, ekonomik koşullar ya da bireysel tehditlerden dolayı insanların geri gönderilmesi yaşam güvencesini tehlikeye sokuyor. Bizler herkesin hareket özgürlüğünü savunuyoruz!

Türkiye’nin uygulamaları tüm dünyada geçerli olan göçmenlere yönelik güvenlik odaklı politikaların bir parçası. Göçmenlerin Türkiye’deki bu güvencesiz konumunun başlıca sorumlularından bir diğerinin Avrupa Birliği (AB) olduğunun altını çiziyoruz. AB’nin göçmenlere yönelik politikası sınırlarını kapatmak ve Türkiye’yi bir tür sınır bekçisi haline getirmek oldu. AB-Türkiye anlaşması ile Türkiye, AB’nin öldüren sınır politikalarının uygulayıcısı konumuna geldi ve bu sayede her fırsatta göçmenleri bir pazarlık unsuru olarak kullanıyor. Bu çerçevede, göçmenlerin ancak en “makbul” bulunanlarına hareket özgürlüğü tanınırken geri kalanları sistematik olarak ve kitleler halinde geri gönderiliyor, insanlık dışı koşulların olduğu kamplarda bekletiliyor ya da daha tehlikeli yollara itiliyor. Tüm bu süreçte sınırların militarizasyonu gitgide arttırılıyor. Herkes için güvenli seyahat yolları derhal açılmalıdır! Sınırları açın!

Göçmenler ırkçı ve yabancı düşmanı söylem ve saldırıların da hedefi halindeler. Gerek hükümet gerekse muhalefet partilerinden yapılan açıklamalarda, Türkiye’de var olan yapısal sorunların, ekonomik krizin sorumluluğu göçmenlerin ve mültecilerin üzerine yıkılmaya çalışılıyor. Zorunlu olarak yerinden edilen, güvencesizliğe ve ağır sömürüye maruz bırakılan insanlar ekonomik krizin sorumlusu olamazlar! Göçmenlere koşulsuz çalışma izni sağlanmalıdır! Göçmen emeğinin ve bedeninin sömürülmesini önlemek üzere yapısal düzenlemeler hayata geçirilmelidir. Bu talep doğrultusunda başta sendikalar olmak üzere tüm emek örgütlerini dayanışmaya çağırıyoruz!

Bir yandan göçmenler ‘kaçak’ ve ‘yasadışı’ ilan edilerek kriminalize edilirken, bu ayrımcılık ve ırkçılığın karşısında göçmenlerle birlikte duranlara da ciddi bir pay biçiliyor. Göçmenlerle dayanışma eylemlerinde bulunanlar ve insani destek sağlayan kişi ve örgütler de hedef gösteriliyor. Dayanışma mahkum edilemez! Bizler ayrıştırıcı ve düşmanlaştırıcı tutuma karşı birbirimizi ihbar etmeye değil; ırkçılığa ve insan hakları ihlallerine karşı birarada durmaya niyetliyiz! Ulusal ve etnik kimliklerin ötesinde, sınırsız ve ulussuz bir dayanışmayı büyüteceğiz!

Hangi siyasi eğilim veya medya organından gelirse gelsin, ırkçılığa zemin hazırlayan her türlü söylem ve tutumu teşhir ediyor ve reddediyoruz! Bizler bu suça ortak olmayacağız! Tüm siyasi partiler, kurumlar ve hak örgütlerini de bu konudaki sorumluluklarının farkında olarak, göçmen ve mültecilerin temel haklarının yanında bulunduğunu belirten açıklamalar yapmaya ve ırkçılıkla mücadele etmeye çağırıyoruz. 

Göçmenleri hapsedici, ayrıştırıcı, hareket, yaşama, çalışma özgürlüklerini kısıtlayıcı tüm baskıcı uygulamalara derhal son verilmelidir. Kimse sebepsiz göçmez! Sınır dışı edilmeler derhal durdurulmalı, sığınma hakkının gaspına dönük politikalar son bulmalıdır. Bizler, “Sınır dışılara son!”, “Birlikte yaşamak istiyoruz” diyenler olarak bu taleplerin arkasında duruyor ve gerek Türkiye gerekse de uluslararası kamuoyunu göçmenlerle dayanışmayı güçlendirmeye davet ediyoruz.

#SınırdışılaraSon  #BirlikteYaşamakİstiyoruz